One Radical Planet

🔒
✇ Αγκάρρα

Ο ιστορικός εργατικός Αύγουστος του 1948

By Guest — August 1st 2019 at 11:00

Το έτος 1948 αποτέλεσε το χρόνο των πιο σκληρών αγώνων της Κυπριακής Εργατικής Τάξης, σύμφωνα με τον πρώην Γενικό Γραμματέα της ΠΕΟ, Ανδρέα Ζιαρτίδη.[1] Η εργατική τάξη της Κύπρου ήρθε σε μετωπική σύγκρουση- οικονομική, πολιτική και ιδεολογική- τόσο με την άρχουσα τάξη, ντόπια και ξένη, αλλά και με το αποικιακό καθεστώς και τους ανελεύθερους του νόμους. Το παρόν κείμενο θα καταπιαστεί, σαν επετειακό, με τον Αύγουστο του 1948 όπου το νησί έβραζε, όχι μόνο από τις θερμοκρασίες που παραδοσιακά χτυπούν κόκκινο, και ανάγκαζαν την αποικιακή κυβέρνηση να αποτραβηχτεί στα ορεινά, αλλά από την όξυνση της ταξικής αναμέτρησης, με επίκεντρο τις απεργίες των αμιαντωρύχων και των οικοδόμων. Παρόλο που ο Αύγουστος είναι συνυφασμένος με την ακινησία και τους αργούς καλοκαιρινούς ρυθμούς, εκείνος ο Αύγουστος, γεννημένος μέσα στις οξυμένες διεθνείς και τοπικές συνθήκες, έμελλε να σημαδέψει το Κυπριακό εργατικό κίνημα.

Μετά τη λήξη της πεντάμηνης απεργίας των μεταλλωρύχων της ΚΜΕ το Μάη, σειρά στην επίθεση της εργοδοσίας πήραν τα άλλα κομμάτια της εμπροσθοφυλακής του Κυπριακού συντεχνιακού κινήματος, οι αμιαντωρύχοι και οι οικοδόμοι, τον Αύγουστο του 1948. Η μεν πρώτη των αμιαντωρύχων έληξε με νίκη της συντεχνίας μετά από ένα μήνα, η δε δεύτερη των οικοδόμων ξεκίνησε στις 26 Αυγούστου και έληξε στις 18 του Δεκέμβρη. Η σημασία των απεργιών του 1948, έγκειται στο ότι με το πλευρό της εκάστοτε εργοδοσίας συνασπίστηκε η ντόπια και ξένη αστική τάξη, τα κόμματα και οι εφημερίδες της Δεξιάς, η Εκκλησία αλλά και το ίδιο το αποικιακό καθεστώς, ενώ δίπλα στους απεργούς συστρατεύτηκε ολόκληρη η εργατική τάξη και η φτωχή αγροτιά και το κόμμα τους, το ΑΚΕΛ. Σε μια περίοδο έντασης του αντιαποικιακού αγώνα, κι ενώ η ντόπια αστική τάξη απέρριπτε λεκτικά την όποια συνεργασία με την αποικιακή κυβέρνηση, βρέθηκε ξαφνικά στην ίδια γραμμή πάλης με τους Άγγλους αποικιοκράτες, απέναντι στα πιο δυναμικά κομμάτια της Κυπριακής εργατικής τάξης.

Η επιρροή της Αριστεράς ποτέ δεν είχε εξαρτηθεί από την πρόσβαση στον κυβερνητικό μηχανισμό ή στις δομές εξουσίας της ελληνικής κοινότητας. Η παράταξη αντλούσε τη δύναμη της από την υποστήριξη την οποία της παρείχαν τα λαϊκά στρώματα τα οποία ήταν οργανωμένα στα κατά τόπους παραρτήματα των μορφωτικών συλλόγων, στα συνεργατικά ιδρύματα και κυρίως στις εργατικές συντεχνίες.[2] Προκειμένου να κατασταλεί η επιρροή της παράταξης ως συνόλου, έπρεπε να νικηθεί το ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα και μαζί του να επέλθει και η πολιτικό-ιδεολογική ήττα του ΑΚΕΛ. Άλλωστε, μέσα σε συνθήκες όξυνσης της ταξικής αναμέτρησης, μια σειρά ζητήματα τα οποία είχαν εκ πρώτης όψεως οικονομικό χαρακτήρα, συνδέονταν άρρηκτα με τον αντί-αποικιακό αγώνα.’[3]

Οι ταξικοί απεργιακοί αγώνες έγιναν μέσα σε συνθήκες έντονης ιδεολογικο-πολιτικής πόλωσης, τόσο εντός της Κύπρου όσο και διεθνώς. Παρόλο που οι δύο αυτοί παράγοντες αλληλοεπηρεάζονταν σε μια διαλεκτική σχέση, θα τους διαχωρίσουμε για χάρη της ανάλυσης. Το 1948 ήταν χρονιά οικονομικής κρίσης στη Βρετανία, μετά και την Κρίση της Μετατρεψιμότητας της Στερλίνας με το Δολάριο το καλοκαίρι του 1947. Η οικονομική κρίση μεταφέρθηκε και στην Κύπρο το 1948, όπου η τάση καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους ήταν η πτώση των μισθών λόγω της μείωσης των εξαγωγών, κυρίως προς τη Μεγάλη Βρετανία και η άνοδος της ανεργίας.[4] Κατά συνέπεια, οι εργοδότες στο νησί προσπάθησαν να πάρουν πίσω όλες τις κατακτήσεις του συνδικαλιστικού κινήματος και της εργατικής τάξης συνολικά.

Σε συνάρτηση με τα πιο πάνω, και που το σημειώνουν οι Άγγλοι στα έγγραφα της εποχής, είναι ότι η ιστορία των μισθών στην Κύπρο, είναι μια ιστορία αγώνα δρόμου για να συμβαδίζουν με την αύξηση του κόστους διαβίωσης.[5] Ο πληθωρισμός την περίοδο 1947-1948 έφτασε το 24.5%, εκμηδενίζοντας έτσι το λαϊκό εισόδημα.[6] Επίσης, ο δείκτης για τις τιμές των τροφίμων πρώτης ανάγκης για την ίδια χρονική περίοδο, ανέβηκε κατά 19% κάνοντας ακόμα πιο δύσκολη τη διαβίωση της εργατικής οικογένειας, αφού το μεγαλύτερο μέρος του μεροκάματου πήγαινε αμέσως σε τρόφιμα πρώτης ανάγκης.[7] Η μετωπική σύγκρουση του ’48, διεξήχθη μέσα σε πολύ αντίξοες οικονομικές συνθήκες για το εργατικό κίνημα, όπου έπρεπε από τη μια να διεκδικήσει τα τρέχοντα οικονομικά αιτήματα και από την άλλη να υπερασπιστεί τις παλαιότερες κατακτήσεις του, με κυριότερο το δικαίωμα στο συνδικαλισμό. Όπως αναφέρει άλλωστε και ο Ζιαρτίδης, ο χαρακτήρας του αγώνα ήταν αμυντικός.[8]

Στις διεθνείς εξελίξεις το 1948 έχουμε την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου μετά την απόσπαση σειράς χωρών της Ανατολικής Ευρώπης από το καπιταλιστικό στρατόπεδο. Στην Ελλάδα, ο εμφύλιος πόλεμος μεταξύ του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, υπό την ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας και της ελληνικής κυβέρνησης που υποστηριζόταν από τη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ήταν στην πιο κρίσιμη του καμπή. Όλα αυτά είχαν άμεσο αντίκτυπο στο νησί, αφού είχαν γεννήσει ένα έντονο αντικομμουνισμό. Ο εθνικισμός της Δεξιάς εκφραζόταν υπό τη μορφή του αντικομμουνισμού και το κύριο του χαρακτηριστικό ήταν η έντονη και βίαιη αντίθεση προς το μαζικό λαϊκό κίνημα, των ταξικών συντεχνιών και αγροτικών οργανώσεων.’[9]

Η έναρξη του Ψυχρού Πολέμου, σε συνδυασμό με τον εμφύλιο πόλεμο στην Ελλάδα, είχαν και μια άλλη επίδραση στην Κύπρο, που αφορούσε τις Κυπριακές εθνικές φιλοδοξίες. Μια μελλοντική σοσιαλιστική Ελλάδα, σε συνδυασμό με ένα ισχυρό κομμουνιστικό κίνημα στην Κύπρο, ήταν κάτι που έπρεπε να αποφευχθεί, αφού το νησί είχε αποκτήσει σημαντική στρατηγική σημασία για τα βρετανικά συμφέροντα στη Μέση Ανατολή και οποιεσδήποτε εσωτερικές εξελίξεις θα είχαν άμεσες επιπτώσεις σε ολόκληρη την περιοχή. Η απώλεια του κράτους κατ’ εντολή της Παλαιστίνης και η άτακτη φυγή των Βρετανών από εκεί, η αποχώρηση των Βρετανικών στρατευμάτων από την Κυρηναϊκή, και τέλος η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων με την Αιγυπτιακή Κυβέρνηση για την ανανέωση της Αγγλο-Αιγυπτιακής Συνθήκης του 1936, είχαν ως αποτέλεσμα την επισφαλή θέση της Μεγάλης Βρετανίας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Συνέπεια των εξελίξεων στην περιοχή, ήταν η Κύπρος να παραμείνει το μοναδικό στρατηγικό σημείο στην περιοχή για τα Βρετανικά στρατηγικά συμφέροντα. Χαρακτηριστικά, σε δύο διαφορετικά σημειώματα των Αρχηγών του Γενικού Επιτελείου Στρατού (Chiefs of Staff Committee) και της υποεπιτροπής Joint Planning Staff το Μάρτη και Νοέμβρη του 1947, τόνιζαν τη σημασία του να διατηρηθεί η επικυριαρχία της Βρετανίας στην Κύπρο.[10]

Ήδη από τον Ιούνη, η Συντεχνία αμιαντωρύχων είχε υποβάλει στη διεύθυνση της Tunnel Asbestos Company, εταιρεία Αγγλο-Δανικών συμφερόντων, τα αιτήματά της. Αυτά προνοούσαν αύξηση κατά 5% στα μεροκάματα, αναγνώριση της Επιτροπής Εργατικών Διαφορών, αυξημένη πληρωμή της υπερωρίας, ώστε να υπολογίζεται η μια ώρα μιάμιση τις καθημερινές και η μια ώρα δύο τις Κυριακές.[11] Σε αυτά τα αιτήματα προστέθηκε και η επαναπρόσληψη των απολυμένων εργατών, όταν τον Ιούλη η εταιρεία απέλυσε εκδικητικά 15 συνδικαλιστές, λόγω του ότι η ΠΕΟ είχε καταφέρει να εκλέξει την Επιτροπή του Ταμείου Ιατρικής Περίθαλψης. Η εταιρεία απέρριψε όλα τα αιτήματα της συντεχνίας και αρνήθηκε την όποια συζήτηση με αυτή, υπολογίζοντας και στην υποστήριξη που θα είχε από το αποικιακό καθεστώς, αλλά και τους απεργοσπαστικούς μηχανισμούς των «νεοσυντεχνιακών» της ΣΕΚ. Αυτοί οι υπολογισμοί της εταιρείας δεν ήταν αβάσιμοι αφού υπήρχε το χρήσιμο προηγούμενο της απεργίας των μεταλλωρύχων της ΚΜΕ, όπου τόσο το αποικιακό καθεστώς όσο και η ντόπια αστική τάξη με τους μηχανισμούς τους έδρασαν ανοικτά υπέρ της εταιρείας. Συνεπώς, στις 2 Αυγούστου, η συντεχνία κήρυξε την έναρξη της απεργίας με τις εργασίες στο μεταλλείο να σταματούν.

Η Tunnel Asbestos Co. Κατείχε προπολεμικά βαρύνουσα θέση στην ντόπια παραγωγική διαδικασία, κάτι που προσπάθησε να ανακτήσει με την επανέναρξη κανονικών παραγωγικών συνθηκών το 1945. Η εταιρεία στη μεταπολεμική περίοδο μπήκε δυναμικά στην εξόρυξη και εξαγωγή αμιάντου. Στηριζόμενη στην ψηλή παγκόσμια τιμή του αμιάντου, λόγω της αυξημένης ζήτησης για την ανοικοδόμηση της κατεστραμμένης Ευρώπης, γρήγορα ξεπέρασε τις προπολεμικές εξαγωγές της σε αμίαντο, τόσο σε όγκο αλλά και σε αξία. Παρόλο που η εξόρυξη και επεξεργασία του αμιάντου μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην τοπική παραγωγική διαδικασία και συγκεκριμένα στον τομέα των κατασκευών, η εταιρεία προτιμούσε το μεγαλύτερο μέρος του επεξεργασμένου αμίαντου να το εξάγει στη Δανία, Μεγάλη Βρετανία και Ιρλανδία. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι, ενώ το 1938 εξάχθηκαν 5578 τόνοι επεξεργασμένου αμίαντου αξίας £110.000, αμέσως με το τέλος του πολέμου το 1945, η εταιρεία κατάφερε να εξάγει 3445 τόνους επεξεργασμένου αμιάντου αξίας £120.000.[12] Το 1945 οι εξαγωγές αμιάντου σε αξία αντιπροσώπευαν το 35.6% από τις συνολικές Κυπριακές εξαγωγές μεταλλεύματος, σε αντίθεση με την προπολεμική περίοδο (1938), που αυτές μετά βίας ξεπερνούσαν το 7% της συνολικής αξίας εξαγόμενου μεταλλεύματος από την Κύπρο. Για να καταλάβουμε τη σημασία των εξαγωγών μεταλλευμάτων της Κύπρου, το 1938 αυτές οι εξαγωγές αντιπροσώπευαν το 53% όλων των εξαγωγών του νησιού. To 1947, εξάχθηκαν 7021 τόνοι αμιάντου αξίας £280.000, που αντιπροσώπευε το 12.1% των μεταλλευτικών εξαγωγών σε αξία από την Κύπρο και αντίστοιχα το 4.4% των συνολικών εξαγωγών της Κύπρου.[13]

Η εταιρεία μπόρεσε, παρόλη την απόλυτη άνοδο στα εργατικά της κόστη, να καρπώνεται σε κέρδος τις υψηλές μεταπολεμικές τιμές του επεξεργασμένου αμίαντου.[14] Σε αυτό συνέτειναν δυο παράγοντες. Ο πρώτος, που δείχνει και την άψογη συνεργασία της αστικής τάξης με το αποικιακό κράτος, ήταν το γεγονός ότι το 1947 η κυβέρνηση μείωσε τα μεταλλευτικά δικαιώματα που πλήρωνε η εταιρεία από 5% πάνω στην αξία του εξαγώμενου μεταλλεύματος στο 1.5%.[15] Ο δεύτερος παράγοντας ήταν οι πρώτες μεταπολεμικές κεφαλαιακές επενδύσεις της εταιρείας που έγιναν το 1950-1951 και που βοήθησαν στον εκσυγχρονισμό της παραγωγής και στην άνοδο της παραγωγικότητας της εργασίας.[16]

Από την πρώτη κιόλας μέρα της απεργίας, η υπόθεση των αμιαντωρύχων έγινε υπόθεση ολόκληρης της εργατικής τάξης, αφού η αστυνομία προσπάθησε βίαια να διαλύσει την πορεία των απεργών προς τα γραφεία της εταιρείας, τραυματίζοντας έξι εργάτες. Σαν απάντηση, οι απεργοί προχώρησαν στην κατάληψη διάφορων μύλων της εταιρείας και πάλι όμως η αποικιακή αστυνομία προστάτευσε το ξένο κεφάλαιο, αφού βίαια κατέστειλε τις καταλήψεις και προχώρησε στη σύλληψη 51 εργατών.[17] Από εκείνη τη στιγμή, ο αγώνας των αμιαντωρύχων έγινε αγώνας για να αναγνωριστεί η συντεχνία και να διασφαλιστούν τα στοιχειώδη συνδικαλιστικά δικαιώματα. Μόλις έγιναν γνωστές οι αστυνομικές βιαιότητες και η αυθαιρεσία της εταιρείας, διοργανώθηκαν σε όλες τις πόλεις της Κύπρου διαδηλώσεις από ολόκληρο το Λαϊκό Κίνημα. Στις εργατικές κινητοποιήσεις κυριαρχούσαν τα συνθήματα «Κάτω τα χέρια από τους εργάτες», «Εξουσίες στο λαό», «Αυτοκυβέρνηση» και «Ελευθερία». Όπως πολύ σωστά παρατηρεί ο Κατσιαούνης ‘η πολιτική της Αριστεράς εύρισκε έτσι πρόσφορο έδαφος, θέτοντας σε πολιτικό πλαίσιο τα κοινωνικά ζητήματα τα οποία διεκδικούσε’.[18] Το αποικιακό καθεστώς δεν έμεινε με σταυρωμένα τα χέρια, αφού προχώρησε στη σύλληψη ολόκληρης της ηγεσίας του λαϊκού κινήματος, με την κατηγορία της διοργάνωσης και συμμετοχής σε παράνομη διαδήλωση.[19] Ταυτόχρονα, η εταιρεία προχώρησε και σε εκδικητικά αντίποινα, αφού σταμάτησε τη δωρεάν διανομή ψωμιού, στο οποίο πολλές οικογένειες εξαρτούσαν τη διαβίωση τους και ταυτόχρονα διέταξε τους απεργούς να εγκαταλείψουν τα σπίτια που τους είχε παραχωρήσει η εταιρεία.[20]

Το εργατικό κίνημα της Κύπρου συνειδητοποιώντας ότι ο αγώνας των αμιαντωρύχων ήταν αγώνας ολόκληρης της εργατικής τάξης χρησιμοποίησαν το όπλο της Παγκύπριας παναπεργίας. Στις 13 Αυγούστου, ημέρα που δικαζόταν η ηγεσία του λαϊκού κινήματος, προκηρύχτηκε από τη ΠΕΟ 24ωρη Παγκύπρια παναπεργία. Οι εκδηλώσεις αλληλεγγύης αλλά και η αποφασιστικότητα της συντεχνίας απέδωσαν καρπούς, αφού πολλοί νεοσυντεχνιακοί εργάτες αποχώρησαν από την ΣΕΚ και προσχώρησαν στην ΠΕΟ. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η διεύθυνση της εταιρείας κάθισε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με απεργιακή επιτροπή της συντεχνίας.[21] Ως επακόλουθο των διαπραγματεύσεων, στις 30 Αυγούστου λύθηκε η απεργία, αφού ικανοποιήθηκαν τα αιτήματα των απεργών, και ειδικότερα το ζήτημα της επαναπρόσληψης όλων των εργατών και την ακύρωση της «εξορίας» του Γραμματέα της Συντεχνίας Χριστοφή Λασέττα από την περιοχή των μεταλλείων.[22]

Πριν ακόμα λυθεί η απεργία της συντεχνίας των αμιαντωρύχων, ένας άλλος αγώνας ξεκίνησε για την εργατική τάξη της Κύπρου, ένας αγώνας που χαρακτηρίστηκε από τον Β. Γ. Γ. της ΠΕΟ Ανδρέα Φάντη σαν ‘η πιο σοβαρή μάχη του ‘48’.[23] Τόση σημασία προσέδωσε η ΠΕΟ σε αυτή την απεργιακή μάχη, που σε άρθρο του στο Δημοκράτη, μια μέρα πριν την κήρυξη απεργίας, ο Φάντης τόνιζε ότι ‘δεν είναι καθόλου υπερβολή να λεχθεί πως η έκβαση αυτής της απεργίας θα επηρεάσει σε πολύ μεγάλο βαθμό τις μέχρι σήμερα κατακτήσεις του εργατικού μας κινήματος, τη μελλοντική πορεία του κινήματος μας, την οργανωτική του ανάπτυξη και σαν αποτέλεσμα όλων των πιο πάνω, τις πολιτικές κατακτήσεις και τους μελλοντικούς πολιτικούς αγώνες του λαού μας.’[24] Η απεργία αυτή είχε τον πιο έντονο πολιτικό χαρακτήρα από όσες είχαν γίνει μέχρι τότε στη Κύπρο.[25] Ενώ στη περίπτωση των μεταλλωρύχων της ΚΜΕ και των αμιαντωρύχων της Asbestos Tunnel Co. ο εργοδότης ήταν ξένος, στην περίπτωση των οικοδόμων οι εργολάβοι ήταν Κύπριοι, και γύρω τους συνασπίστηκε όλη η ντόπια κεφαλαιοκρατία, με αποτέλεσμα η σύγκρουση να προσλάβει έντονα ταξικό και πολιτικό περιεχόμενο. Ήδη από τις 18 Αυγούστου σε σύσκεψη των οργανώσεων της Δεξιάς, διακηρύχτηκε ότι επρόκειτο να δραστηριοποιηθούν υπέρ των εργολάβων σε περίπτωση διαφοράς τους με την ΠΕΟ.[26]

Η συντεχνία πρόταξε οικονομικά αιτήματα, όπως την αύξηση των κατώτατων μεροκαμάτων κατά 3 σελίνια και την αύξηση της συνδρομής των εργολάβων στις Συντεχνιακές Κοινωνικές Ασφαλίσεις κατά 3 γρόσια την εβδομάδα. Αυτά τα αιτήματα έγιναν αμέσως αποδεχτά από τους εργολάβους. Το κύριο σημείο διαφωνίας όμως, ήταν η αξίωση του Συνδέσμου Εργολάβων Οικοδομών να διαγραφεί άρθρο της προηγούμενης σύμβασης, που καθόριζε ότι μόνο μέλη της ΠΕΟ μπορούσαν να προσλαμβάνονται. Αυτό το ζήτημα ήταν καίριο αφού με την «ελεύθερη πρόσληψη», οι εργολάβοι θα είχαν τα χέρια τους λυμένα για να προβαίνουν σε σκανδαλώδεις διακρίσεις σε βάρος των εργατών που ήταν οργανωμένοι στην ΠΕΟ. Αν έκανε πίσω η συντεχνία σε αυτό το θέμα, ουσιαστικά θα προσυπέγραφε την αυτοκαταστροφή της αν λάβουμε υπόψη το πολωμένο κλίμα της εποχής.[27] Η ιθύνουσα τάξη, ενθαρρύνοντας τους εργολάβους να απορρίψουν τη συνομολόγηση συλλογικής σύμβασης με την ΠΕΟ και προσφέροντας ταυτόχρονα την εναλλακτική λύση της εργοδότησης μέσω της ΣΕΚ, δε στόχευε απλά στο να επιτύχει όρους απασχόλησης ευνοϊκότερους για την εργοδοσία. Στην πραγματικότητα, ο απώτερος σκοπός ήταν να εξοστρακιστεί το ταξικό συντεχνιακό κίνημα ή έστω να επέλθει η διαφοροποίηση του χαρακτήρα του, με βραχυπρόθεσμο στόχο τη συρρίκνωση της παράταξης της Αριστεράς στις δημοτικές εκλογές του 1949.[28]

Η απεργία επηρέαζε 1200 εργάτες, αλλά από τις πρώτες μέρες της απεργίας, μερικοί εργολάβοι δέχτηκαν τα αιτήματα και 400 εργάτες επέστρεψαν στις δουλειές τους.[29] Εκτός από τους απεργοσπαστικούς μηχανισμούς της ΣΕΚ αλλά και τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του κράτους, που απροκάλυπτα πήραν το μέρος των εργολάβων και των απεργοσπαστών, οι απεργοί είχαν να αντιμετωπίσουν αυτή τη φορά και το καινούργιο φαινόμενο της ριζοσπαστικοποιημένης δεξιάς που πήρε τη μορφή της «Χ» Κύπρου, όπου δρούσαν σαν παρακρατικοί συνοδεύοντας απεργοσπάστες στις οικοδομές και επιτίθονταν στους δρόμους σε στελέχη του λαϊκού κινήματος.[30] Την ίδια ώρα που η «Χ» είχε το ελεύθερο να δρα στους δρόμους της Λευκωσίας ανενόχλητη, εργαζόμενοι και μέλη μαζικών οργανώσεων σύρονταν στα δικαστήρια ‘για παραπτώματα των οποίων η φύση φανέρωνε πόσο το καθεστώς φοβόταν το λαό που κυβερνούσε.’[31] Για παράδειγμα, στις 2 Σεπτεμβρίου το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού καταδίκασε το Δήμαρχο της πόλης Πλουτή Σέρβα, τους Δημοτικούς Συμβούλους Κώστα Παρτασίδη και Παντίνο Μαυρογένη και άλλα 10 συνδικαλιστικά στελέχη της Αριστεράς με την κατηγορία της παράνομης παρέλασης.[32]

Λόγω της βίας των εργολάβων και της κυβέρνησης, αλλά και των αντικειμενικών οικονομικών δυσχερειών τις οποίες αντιμετώπιζαν οι απεργοί λόγω της μακροχρόνιας απεργίας, μια μερίδα απεργών απάντησαν με αντιβία. Σε μερικές περιπτώσεις δυναμιτίστηκαν υποστατικά που ανήκαν σε απεργοσπάστες, αλλά το αποκορύφωμα της αντιβίας ήταν η ανατίναξη του υπό κατασκευή ασύρματου σταθμού της RAF στη Λευκωσία.[33]

Τελικά, μετά από ένα τετράμηνο απεργιακό αγώνα, η συντεχνία των οικοδόμων βγήκε κερδισμένη, αφού στις 18 Δεκεμβρίου 1948 υπεγράφη καινούρια συμφωνία με το Σύνδεσμο Εργολάβων Λευκωσίας.[34] Προς αποφυγή διακρίσεων εις βάρος της ΠΕΟ, οι εργολάβοι αποδέχτηκαν την ίδρυση Γραφείου Εξευρέσεως Εργασίας, όπου θα καταγράφονταν οι άνεργοι κατά σειρά προσέλευσης και οι εργολάβοι θα μπορούσαν να προσλάβουν προσωπικό μόνο μέσω του Γραφείου. Επιπλέον, η συμφωνία επέβαλλε την απόλυση όλων των απεργοσπαστών που εργοδοτήθηκαν κατά τη διάρκεια της απεργίας. Η πολιτική σημασία της απεργίας ήταν πολύπλευρη, αφού η οξύτατη αναμέτρηση είχε συμβάλει στην παραπέρα πόλωση μεταξύ των Ελληνοκυπρίων. Το γεγονός ότι η ΠΕΟ είχε ανταπεξέλθει σε μια τόσο δύσκολη αναμέτρηση, εξανάγκασε την ιθύνουσα τάξη να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τους προσανατολισμούς της προς την ασφάλεια την οποία παρείχε η Βρετανική εξουσία.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες, μαζί με την απροθυμία των Βρετανών να δώσουν πλήρη Αυτοκυβέρνηση σε μια αποικία που θεωρούσαν ότι θα κυριαρχούσαν οι κομμουνιστές, συνέτειναν στην κατάρρευση της Διασκεπτικής Συνέλευσης, που είχε αρχίσει τις διεργασίες της το Νοέμβρη του 1947 και θα καθόριζε το συνταγματικό μέλλον της Κύπρου. Γι’αυτό, ενώ η Διασκεπτική είχε δημιουργηθεί για να διαμορφώσει και να υποβάλει προτάσεις για σύνταγμα, τελικά το σύνταγμα το υπέβαλε η ίδια η Κυβέρνηση προς τη Συνέλευση. Το ΑΚΕΛ που συμμετείχε στη Διασκεπτική μέσω των εκλελεγμένων δημάρχων του και των συνδικαλιστών της ΠΕΟ, απέρριψε το περιορισμένο, δοτό σύνταγμα δηλώνοντας ότι δε θα αποδεχόταν προδοτικούς συμβιβασμούς. Εντείνοντας τον μαζικό πολιτικό αγώνα, την 1η Αυγούστου μαζί με τον Εθνικό Απελευθερωτικό Συνασπισμό, προχώρησε στην οργάνωση Παγκύπριου Λαϊκού Συνεδρίου Αυτοκυβέρνηση διατρανώνοντας ότι δε θα συνθηκολογήσει στην ξένη κυριαρχία ούτε στα σχέδια του ιμπεριαλισμού να μετατρέψουν το νησί σε Αμερικανο-Βρετανική βάση.[35]

Το Λαϊκό Κίνημα το 1948 με μπροστάρη το ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα, έδωσε τις πιο σκληρές μάχες στην ιστορία του. Οι απεργιακές μάχες ξέφυγαν από το στενά συνδικαλιστικό και οικονομικό και πήραν πολιτική μορφή. Η εργατική τάξη της Κύπρου αντιπάλεψε με επιτυχία την ντόπια και ξένη πλουτοκρατία, τους απεργοσπαστικούς μηχανισμούς της ΣΕΚ, τους παρακρατικούς τραμπουκισμούς της οργάνωσης «Χ» και εν τέλει το ίδιο το αποικιακό κράτος με τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του και βγήκε νικήτρια. Απέδειξε έμπρακτα τη δυναμική και την αποφασιστικότητα της να παίξει καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις, τόσο στα κοινωνικά όσο και στα πολιτικά ζητήματα. Και όλα αυτά μέσα σε εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες οικονομικής κρίσης, έξαρσης του αντικομμουνισμού και ένταση της καταστολής από πλευράς της αποικιοκρατίας, για να ξεκάνει τη μόνη παράταξη που αμφισβητούσε έμπρακτα την κυριαρχία της, την παράταξη της Αριστεράς.

Αλέξης Αντωνίου
Πανεπιστήμιου του Βοσπόρου, Κωνσταντινούπολη.

Σημειώσεις:

[1] Δημοκράτης, ‘Το 48, Χρόνος των πιο σκληρών αγώνων της εργατικής τάξης’, 19 Σεπτεμβρίου 1948.

[2] Ρ. Κατσιαούνης, Η Διασκεπτική 1946-1948, Με Aνασκόπηση της Περιόδου 1878-1945 (Λευκωσία: Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών, 2000), σ. 488.

[3] Οπ. Παρ., σ. 472.

[4] Colonial Office, Colonial Annual Reports: Cyprus 1949 (London: HMSO, 1951), σ.10; Δημοκράτης, ‘Η Ανεργία’, 21 Ιουλίου 1948.

[5] A. Avraamides, ‘The Colonial Period – Labour Relations in Cyprus, 1931-1956, in J. H. Slocum (ed.) The Development of Labour Relations in Cyprus (Nicosia: Ministry of Labour and Social Insurance, 1972), σ. 32.

[6] Οπ. Παρ.

[7] CO 67/339/1, Labour Conditions in Cyprus in 1947 (Nicosia: Government Printing Office, 1948).

[8] Α. Φάντης, ‘Στον Αγώνα για Ψωμί, Εξουσία, Λευτεριά’, Δημοκράτης, Τεύχος 6, Νοέμβρης 1948.

[9] Κατσιαούνης, Η Διασκεπτική (2000), σσ. 124-125.

[10] ‘The Defence of the Commonwealth: Memorandum by the Chiefs of Staff for the Cabinet Defence Committee on the General Requirements for Survival in a future War’, 7 March 1947 as seen in J. Kent (ed.), Egypt and the Defence of the Middle East 1945-1951, Part 1 (British Documents on the End of Empire Project, 1998); DEFE 6/4, JP (47) 137, ‘Report by Joint Planning Staff for the Chiefs of Staff Committee’, 4 November 1947.

[11] ΠΕΟ, Ιστορία ΠΣΕ-ΠΕΟ 1941-1991 (Λευκωσία: ΠΕΟ, 1991), σ. 144.

[12] Δημοκράτης, ‘Αμίαντος- Το Βατικανό του Κούκουλα’, 7 Αυγούστου 1948; CO 67/339/1, ‘Trade During 1947’ (Nicosia: Nicosia Printing Office, 1948), p. 5.

[13] W. Parry James, Annual Report of the Inspector of Mines for the Year 1947 (Nicosia: Government Printing Office, 1948).

[14] Δημοκράτης, Ο Αγώνας των Αμιαντωρύχων και τα Τεράστια Κέρδη της Εταιρείας Αμιάντου, 12 Αυγούστου 1948.

[15] Δημοκράτης, ‘Παναπεργία’, 13 Αυγούστου 1948.

[16] W. Parry James, Annual Report of the Inspector of Mines for the Year 1950 (Nicosia: Government Printing Office, 1951).

[17] Δημοκράτης, ‘Τα Χθεσινά Δραματικά Γεγονότα στο Μεταλλείο Αμιάντου’, 3 Αυγούστου 1948.

[18] Κατσιαούνης, Η Διασκεπτική (2000), σ. 473.

[19] Δημοκράτης, ’28 Στελέχη του Λαϊκού Κινήματος στο Δικαστήριο’, 4 Αυγούστου1948.

[20] Δημοκράτης, ‘Ο Αγώνας των Εργατών Αμιάντου Συνεχίζεται’, 4 Αυγούστου 1948.

[21] Δημοκράτης, ‘Άρχισαν από την Κυριακή Διαπραγματεύσεις στον Αμίαντο’, 17 Αυγούστου 1948.

[22] ΠΕΟ, Ιστορία ΠΣΕ-ΠΕΟ 1941-1991 (1991), σσ. 144-149.

[23] Δημοκράτης, ‘Ο Αγώνας των Οικοδόμων η πιο Σοβαρή Μάχη του ‘48’, 19 Αυγούστου 1948.

[24] Δημοκράτης, ‘Ο Αγώνας των Οικοδόμων- Ποίοι είναι οι Παράγοντες της Νίκης’, 25 Αυγούστου 1948.

[25] Κατσιαούνης, Η Διασκεπτική (2000), σ. 490.

[26] Κατσιαούνης, Η Διασκεπτική (2000), σ. 488.

[27] ΠΕΟ, Ιστορία ΠΣΕ-ΠΕΟ (1991), σ. 150.

[28] Οπ. Παρ.

[29] Οπ. Παρ., σ. 152.

[30] CO 537/4041, Political Situation Report in Cyprus During the Month of September 1948, σ. 1. Οι σχέσεις της παρακρατικής οργάνωσης «Χ» που στεγαζόταν στη Λευκωσία στο Σωματείο του Ολυμπιακού με την αποικιακή αστυνομία είναι καλά καταγραμμένες στο Cyprus White Paper το οποίο εκδόθηκε τον Δεκέμβρη του 1948 και το οποίο υπέγραψαν ο Γ. Γ. του Εθνικού Απελευθερωτικού Συνασπισμού, ο Γ. Γ. του ΑΚΕΛ, ο Γ. Γ. της ΠΕΟ, ο Γ. Γ. της ΑΟΝ, ο Γ. Γ. της Ένωσης Αγροτών Κύπρου, ο Γ. Γ. της Παγκύπριας Ένωσης Μικροκαταστηματαρχών, όπως και οι Δημάρχοι Λάρνακας, Αμμοχώστου, Μόρφου, Λαπήθου, Καραβά και Λευκονοίκου και ο Αντιδήμαρχος Λεμεσού.

[31] Κατσιαούνης, Η Διασκεπτική (2000), σ. 495.

[32] Κατσιαούνης, Η Διασκεπτική (2000), σ. 496.

[33] CO 67/360/5, The Internal Security Situation in Cyprus, 25 November 1948, σ. 6.

[34] Δημοκράτης, ‘Λύεται η Απεργία των Οικοδόμων Λευκωσίας. Υπογράφτηκε Χθες η Συμφωνία Μεταξύ των Ενδιαφερομένων’, 19 Δεκεμβρίου 1948.

[35] Δημοκράτης, Στην Αυτοκυβέρνηση κι από την Αυτοκυβέρνηση στην Ένωση Τίποτα δε θα Σταματήσει το Λαό μας για να Κερδίσει: Εξουσία, Ψωμί, Λευτεριά- Ολόκληρη η Ιστορική Ομιλία του Γ. Γ. του ΑΚΕΛ φ. Φιφή Ιωάννου’, 3 Αυγούστου 1948.

*Αρχική Δημοσίευση, 8 Αγούστου 2017

The post Ο ιστορικός εργατικός Αύγουστος του 1948 appeared first on Αγκάρρα.

✇ https://anatropimag.wordpress.com

ΟΙ ΑΡΝΗΤΕΣ ΤΟΥ COVID-19, ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΥ, ΚΑΙ ΟΙ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΕΠΙΚΡΙΤΕΣ ΤΟΥΣ

By ΑΝΑΤΡΟΠΗ — March 22nd 2021 at 11:10
Μέρος ΙΙ: «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ» ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΝΔΗΜΙΑ του Αλμπέρτο Φλωρεντίν Προηγούμενα: οι «αήττητοι ηλίθιοι»; Το «Μέρος Ι» αυτού του άρθρου δημοσιεύτηκε στις 19/10/2020.  Αφορμή ήταν η αντίδραση των εφημερίδων Καθημερινή και Πολίτης στα γεγονότα της 29/8/2020 στη Λευκωσία, όπου: «ένα θυμωμένο πλήθος διαδήλωνε …  ενάντια στα μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας» και ότι αυτή την … Συνεχίστε να διαβάζετε ΟΙ ΑΡΝΗΤΕΣ ΤΟΥ COVID-19, ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΥ, ΚΑΙ ΟΙ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΕΠΙΚΡΙΤΕΣ ΤΟΥΣ.
✇ Νέα Σκέψη

Μόνο η μαζική αντίδραση των εργαζομένων μπορεί να τους ταρακουνήσει

By ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΣ — March 31st 2021 at 17:21
Από τη στιγμή που πέτυχαν το στόχο «εργασία 365 μέρες το χρόνο, 14 ώρες την ημέρα», δεν μπορούν να ανεχτούν να παραμείνουν κλειστοί την ημέρα που οι εργαζόμενοι γιορτάζουν μια ιστορική νίκη για πενθήμερη εργασία, των 8 ωρών την ημέρα.
Τα αφεντικά που επέβαλαν σε επιστημονικές ομάδες για την πανδημία να εκδίδουν ανακοινώσεις πως «στις υπεραγορές για να κολλήσεις τον ιό πρέπει να παραμείνεις σε στενή επαφή με το φορέα για πάνω από 15 λεπτά», τη στιγμή που στο όνομα της καταπολέμησης της πανδημίας, ανεστάλησαν οι πλέον βασικές ατομικές ελευθερίες.
Μόνο η μαζική αντίδραση των εργαζομένων μπορεί να τους ταρακουνήσει αυτούς.
✇ Νέα Σκέψη

Γιατί επέλεξε ο Εζεκίας το δρόμο της ταξικής πάλης

By ΝΙΚΟΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑ — April 10th 2021 at 10:31

33 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από το θάνατο του Εζεκία Παπαϊωάννου, του μεγάλου αγωνιστή και ηγέτη της εργατικής τάξης της Κύπρου. Έφυγε από τη ζωή στις 10/4/1988, έχοντας υπηρετήσει την εργατική τάξη μέχρι το τέλος με πίστη αφοσίωση και πλήρη αυταπάρνηση. Ένας κομμουνιστής που έδωσε τη ζωή του στους αγώνες για τους εργαζομένους, στην ταξική κι αντι-ιμπεριαλιστική πάλη και στον πόλεμο κατά του φασισμού.

Τα ιδανικά και η κοσμοθεωρία που ο Πάπης υπεράσπιζε όλη του τη ζωή δεν έχουν ξεθωριάσει. Πέραν των περιουσιακών του στοιχείων που κληροδότησε στο ΑΚΕΛ, ο Παπαϊωάννου κληροδότησε σε κάθε πραγματικό Κύπριο κομμουνιστή το δικό του παράδειγμα προς μίμηση. Για κοινή πάλη ενάντια στην κατοχή και στον ιμπεριαλισμό. Για ταξική πάλη. Για το σοσιαλισμό.

Μόνο μέσα από την ενδυνάμωση των ταξικών αγώνων και τη διατήρηση της πάλης για το σοσιαλισμό μπορεί να τιμηθεί η μνήμη του Εζεκία Παπαϊωάννου. Είναι η μόνη πραγματική τιμή που αρμόζει στο βίο και τους αγώνες του, σε αντίθεση με όσους υπηρετούν σήμερα ακριβώς το αντίθετο όλων όσων εκπροσωπούσε ο Πάπης.

Για τη ζωή και το έργο του Εζεκία Παπαϊωάννου υπάρχουν παλαιότερα άρθρα της ιστοσελίδας μας (110 χρόνια από τη γέννηση του Εζεκία Παπαϊωάννου… / Εζεκίας Παπαϊωάννου στην υπηρεσία της εργατικής τάξης). Σήμερα θα αφήσουμε τον ίδιο τον Πάπη να μιλήσει μέσα από το βιβλίο του «Ενθυμήσεις από τη ζωή μου» για το πως επέλεξε να πορευτεί αγωνιστικά και ταξικά στη ζωή:

«Στην Κύπρο φθάσαμε την πρώτη βδομάδα του Γενάρη 1946. Ήταν η πρώτη επίσκεψη μου στην Κύπρο ύστερα που έφυγα το 1928 για την Αθήνα με ανεκπλήρωτα όνειρα να δουλεύω και να σπουδάζω. Το ίδιο ανεκπλήρωτα έμειναν τα όνειρα μου όταν έφυγα από την Αθήνα πήγαινα στο Λονδίνο με 25 σελίνια στην τσέπη. Και έφυγα από το Λονδίνο με λιγότερο από 25 σελίνια δικά μου χρήματα στην τσέπη γιατί τα έξοδα αποστολής μου τα κάλυψε το Παράρτημα ΑΚΕΛ Λονδίνου. Η αλήθεια είναι πως αν κατά τη διάρκεια του πολέμου ήθελα να κερδίσω χρήματα στο Λονδίνο, ευκαιρίες για επιχειρήσεις εστιατορίων στις οποίες είχαν μπει αρκετοί Κύπριοι υπήρχαν. Δεν το επεδίωξα όμως γιατί ήταν αργά πλέον για σπουδές και ήδη μπήκα στον επαναστατικό δρόμο της πάλης. Από την ημέρα που διάλεξα αυτό το δρόμο η μοναδική μου σκέψη ήταν πως θα τον συνεχίσω, πως θα μπορέσω να προσφέρω διαρκώς και περισσότερα στην υπηρεσία του λαού. Για μένα πλέον η επιστήμη που θ’ ακολουθούσα ήταν η επιστήμη του Μαρξισμού – Λενινισμού και προλεταριακού διεθνισμού. Σ’ αυτήν έπρεπε να καταρτιστώ όσο μπορούσα καλύτερα για να με καθοδηγεί στην πάλη για τη λευτεριά της Κύπρου από τον αποικιοκρατικό ζυγό και στον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας. Από την ημέρα που τέλειωσα τη σχολή Μέσης Παιδείας είχα δουλέψει 18 χρόνια εργάτης. Έζησα τη ζωή του εργάτη, γνώρισα την άγρια εκμετάλλευση που του γίνεται. Είδα πως ο εργάτης είναι φύσει επαναστάτης γιατί η καθημερινή δουλειά τον κάμνει τέτοιον. Κι αγάπησα τον εργάτη. Αγάπησα την εργατική τάξη σαν τάξη. Είναι η πιο τίμια, η πιο επαναστατική. Είναι ο φορέας της επαναστατικής αλλαγής από το παληό, το αναχρονιστικό, στο καινούργιο, το υγιές, το σταθερό, το βιώσιμο.

Μίσησα τον καπιταλισμό που στην πιο αντιδραστική του έκφραση είναι ο ιμπεριαλισμός και ο φασισμός, σαν κάτι το απάνθρωπο. Τι σημαίνει στην πράξη η αρχή της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο στην οποία στηρίζεται ο καπιταλισμός; Σημαίνει σε τελευταία ανάλυση “ο θάνατος σου η ζωή μου”. Σημαίνει την δικτατορία μιας ολιγαρχίας του πλούτου, του πλούτου που είναι προϊόν της εργασίας άλλων πάνω στην συντριπτική πλειοψηφία του λαού. Τα περί δημοκρατίας στον κόσμο του καπιταλισμού είναι μια φενάκη. Τι νόημα έχει η δημοκρατία σε μια κοινωνία στην οποία η ζωή των ανθρώπων ρυθμίζεται από μια ασήμαντη μειοψηφία που έχει στα χέρια της τον πλούτο και χρησιμοποιεί αυτή την προνομιούχο θέση της για να πραγματοποιεί κέρδη, διαρκώς και περισσότερα κέρδη από την εκμετάλλευση των άλλων; Αλλά και το “δικαίωμα” να φωνάζουν και να διαμαρτύρονται οι εργαζόμενοι, για το οποίο ξελαρυγγίζονται οι διάφοροι ηγέτες του καπιταλιστικού κόσμου, παύει να υφίσταται από τη στιγμή που οι εκμεταλλευόμενοι αρχίζουν ν’ απειλούν την ύπαρξη του καπιταλισμού. Αυτοστιγμί, την αστική δημοκρατία διαδέχεται η φασιστική δικτατορία, οι φυλακίσεις, οι εκτελέσεις και όλα τ’ άλλα τυραννικά μέσα.

Μόνο στον σοσιαλισμό υπάρχει πραγματική δημοκρατία γιατί σ’ αυτόν δεν υπάρχουν εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενοι, αλλά μόνον εργαζόμενοι που δουλεύουν όχι για να στοιβάζουν μερικοί χρυσοκάνθαροι τεράστια κέρδη, αλλά για το καλό της κοινωνίας σαν σύνολο. Μόνο στον σοσιαλισμό υπάρχει πραγματική ελευθερία κριτικής των κακώς εχόντων και τρόπος διόρθωσης τους. Η μόνη “ελευθερία” ή “δικαίωμα” που δεν υπάρχει στο σοσιαλισμό είναι η “ελευθερία” ή το “δικαίωμα” εκμετάλλευσης της εργασίας των άλλων για ατομικά κέρδη. Να λείψει τέτοια “ελευθερία” και τέτοιο “δικαίωμα” γιατί αυτό δεν είναι δημοκρατία αλλά απάρνηση της δημοκρατίας, παραμόρφωση και παραποίηση της».

(Εζεκία Παπαϊωάννου, Ενθυμήσεις από τη ζωή μου, σελ. 73-74).

✇ Νέα Σκέψη

Μισιαούλης και Καβάζογλου σύμβολα της κοινής ταξικής πάλης

By ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΣ — April 10th 2021 at 23:01

Στις 11 του Απρίλη 1965 έπεσαν από τα δολοφονικά βόλια της φασιστικής ΤΜΤ οι ήρωες της κοινής ταξικής πάλης όλων των Κυπρίων, Ντερβίς Αλί Καβάζογλου και Κώστας Μισιαούλης. Οι φασίστες έστησαν καρτέρι στους δύο αγωνιστές και τους δολοφόνησαν άνανδρα. Τους βρήκε ο θάνατος αγκαλιασμένους στον παλιό δρόμο Λευκωσίας-Λάρνακας κοντά στην Κόσιη.

Σήμερα, 56 χρόνια μετά, για άλλη μια φορά τιμούμε τη μνήμη των δύο ηρωομαρτύρων συνεχίζοντας τον αγώνα για απαλλαγή από την κατοχή, απελευθέρωση και πραγματική επανένωση της πατρίδας και του λαού μας. Η θυσία τους εμπνέει την αντιφασιστική πάλη του σήμερα και την αναγκαιότητα για κοινό αντικατοχικό αγώνα και ταξική πάλη. Μισιαούλης και Καβάζογλου έγιναν σύμβολα της φιλίας και της συνεργασίας των δύο κοινοτήτων, σύμβολα της κοινής ταξικής πάλης, σε μια δύσκολη περίοδο για τον κυπριακό λαό.

Περισσότερα στο περσινό αφιέρωμά μας: Αγκαλιασμένοι στους αγώνες και στο θάνατο

✇ Νέα Σκέψη

1Η Μαίου, η μέρα της Εργατιάς

By ΑΝΤΡΗ ΛΟΥΚΑ — May 1st 2021 at 14:37

Μέρα τιμής για τους πρωτοπόρους του Σικάγο, αλλά και τιμής στον κάθε ανώνυμο αγωνιστή της εργατικής τάξης που σήκωσε ανάστημα, που πλήρωσε με αίμα, με φυλακίσεις, με διωγμούς, με στερήσεις, που πίστεψε στη δύναμη της οργανωμένης πάλης και συγκρούστηκε μετωπικά με τους εκμεταλλευτές του.

Η φετινή Πρωτομαγιά θα είναι για δευτερη χρονιά αλλιώς. Η πανδημία δημιουργεί νέα δεδομένα και εδραιώνει δυστυχώς τις ήττες της εργατικής τάξης που προηγήθηκαν.

Είναι χρέος μας να τιμήσουμε την 1η του Μάη, να τιμήσουμε τους αγώνες της εργατικής τάξης μέσα από ένα ειλικρινή απολογισμό για το σήμερα, για την ευθύνη που έχουμε για όσα χάθηκαν, να αναλογιστούμε τους αγώνες που δώσαμε, αλλά κυρίως όσους δεν δώσαμε. Μια ευκαιρία να δούμε έστω και σήμερα, την πραγματικότητα με ταξικά γυαλιά και αφού την αναγνωρίσουμε να χαράξουμε το δρόμο της ρήξης και της ανατροπής.

Οι εργαζόμενοι μέσα σε 10 χρόνια έχασαν κεκτημένα δεκαετιών, που κερδήθηκαν με αίμα. Χάθηκαν αναίμακτα χωρίς καμιά ουσιαστική προάσπιση τους. Όσα μας κληροδότησαν οι βετεράνοι μας τα χαρίσαμε άνευ μάχης.

Το 8ωρο, που ήταν η μεγαλύτερη κατάκτηση του εργατικού κινήματος καταργείται πρακτικά με τα προσωπικά συμβόλαια που αντικαθιστούν σταθερά τις συλλογικές συμβάσεις. Η υπερωρία μετατράπηκε σε επίδομα, σε «ελεύθερο χρόνο έναντι υπερωριών», το 1-1.50 ή το 1-2 έγινε 1-1 στην καλύτερη περίπτωση. Στη χειρότερη έγινε απλήρωτη επέκταση ωραρίου.

8 ώρες εργασία, 8 ώρες ύπνο, και 8 ώρες ξεκούραση, αυτό το σύνθημα – αίτημα που σφραγίστηκε με αίμα και το έχει καταγράψει η ιστορία με τα πιο λαμπρά γράμματα, σήμερα που αμφισβητείται με τη συνεχιζόμενη παραβίαση του, γίνεται σύγχρονο αίτημα.

Πρέπει, το οφείλουμε στη συνείδηση μας, στα παιδιά μας, στους βετεράνους μας να μετατρέψουμε τον μοναχικό αγώνα επιβίωσης που δίνει μεγάλη μάζα της εργατικής τάξης σε συλλογική πάλη διεκδίκησης.

Όσο το οικονομικό σύστημα διατηρεί το διαχωρισμό των ανθρώπων σε εργοδότες και εργάτες, η ταξική διαμάχη είναι επιβεβλημένη και κανένας εφησυχασμός δεν συγχωρείται. Μέσα στη ταξική διαπάλη, η εργατική ειρήνη που έγινε στόχος και σημαία τάχα υπευθυνότητας, δεν μπορεί να υπάρξει αν δεν κερδίσει πρώτα τον σεβασμό ο ισχυρός. Εκεί και όπου δίδεται οργανωμένα και αποφασιστικά η ταξική πάλη, κερδισμένη είναι πάντα η εργατική τάξη. Εκεί και όπου απουσιάζει η οργάνωση, η αποφασιστικότητα για σύγκρουση ή και η σύγκρουση, νομοτελειακά μεταφράζεται σε ήττα των εργαζομένων.

Η εργατική τάξη μόνο ένα όπλο έχει. Κανένα άλλο! Τη ταξική οργάνωση της! Χωρίς οργάνωση και σωστή καθοδήγηση γίνεται έρμαιο στις ορέξεις του κάθε εργοδότη.

Η οικονομική κρίση και η πανδημία έδειξε πως λείπει το κυριότερο συστατικό της ταξικής οργάνωσης. Λείπει η ετοιμότητα για σύγκρουση. Λείπει η πίστη στη δύναμη που έχει στα χέρια της η εργατική τάξη. Δυστυχώς λείπει η καθοδήγηση που θα δώσει το έναυσμα για μαζικούς αγώνες. Η προάσπιση της εργατικής τάξης μπαίνει στη ζυγαριά και χάνει στο όνομα του «ευ επιχειρείν».

Ο μισθός ξαναέγινε μεροκάματο με όλη την επισφάλεια που κρύβει η λέξη. Μια ανασφάλεια που μετατρέπει τον εργαζόμενο σε αναλώσιμο προϊόν, θύμα άγριας εκμετάλλευσης του κάθε εργοδότη που τον ξεζουμίζει σε φάρμες, χωράφια, ξενοδοχεία, μαγαζιά, εργοτάξια, εργοστάσια και γραφεία.

Το ίδιο το Κράτος έχει μετατραπεί σε ένα στυγνό εργοδότη, σε έναν ακόμα νόμιμο εκμεταλλευτή.

«Αγορά υπηρεσιών το ονόμασαν. Εργαζόμενοι που η Κυβέρνηση αρνείται να τους αναγνωρίσει το εργασιακό καθεστώς τους και τους υποχρεώνει να δηλωθούν σαν αυτοεργοδοτούμενοι για να προχωρήσει η πρόσληψη τους. Ανοργάνωτοι, χωρίς δικαιώματά, και με υποχρέωση να πληρώνουν το 20%+ του μισθού τους σε εισφορές. Εργαζόμενοι που προσλαμβάνονται με προσωπικά συμβόλαια που έχουν σαν όρο να δηλωθούν «αυτοεργοδοτούμενοι», στερώντας τους ακόμα και το δικαίωμα σε επίδομα ανεργίας μετά την λήξη της «αγοράς υπηρεσιών» τους.

Η παρανομία του κράτους νομιμοποίηται με την ανοχή όλων. Το Υπουργείο Εργασίας, Πολιτικά κόμματα και συνδικαλιστικές οργανώσεις αποδέχονται τις νέες συνθήκες και αρκούνται στην απλή επισήμανση του φαινομένου.

Στον ιδιωτικό τομέα η κατάσταση είναι ακόμα πιο τραγική. Η ελεύθερη διακίνηση του εργατικού δυναμικού, ο ανταγωνισμός για μια θέση εργασίας, η ανάγκη για επιβίωση, σε συνδυασμό με την αντικατάσταση των συλλογικών συμβάσεων με προσωπικά συμβόλαια οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε μείωση του δικού τους εργατικού κόστους και αύξηση των κερδών τους ενώ οι μισθοί συρρικνώνονται και οι όροι απασχόλησης γίνονται όλο και πιο απάνθρωποι.

Η αδυναμία του συνδικαλιστικού κινήματος αλλά και των κομμάτων να προστατεύσουν είτε νομοθετικά είτε συνδικαλιστικά τα εργασιακά δικαιώματα και κεκτημένα οδηγούν στην σταδιακή απαξίωση και στην αμφισβήτηση του ρόλου τους.

Η αγριότητα της επίθεσης που δέχεται η εργατική τάξη εντείνεται όσο δεν γίνεται μια μετωπική αντεπίθεση. Οι λαϊκές κατακτήσεις χάνονται η μία πίσω από την άλλη χωρίς αντίσταση, χωρίς κοινωνικά αιτήματα οργανωμένα και συγκροτημένα, χωρίς διεκδικήσεις, χωρίς καλέσματα για παναπεργίες.

Οι ανοργάνωτοι παραμένουν μόνοι τους χωρίς σοβαρή προσπάθεια οργάνωσης τους. Μεγαθήρια της Οικονομίας απαγορεύουν το δικαίωμα της συνδικαλιστικής οργάνωσης στους εργαζόμενους τους χωρίς ποτέ να τους κλείσουμε έστω για μια μέρα. Χωρίς να καταφέρουμε να προασπιστούμε το συνταγματικό δικαίωμα του κάθε εργαζομένου να οργανωθεί συνδικαλιστικά.

Οι Υπεραγορές που είδαν τα κέρδη τους να υπερδιπλασιάζονται αφέθηκαν να λειτουργούν όποτε και όπως θέλουν με κυβερνητικά διατάγματα. Ηττηθήκαμε και αφήσαμε τους εργαζόμενους απροστάτευτους χωρίς καν ρύθμιση των όρων απασχόλησης τους, χωρίς συλλογικές συμβάσεις.

Στο γεωργοκτηνοτροφικό τομέα η εκμετάλλευση των ξένων εργατών έχει εξελιχθεί σε σύγχρονο σκλαβοπάζαρο. Οργανωμένοι μεν ανοχύρωτοι δε. Με την υπογραφή όλων των συνδικαλιστικών οργανώσεων νομιμοποιήθηκε ο μισθός των 485 ευρώ πλην εισφορών. Διαμένουν σε τρώγλες, ζουν σε τριτοκοσμικές συνθήκες, χωρίς το δικαίωμα να αλλάξουν εργοδότη και χωρίς καμία επιθεώρηση των απάνθρωπων συνθηκών εργασίας και διαβίωσης τους.

Ενώ δίνεται απλόχερα στήριξη στο μεγάλο κεφάλαιο με κρατικές χορηγήσεις, διαγραφές δανείων, φοροαπαλλαγές και ελαφρύνσεις, οι εργαζόμενοι αναμένουν στήριξη αφού στηριχθεί ο κάθε κεφαλαιοκράτης, χωρίς να μας εξοργίζει καν το θράσος, αφού μετατράπηκε σε νέα κανονικότητα, τα κέρδη να είναι ιδιωτικά ενώ οι ζημίες δημόσιες.

Πρόσφατα είδαμε πολιτικό αρχηγό να ζητά να δοθεί πλουσιοπάροχη στήριξη στους ξενοδόχους με μοναδικό αίτημα την μη απόλυση εργαζομένων, θεωρωντας το απόλυτα φυσιολογικό. Για την αυτονόητη υποχρέωση για τήρηση των συλλογικών συμβάσεων ακούσαμε, χωρίς έστω τη προϋπόθεση για ύπαρξη συλλογικής σύμβασης, όταν ο κλάδος μαστίζεται από την άρνηση μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων να δεχθούν συντεχνίες στο χώρο τους.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες τιμούμε σήμερα την Πρωτομαγιά του 2021, έγκλειστοι και ηττημένοι. Το ελάχιστο που οφείλουμε σήμερα είναι να δούμε την αλήθεια κατάματα

Έχουμε χρέος να θυμόμαστε και να τιμούμε τους πρωτεργάτες του Σικάγο, αλλά το μεγαλύτερο χρέος μας είναι να τιμήσουμε τους αγώνες των βετεράνων μας ανατρέποντας αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα. Να κερδίσουμε πίσω τη χαμένη μας αξιοπρέπεια.

✇ Νέα Σκέψη

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΑΡΧΙΣΜΟ ΚΑΙ ΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ ΔΡΑΣΗ

By ΚΩΣΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ — May 4th 2021 at 15:40

Στον υγειονομικό τομέα στην Ευρώπη, σίγουρα τα πράγματα μπορούν και να γίνουν χειρότερα. Στην Ινδία η μεταδοτικότητα του ιού έχει διπλασιαστεί. Πολλοί είναι οι κίνδυνοι, πέραν της υγείας εξαιτίας της πανδημίας. Για παράδειγμα για να ορθοποδήσει η Ινδία, μια χώρα με τεράστιες καινοτομικές δυνατότητες και πληθυσμό, χρειάζεται πέραν των 350,000 επαγγελματιών/λειτουργών υγείας που το σύστημα δεν προσέλαβε ποτέ. Επομένως, η λιτότητα και το πρόσταγμα της «ελεύθερης αγοράς» συνέβαλε στην όξυνση του υγειονομικού προβλήματος τη στιγμή που ο μέσος άνθρωπος υποχρεωνόταν να περιστείλει βασικά του δικαιώματα.

Ανάμεσα στα προβλήματα που εργαλειοποιούνται και κεφαλαιοποιούνται από τις άρχουσες τάξεις είναι η εκπαίδευση των λαϊκών συνειδήσεων στον αυταρχισμό της επιβολής περιοριστικών μέτρων. Άλλο πειθαρχία για την δημόσια υγεία και άλλο η λιτότητα και η ανοχή της που εφαρμόζει η κυβέρνηση στο ξεπούλημα της δημόσιας υγείας από τις ευρωπαϊκές κρατικοδίαιτες εξουσίες. Με αφορμή την πανδημία φαίνεται να υιοθετείται περιστολή δικαιωμάτων, ενώ την ίδια στιγμή τα κοινωνικοοικονομικά μέτρα που λαμβάνονται τσακίζουν τον λαό. Για παράδειγμα, κρατικές εγγυήσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ψηφίζονται για να επιτρέψουν στις Τράπεζες να δανείσουν μόνο στις βιώσιμες επιχειρήσεις και μάλιστα με πάμφθηνο χρήμα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Την ίδια ώρα καμία εγγύηση για τον φτωχό και τον μικρομεσαίο που ο ανταγωνισμός και η τ(ο)αξικότητα στην πανδημική διαχείριση τον κατέστησε μη βιώσιμο, με τους όρους του συστήματος.

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια η πρωτοβουλία από ένα σωματείο, το Α.Λ.Σ. ΟΜΟΝΟΙΑ 29M, «αψηφώντας τις οποιεσδήποτε απαγορεύσεις και περιορισμούς που αυταρχικά επιβάλλει η κυβέρνηση με πρόφαση την πανδημία», να πραγματοποιήσει έξω από το Υπουργείο Οικονομικών, κατά την Πρωτομαγιά, συμβολική παρέμβαση «στέλλοντας και μήνυμα για το σήμερα και το αύριο, για τους ταξικούς αγώνες της δικής μας γενιάς» είναι παράδειγμα προς μίμηση σε καιρούς που χρειάζεται να θυμηθούμε ότι η ιστορία γράφεται με ανυπακοή και πάλη ταξική!

Τέτοιες παρεμβάσεις που κατανοούν την πολιτική της άρχουσας τάξης να εκπαιδεύσει το «ποίμνιο» σε μόνο προκαθορισμένες και κυρίως «απαραίτητες» λειτουργίες (ψώνισμα, τελετές κτλ) είναι άξιες αναφοράς. Γιατί η περίοδος που εκτυλίσσεται ενώπιον μας είναι εποχή που οι αγωνιστικές, συστημικά «ανεκπαίδευτες», ταξικά τοποθετημένες φωνές χρειάζεται να πυκνώσουν.

Μια άλλη «ανεκπαίδευτη» απόπειρα είναι και η εκστρατεία με πρωτοβουλία της Νέας Σκέψης για προβολή του Αιτήματος Άμεσης Φορολόγησης του Πλούτου σε τομείς που φοροαπαλλάσονται, του χαρίζονται εκατοντάδες εκατομμύρια ενώ τα λαϊκά σπίτια καταβάλλουν πολλές φορές αβάσταχτες φορολογίες. Τα δεκάδες εκατομμύρια κερδών των εκατομμυριούχων θα έπρεπε να μετατραπούν σε πολιτική υποστήριξης της εργατικής τάξης και των βιοπαλαιστών που δοκιμάζονται διπλά, από την συστημική και πανδημική κρίση και εκμετάλλευση.

Η εκστρατεία Άμεση Φορολόγηση του Πλούτου βρίσκεται εδώ

✇ Νέα Σκέψη

Μέχρι πότε θα μας παίζουν κορώνα γράμματα…

By ΜΑΡΙΑ ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ — May 12th 2021 at 16:49

Το οπλοστάσιο της ΕΕ προς το παρόν καταφέρνει να μας πείθει ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος από το δικό της.

Ένα από τα μεγάλα της εργαλεία γι’ αυτό είναι τα αριστερά ή τα δήθεν αριστερά κόμματα που μέσα από τη ρητορική της ορθής διαχείρισης του συστήματος θα αμβλυνουν τις ταξικές αντιθέσεις και αυτό θα βελτιώσει τη θέση των εργαζομένων.

Μια κατάσταση αρμονίας όπου ευτυχισμένοι εργαζόμενοι θα απολαμβάνουν τις βραδιές τους με μυρωδιές από αγιόκλημα και γιασεμί…

Μία εργασιακή νιρβάνα όπου οι ταξικοι αγώνες, η συλλογικη δράση και ο σοσιαλισμός θα φαντάζουν σαν πρωτόγονα αιμοβόρα τέρατα.

Απέναντι σ’ αυτόν τον τρόμο έχουμε μια σοβαρή αδυναμία.

Η αδυναμία μας είναι να μπορέσουμε να πείσουμε το άτομο να ενεργήσει στο σύνολο.

Τίποτα δεν θα αλλάξει αν δεν θελήσουμε να το αλλάξουμε και αυτό σημαίνει ανάγκη συνειδητής δράσης και λαϊκής ταξικής συνεργασίας.

Μέχρι να το καταφέρουμε θα μας παίζουν κορώνα γράμματα.

✇ Νέα Σκέψη

Η οργή του λαού 

By ΧΡΙΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΡΤΕΛΛΑΡΗΣ — May 28th 2021 at 19:49

Σκυφτός, απλωμένος πάνω από τη μηχανή του αυτοκινήτου, μουντζωμένος και με την κούραση όλης της εβδομαδας να βαραίνει το κορμί, προσπαθώ να μαζέψω δυνάμεις, για να ολοκληρωθεί η τελευταία μέρα της εβδομάδας στο μεροκάματο του συνεργείου.

Γιατί όμως εμείς, που βγάζουμε με ιδρώτα και αίμα τίμια το ψωμί μας, να πρέπει να ανεχόμαστε αυτούς που ζουν σαν παράσιτα από τον πλούτο που εμείς παράγουμε;  Η σκληρότητα της χειρονακτικής εργασίας σε κάνει να θυμώνεις πιο πολύ με την αδικία που σε περικυκλώνει, σε κάνει να θυμώνεις πιο πολύ και με αυτούς που θα και θα, επειδή σε δυο μέρες είναι οι εκλογές και έχουν ανάγκη την ψήφο σου.

Θυμώνω πιο πολύ με τους υποκριτές που χύνουν κροκοδείλια δάκρυα για τη φτώχεια και τα βάσανα του λαού, αλλά και με τους υποκρινόμενους τους εργατοπατέρες, ενώ αυτοί δεν δούλεψαν πραγματικό μεροκάματο, ούτε μια μέρα στη ζωή τους.

Η φυσιολογική οργή μας για τη διαφθορά, για την αδικία, για την εκμετάλλευση, για το ότι οι εργαζόμενοι δουλεύουμε μέχρι να σπάσουμε, λες και ήμαστε παιχνίδι στα χέρια του πλούσιου εργοδότη, βιομηχάνου, αφεντικού και αφέντη, αυτή η οργή μας, πρέπει να συνδέεται με την αιτία. Και η αιτία είναι ο ίδιος ο καπιταλισμός, το σύστημα αυτό που εκτρέφει την αδικία, προασπίζεται  και προάγει την καταπίεση και την εκμετάλλευση, πολλαπλασιάζει τις ανισότητες, ευνοεί τη διαφθορά.

Κανένα κόμμα όμως, δεν μιλά για αυτή την αιτία όλες αυτές τις μέρες που η καταπολέμηση της διαφθοράς έγινε το αγαπημένο σλόγκαν όλων, κατεργάρηδων και κατεργαρέων, παραμυθάδων και λοιπών λαοπλάνων. Και πως άραγε ένα κόμμα που έχει ως άμεσο στόχο την ανάληψη ξανά της εξουσίας για να διαχειριστεί τον καπιταλισμό, μπορεί να μιλήσει για την πραγματική αιτία των παθών του λαού; Πώς θα γίνει αυτό, αφού θέλει να κυβερνήσει στον καπιταλισμό και να διαχειριστεί το σύστημα των πλουσίων και των αστών;

Αν δεν το αντιλαμβανόμαστε αυτό, θα παραμείνουμε για πάντα εγκλωβισμένοι, όπως και τώρα σε μια βασανιστική ψευδαίσθηση, θα παραμείνουμε ως η μια ψήφος εργαλείο με αξία μόνο ως τη μέρα των εκλογών και μετά ξανά στο ίδιο έργο θεατές.

Η οργή μας λοιπόν πρέπει να μετατραπεί σε ταξική συνείδηση, για να έχουν οι αγώνες μας αποτέλεσμα! Η οργή μας να μετατραπεί σε ταξική οργάνωση για να δημιουργήσουμε το σπίτι του λαού και να μπορούν οι αγώνες να γεννούν την ελπίδα και να φέρνουν την πραγματική ελευθερία, τη δικαίωση, την πρόοδο και προκοπή  του εργαζομένου και όλου του λαού.

❌