One Radical Planet

🔒
✇ νεκατώματα

«Εκάμαμεν τζιαι εμείς πολλά»

By gregoris — August 11th 2017 at 10:02
10-8-2017

Αυτή η φράση αποδίδεται στον Χριστόφια ως παραδοχή της διάπραξης εγκλημάτων από μέρους Ε/κ και της ανάληψης ευθυνών για τη διακοινοτική σύγκρουση και τελικά τη διχοτόμηση της Κύπρου το 1974. Στις πιο χυδαίες της εκδοχές, η ειρωνική χρήση αυτής της φράσης λειτουργεί ως άρνηση των ε/κ εγκλημάτων, επειδή δήθεν αυτό οδηγεί σε δικαιολόγηση της τουρκικής εισβολής και κατ’ επέκταση σε αποδοχή «αντεθνικών» υποχωρήσεων για τη λύση του Κυπριακού. Στις πιο εκλεπτυσμένες της εκδοχές, η ειρωνική χρήση αυτής της φράσης αναφέρεται, υποτίθεται, ενάντια στην έννοια της συλλογικής κοινοτικής ευθύνης και ενώ μπορεί να γίνει παραδοχή κάποιων ε/κ εγκλημάτων, αυτά παρουσιάζονται ως εντελώς δευτερεύοντα γεγονότα που δεν επηρεάζουν το βασικό εθνοκεντρικό σχήμα που λέει ότι ο ελληνισμός είναι το θύμα και ο τουρκισμός ο θύτης του κυπριακού δράματος.

Ας δούμε λίγο πιο προσεχτικά το θέμα. Τι είπε ο Χριστόφιας διαφορετικό από άλλους προέδρους; Όλοι οι Ε/κ πρόεδροι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αναγκάστηκαν κάποια στιγμή να κάνουν ανάλογες δημόσιες παραδοχές, καθότι, όσο παραμύθι και να πουλούν στα σχολεία και στα ΜΜΕ της Μπανανίας, το Κυπριακό είναι ένα αρκετά διεθνοποιημένο πρόβλημα και υπάρχει πληθώρα εκθέσεων του ΟΗΕ που καταγράφει αυτά τα εγκλήματα και τα θύματά τους. Ο Βασιλείου αναφέρθηκε σε αυτά, ο Κληρίδης μίλησε για εγκλήματα εκατέρωθεν που συνιστούν προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ο Τάσσος δημοσίευσε τη δύσκολη για αυτόν χρονιά 2005, κατάλογο με 500 τ/κ αγνοούμενους στη Επίσημη Εφημερίδα του κράτους. Γιατί πιάστηκαν οι απανταχού απορριπτικοί από την αναφορά του Χριστόφια;

Θεωρώ ότι το ζήτημα είναι πολύ πέραν της γενικότερης στοχοποίησης που δέχτηκε αργότερα ο Χριστόφιας και έχει να κάνει με τη βαθύτερη ουσία της φράσης και όχι απλώς με το πραγματολογικό της περιεχόμενο ή τον φορέα που την άρθρωσε δημόσια. Το «εκάμαμεν τζιαι εμείς πολλά» δεν είναι διατύπωση του Χριστόφια. Είναι λαϊκή προφορική κωδικοποίηση της ιστορίας, ανάλογη με την κωδικοποίηση «φασαρίες» για τη διακοινοτική σύγκρουση, αυτό που στο επίσημο ε/κ αφήγημα ονομάζεται τουρκανταρσία. Το «εκάμαμεν τζιαι εμείς πολλά» είναι παραδοχή που βγαίνει σε οικογενειακά τραπέζια μετά από συζητήσεις της παλιάς και της νέας γενιάς σε στιγμές νηφάλιου αναστοχασμού, συναίσθησης και ειλικρίνειας. Δεν αρθρώνεται εύκολα, γιατί κουβαλά μεγάλο βάρος. Είναι όμως λυτρωτικό, έστω τη στιγμή εκείνη που βγαίνει προς τα έξω, που σπάζει για λίγο τη συνωμοσία της σιωπής. Για αυτό τρέμουν αυτή τη φράση οι εθνικιστές και οι απορριπτικοί και προσπαθούν να την ξορκίσουν με χλεύη και ειρωνεία. Διότι εκφράζει μια αλήθεια βαθιά.


Προφανώς τα ε/κ εγκλήματα κατά Τ/κ έγιναν από μικρές μειοψηφίες και προφανώς δεν τίθεται ζήτημα συλλογικής κοινοτικής ευθύνης για τη διάπραξή τους. Όμως αυτοί που τα έκαναν δεν ήταν άγνωστοι. Και δεν είναι μόνο η πολιτεία που συγκάλυψε όλα αυτά τα εγκλήματα από το πρώτο ως το τελευταίο. Είναι και η ε/κ κοινότητα που συντριπτικά αν όχι συνολικά, όχι μόνο έκανε πως δεν είδε και δεν άκουσε, αλλά κυρίως δεν μίλησε ποτέ για αυτά. Κάποιοι από τους παλιούς προφανώς τα ενέκριναν ή τα θεώρησαν μέρος του αγώνα. Κάποιοι άλλοι λυπήθηκαν αλλά είπαν στους εαυτούς τους ότι «η σιωπή είναι χρυσός». Κάποιοι άλλοι τα καταδίκασαν ψιθυριστά. Όλοι όμως προσπάθησαν να τα σβήσουν από τη μνήμη τους. Αλλά αυτό δεν είναι εύκολο πράγμα. Το 1974 υπήρξε τυφλή βία από τον τουρκικό στρατό και Τ/κ άτακτους κατά Ε/κ. Υπήρχαν όμως και συγγενείς δολοφονημένων Τ/κ που έψαχναν ονομαστικά Ε/κ δολοφόνους του 1964. Δεν σβήνονται εύκολα αυτά από τη συλλογική μνήμη. Και ό,τι και να γράφουν τα αποστασιοποιημένα βιβλία και οι ουδέτερες εκθέσεις, το βίωμα που αναδύεται ως λαϊκή ιστορία και ως προφορική παράδοση είναι πολύ δυνατό  για να θαφτεί κάτω από τη χλεύη και την ειρωνεία της όποιας πολιτικής σκοπιμότητας, τουλάχιστον όσο ζουν ακόμα αυτοί που τα έζησαν…    
✇ νεκατώματα

Το μέλλον «όμηρος» των ε/κ παραστρατιωτικών της δεκαετίας του 1960. Απάντηση σε κείμενο του Στέφανου Κωνσταντινίδη στο Φιλελεύθερο 12/8/2018

By gregoris — August 12th 2018 at 23:14

Είναι ομολογουμένως ιδιαίτερα ενδιαφέρον να βλέπει κανείς τους διανοούμενους του ε/κ εθνικισμού και της παγίωσης της διένεξης να προσπαθούν να ψελλίσουν τα χιλιοειπωμένα «ναι μεν αλλά», μπροστά στη σειρά των πρόσφατων αποκαλύψεων λεπτομερειών των ατιμώρητων εγκλημάτων που διενέργησαν ε/κ παραστρατιωτικοί, συνδεδεμένοι με τον κρατικό μηχανισμό και την πολιτική ηγεσία την περίοδο 1963-1974. Η νευρικότητα και το άγχος είναι διάχυτη στα κείμενά τους, καθώς η δημόσια αναφορά στα εγκλήματα απειλεί να θρυμματίσει το αφήγημα με το οποίο κρατούν ακόμα την κοινωνία εγκλωβισμένη. Δεν είναι ότι απειλείται ακριβώς το στάτους κβο του οποίου είναι υπερασπιστές, η Κυπριακή Δημοκρατία δηλαδή ως ένα 2ο ελληνικό κράτος έστω και μισό, ή τουλάχιστον αυτό δεν απειλείται από αυτές τις αποκαλύψεις. Όσον αφορά το «κυπριακό», οι ε/κ της γραμμής «διχοτόμηση πάση θυσία», έχοντας κερδίσει το παιχνίδι μέσα στους επιχειρηματικούς κύκλους και μέσα στο ΔΗΣΥ, εκτός απροόπτου έσπρωξαν ήδη την προοπτική της επανένωσης αρκετά μακριά. Ξέρουν βέβαια ότι το βολικό για την ε/κ εξουσία στάτους κβο στο Κυπριακό δεν μπορεί να διατηρηθεί και ότι θα χάσουν προνόμια το επόμενο διάστημα ακόμα και στις συνθήκες της «μη λύσης». Αυτό όμως δεν εξαρτάται από την «ανάγνωση της ιστορίας», που είναι εσωτερικό θέμα των Κυπρίων αλλά από τις διεθνείς πολιτικές δυναμικές. Τα εγκλήματα που έγιναν στα πλαίσια της κυπριακής διένεξης είναι πολύ γνωστά στο εξωτερικό, καταγραμμένα σε εκθέσεις του ΟΗΕ και πλέον κάποια από αυτά καταχωρημένα ως υποθέσεις στην αστυνομία της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και στο ΕΔΑΔ λόγω της κωλυσιεργίας των αρχών να τα διερευνήσουν. Από αυτό εξάλλου προκύπτει και το υλικό για τη σειρά άρθρων που δημοσιεύει η εφημερίδα Πολίτης. Αυτό που φοβίζει τους ε/κ διχοτομιστές είναι η εξουδετέρωση του εθνοκεντρικού αφηγήματος, αυτής της «μυθιστορίας» όπως αναφέρεται στη βιβλιογραφία των κοινωνικών επιστημών, που όμως σερβίρεται ως η «αλήθεια» από την πολιτεία στην κοινωνία εν είδει διαφώτισης και φρονηματισμού στα ΜΜΕ και το εκπαιδευτικό σύστημα της ε/κ κοινότητας.

Ας δούμε όμως ένα παράδειγμα αντίδρασης από τον Στέφανο Κωνσταντινίδη (λινκ στο κείμενο σε σχόλιο πιο κάτω). Το κείμενο έχει τον βαρύγδουπο τίτλο «η Ιστορία [με κεφαλαίο «Ι»] στη κλίνη του Προκρούστη», όμως το επιχείρημα είναι σχετικά απλό και τετριμμένο και μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: ό,τι έγινε από πλευράς ε/κ ήταν νόμιμο και δικαιολογημένο απέναντι σε μια τουρκανταρσία, αν έγινε και κανένα έγκλημα ήταν σίγουρα μεμονωμένη περίπτωση, όσοι αναφέρονται σε αυτά ενοχοποιούν την ε/κ κοινότητα, εξισώνουν τις ευθύνες, βοηθούν την Τουρκία και απειλούν την Κυπριακή Δημοκρατία. Αυτό που είναι εντυπωσιακό όμως δεν είναι η πληκτικά προβλέψιμη επανάληψη της κυρίαρχης ε/κ αφήγησης με όλες τις επιλεκτικές αναφορές, τα νοητικά άλματα, τις αποσιωπήσεις, τις ισοπεδώσεις, τις γενικεύσεις και την συνολικά στρεβλή εικόνα που δεν μπορεί να σταθεί πλέον ούτε καν απέναντι σε ένα υποψιασμένο ε/κ ακροατήριο, πόσον μάλλον πέραν των ορίων της κοινοτικής περιχαράκωσης, σε διεθνές ή ακαδημαϊκό πλαίσιο. Είναι η διαχείριση των αντιφάσεων και τα κραυγαλέα λογικά σφάλματα που εντυπωσιάζουν. Π.χ. ενώ το κείμενο ξεκινά στην 1η γραμμή με τον όρο «υποτιθέμενα εγκλήματα», ήδη στην 2η γραμμή αναγκάζεται να τα παραδεχτεί εμμέσως με τον όρο «τα όποια εγκλήματα ανεύθυνων στοιχειών». Βέβαια σπεύδει να πει την εξυπνάδα ότι αυτός ρώτησε γιατί δεν προσάχθηκε κανείς στη δικαιοσύνη ούτε καν επί Χριστόφια και δεν πήρε απάντηση, και να διερωτηθεί δήθεν για τα συμφέροντα που κρύβονται πίσω από αυτό. Στην 2ηπαράγραφο αναφέρεται σε «εθελοντικά ένοπλα σώματα πολιτών» που έδρασαν όμως «στο πλαίσιο της κρατικής νομιμότητας». Στην 3η παράγραφο η «τουρκανταρσία» ονομάζεται εντυπωσιακά «συγκρούσεις του 1963-64» και γίνεται παραδοχή για αθώα θύματα και από τις δυο πλευρές, όμως μετά συμπληρώνει ότι έτσι γίνεται στους απελευθερωτικούς αγώνες, τις επαναστάσεις και τις εμφύλιες συρράξεις. Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον αν ο ποιητής μιλούσε πιο καθαρά. Ήταν το 1963-64 ένας απελευθερωτικός αγώνας των ε/κ; Αυτών που έλεγχαν ήδη το κράτος; Ήταν επανάσταση; Επανάσταση των τ/κ στασιαστών να υποθέσουμε;  Ή ήταν εμφύλια σύρραξη; Της φυλής των Κυπρίων δηλαδή; Θου Κύριε φυλακή τω στόματι μου, τι ψέλλισα ο Νεοκύπριος… J . Στην 4η παράγραφο ο συγγραφέας βρίσκει τη λύση – «ήταν κάποια μεμονωμένα επεισόδια» τα οποία «η τουρκική πλευρά εκμεταλλεύτηκε και μίλησε για εγκλήματα». Μάλιστα. Έτσι εξηγείται. Διότι πώς θα μπορούσαν οι δυνάμεις της «κρατικής νομιμότητας» να κάνουν εγκλήματα; Επεισόδια έκαναν αυτές, εγκλήματα τα αποκαλεί η Τουρκία.  Να υποθέσουμε ότι οι σφαίρες στο κρανίο που βρίσκουν οι ανασκαφές της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων (ΔΕΑ) ήταν αποτελέσματα μιας επεισοδιακής πορείας… των σφαιρών. Καλού κακού πάντως για να ξορκιστεί πλήρως το κακό ο κ. Κωνσταντινίδης κάνει για πολλοστή φορά αναφορά σε μια αμφιλεγόμενη υπόθεση σφαγής μιας οικογένειας τ/κ που όμως είναι σίγουρος ότι ο θύτης ήταν Τούρκος αξιωματικός – το είπε και ο Σ. Λεβέντ, για να πέσει το πέπλο της αμφιβολίας πάνω σε όλους τους θανάτους τ/κ αμάχων. Στην κατακλείδα όμως επανέρχεται στην αρχική διατύπωση, «μεμονωμένα εγκλήματα ανεύθυνων ε/κ στοιχείων». Είναι βλέπετε πολλοί οι ομαδικοί τάφοι, εκατοντάδων ανθρώπων τα κόκαλα που βγήκαν από το χώμα την τελευταία δεκαετία – δεν χωρούν όλα σε μια μπανιέρα.

Σε δυο σημεία θα συμφωνήσω με τον κ. Κωνσταντινίδη – βέβαια δεν ξέρω αν εκείνος θα συμφωνήσει μαζί με την συμφωνία μου. Στο να προσαχθούν άμεσα στην Δικαιοσύνη όλοι όσοι φέρονται να εμπλέκονται σε δολοφονίες άμαχων τ/κ, είτε ήταν αστυνομικοί, είτε πολίτες, είτε στρατιώτες. Και για να γίνει αυτό θα συνεχίσω να στηρίζω την ανακίνηση του θέματος των εγκλημάτων πολέμου στη δημόσια σφαίρα. Και συμφωνώ και στο απόφθεγμα του Όργουελ που επιλέγει για προμετωπίδα. «Εκείνος που ελέγχει το παρελθόν, ελέγχει το μέλλον. Εκείνος που ελέγχει το παρόν, ελέγχει το παρελθόν». Το παρόν είναι τα κόκαλα που ξεθάβει η ΔΕΑ – και όσο η επιτροπή είναι δικοινοτική, τόσο και η ανταλλαγή πληροφοριών για τα εγκλήματα. Ένα σου, ένα μου, βγαίνουν τα κόκαλα από το χώμα. Αυτόν το δικοινοτισμό δεν μπορεί κανένας να τον καταργήσει, όσες διχοτομήσεις και αν επιβάλετε.

❌