One Radical Planet

🔒
❌ About FreshRSS
There are new available articles, click to refresh the page.
Before yesterdayYeraltı Notları, Sevgul Uludag's blog on hamamboculeri.org

Historical visits to the mass graves `created` in the name of `revenge`…

By Sevgul Uludag

Historical visits to the mass graves `created` in the name of `revenge`…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

We get on the bus together in the morning on the 5th of December 2018, Wednesday to go on a visit to three mass graves…
We, meaning, the relatives of `missing` persons and victims of war, political parties and the media… We have helped the Slovak Embassy and the political parties to organize these visits to the mass graves as TOGETHER WE CAN, the bi-communal association of relatives of missing persons and victims of war. And today Michalis Yiangou Savva, Sevilay and Mustafa Berk, Christina Pavlou Solomi Patsia, Christos Efthymiou are present, the ones who lost their loved ones in 1964 and in 1974… We move together to show that we can work together for peace and reconciliation and to heal the wounds of our island… That we can talk about the past – the whole truth, not half-truths, not hiding what happened to this or that community but reflecting on what happened to both main communities of our country.
The three mass graves we will visit have been `created` as a sign of `revenge` - one in Voroklini and the two others in the Galatia lake…
We drive to Voroklini where Eleni Michael meets us and all together we go to the site of the well where 11 Turkish Cypriots had been killed and buried back on the 14th of May 1964 as `revenge` for the killing of the son of the chief of Nicosia police, Pantelides and the two Greek officers within the walled city of Famagusta on the 12th of May 1964…
On the bus with us is Djelal Dimililer whose father Kamil Raif Dimililer was also amongst those 11 on the `missing bus` - the chauffeur was called `Yusufga` (Yusuf) and he had 10 passengers on the bus, taking them from Larnaca to Dhekelia British Military Bases where they worked as policemen…
The bus could not reach its final destination – it was kidnapped and the 11 Turkish Cypriots going to work from Larnaca to Dhekelia were killed and buried here, in this well that is closed now after the exhumations done back in 2007 by the Cyprus Missing Persons' Committee and after remains found here were returned for burial to the relatives.
Djelal was barely eight years old and he was amongst the relatives we had taken here, next to the well to plant some olive trees…
The first olive tree we had planted on the well was back on the 8th of March 2009 as Turkish Cypriot and Greek Cypriot women, as `Hands Across the Divide` and Eleni Michael would take care of this olive tree planted in the mouth of the well, watering it so it would not die… The following year on the 14th of May 2010, we had taken the relatives of `missing persons` whose remains had been found in this well… They too, would plant their own olive trees around the well and Eleni Michael, from the `Nea Genia Club` would take care of them as well… In those days, our dear friend Michalis Kirlitchas was alive and helped to welcome the Turkish Cypriots in Oroklini where he was living… Kirlitchas was from Lefkoniko, a progressive Greek Cypriot whose paintings told stories of Lefkoniko and stories from the world – he passed away a few years ago, may he rest in peace…
We would continue to visit this site and the former mukhtar would greet us together with Eleni…
The bus cannot go near the field where the well was, since the dirt tracks are flooded so we get off and walk in the mud in order to reach the well…
Here I would give information about this mass grave, the Slovak Ambassador Jan Skoda would read the joint declaration of the Turkish Cypriot and Greek Cypriot political parties and we would lay flowers in memory of those killed and buried in this well…
The location of the well was found by Xenophon Kallis, the Assistant to the Greek Cypriot member of the CMP at that time… Oroklini was a `tough` village so it was not so easy to find information about killings and burial sites in this village… Kallis had to work hard to try to locate the place of this well… There was a huge pipe passing very close to the well, bringing desalinated water from Larnaca to Nicosia but because they had an experienced bulldozer operator, he had noticed the sand they had laid out over this pipe and had stopped digging, pointing out that there must be some pipeline passing from here… If he had hit the pipe, due to the huge pressure, there could have been a catastrophe for those who were digging this well as CMP…
I would tell these to those present and then Djelal Dimililer would give a plaquette to our dear Eleni Michael for her humanity, courage and voluntary work on `missing persons` to honour her and recognize her humanity… All the olive trees planted around the well have grown and flourished, due to Eleni taking care of them… We have marked this place with the hope for peace…
After a short break in Oroklini, we move again with the bus to cross the checkpoint at Pergamos to go to the Galatia lake…
The Turkish Cypriot and Greek Cypriot political parties who have been meeting regularly every month at the Ledra Palace Hotel under the auspices of the Slovak Embassy, with our encouragement, have started to deal with the humanitarian issue of `missing persons` and do activities around this sensitive issue. It is the first time ever in Cyprus that political parties are visiting burial sites together… So in this sense, this is a historical moment for all of us…
Although the weather was sunny and nice in Voroklini, it starts raining heavily as we reach the lake of Galatia… Here in the lake, now flooded with recent rains, there existed two mass graves a few meters away from each other…
We stop and get off the bus and Djemil Sarichizmeli, the mayor of Galatia is there to welcome us. He too lost his father during the conflict in 1963 and his grave is somewhere in Koloni but the actual place is not known… Although Galatia was a very `tough` village, just like Oroklini, Djemil has been helping us as a progressive Turkish Cypriot and has agreed to welcome us in this village…
We had to work quite hard for these two mass graves in the lake – I, myself struggled at least 12 years for both to be exhumed with the help of one of my readers and her family. And she is here now, Selda Shafak who was my very first reader to open a path towards the truth for me in Galatia… She was the first reader ever to call and meet me and to tell me the story of what had happened in Galatia in 1974… She and her family helped to show us and the CMP the actual places of these two mass graves and insisted and insisted and insisted for them to be dug… I had introduced Christina Pavlou Solomi Patsia from Komikebir to this family and they had become good friends and we would occasionally go and visit them in their house while they helped us with information about not only the mass graves in the lake but also other possible burial sites… Her father would show me other places and I would show these to the CMP and we owe it to their courage, humanity and sincerity, working voluntarily to help find the burial sites of the `missing persons` in this area and with their help and insistence we would be able to find many…
In the two mass graves that Selda and her family showed us, there were a total of 17 Greek Cypriots buried… In one mass grave was 11 and in another 6 Greek Cypriots. These were prisoners of war in Galatia and again, these two mass graves were `created` as `revenge` of the killings of EOKA-B in Maratha-Sandallaris-Aloa… When news of the killings of EOKA-B of 126 Turkish Cypriots, mainly women and children reached Galatia, there started a cycle of killing as `revenge`, just like it `happened` in Oroklini as `revenge` for the killing of the Greek Cypriot son of the police chief in Famagusta in 1964… The Greek Cypriot `elites` of those days would be responsible for the kidnapping and disappearance of around 30-40 Turkish Cypriot civilians, taken from the roads or from their work places like NAAFI or the Barclays Bank in Famagusta.
Acts of `revenge` have created these mass graves and Christina's father and brother were buried in the Galatia Lake, in one of the mass graves and while exhumations were continuing, we would visit the mass grave with her, going down inside the grave and Christina would recognize her brother from a t-shirt he had been wearing. It was a brown t-shirt, a present from Canada from their relatives and because the shirt had nylon in it, it had remained as it was, the colour, the pattern and everything…
Here again I would give some information about these two mass graves in the Galatia lake and Djemil would also express his wish for peace – that no such things should ever happen either in Cyprus or our world…
Christina would present a plaquette to Selda Shafak as an expression of our appreciation for her voluntary humanitarian help with courage and Selda would also express her wish for peace…Then we would lay flowers on the lake in commemoration of all those Greek Cypriot civilians killed and buried here, in the two mass graves…
Then we would rush into the bus under the rain to go to the village to a restaurant in the centre of the village where the ambassador would read the joint declaration of the political parties:
"Leaders and representatives of Greek Cypriot and Turkish Cypriot political parties visited on the 5th of December 2018 two burial sites of Greek Cypriots and Turkish Cypriots in the villages of Voroklini and Galateia/ Mehmetchik. They expressed their sorrow over civil victims of military actions and ethnic conflicts in the island. The visit was organised with the assistance of the non-governmental bi-communal Association of Relatives of Missing Persons and Victims of War "TOGETHER WE CAN".
Leaders and representatives of Greek Cypriot and Turkish Cypriot political parties do support efforts of the Committee on Missing Persons (CMP) to identify all remaining missing persons, civilians or military, and heal the pain of their families. To achieve this goal, they call upon the public of both communities for more accurate information that could lead to burial sites and the identification of missing persons.
Leaders and representatives of Greek Cypriot and Turkish Cypriot political parties are convinced that the time has come for official actions on behalf of the two communities in honour of the missing people of both communities. In this direction, they call upon the two leaders to consider (a) the construction of common monument and (b) to declare a joint Commemoration Day, both dedicated to the memory of victims of the Cyprus conflict, Greek Cypriots and Turkish Cypriots.
Leaders and representatives of Greek Cypriot and Turkish Cypriot political parties appreciate commemorative acts performed on both burial sites and awarding symbolic memorial plaquettes to relatives of persons buried in Voroklini and Galateia/Mehmetchik."
Representatives of AKEL, DHSY and EDEK, CTP, TDP, YKP and BKP were with us and we would head back to Nicosia, looking forward to other similar activities facing our past in order to be able to build a better future on this land…
I thank all those involved who enabled these historical visits for the first time and I thank the Slovak Embassy for its support in arranging all of this…

8.12.2018

Photos:

1. At the lake Galatia explaining what happened here with Christina and Selda…

2. Laying flowers at the Galatia lake…

3. The Slovak Ambassador Skoda reading declaration of political parties at the Oroklini mass grave…

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 30th of December 2018, Sunday. A similar article in Turkish was published in the YENİDÜZEN newspaper on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 6th of December 2018 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/siyasi-partilerden-iki-lidere-ortak-bir-anit-ve-ortak-bir-anma-gunu-cagrisi-13324yy.htm
  • January 7th 2019 at 17:22

Πηγαίνοντας από κηδεία σε κηδεία…

By Sevgul Uludag

Πηγαίνοντας από κηδεία σε κηδεία…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Πάω από κηδεία σε κηδεία, όλες κηδείες «αγνοουμένων ατόμων», «αγνοουμένων» Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων…
«Αγνοουμένων» από το 1963-64 και 1974…
Είναι πολύ σημαντικό και ενδιαφέρον ότι κανένας δεν παρατηρεί το γεγονός ότι ακόμα προσπαθούμε να καθαρίσουμε το χάος που μας έχουν αφήσει και ότι κουβαλούμε το βάρος μισού αιώνα στους ώμους μας…
Κουβαλούμε αυτό το βάρος στη συνείδηση μας, στις καρδιές μας, στις ψυχές μας…
Το κουβαλούμε και ζούμε στο παρελθόν και συνεχίζουμε να ζούμε στο παρελθόν αφού το παρελθόν δεν έχει ακόμα καθαριστεί…
Και σε αυτό το νησί υπάρχουν «δυνάμεις» τόσο εσωτερικές όσο και εξωτερικές που θέλουν να μας διατηρήσουν εδώ που είμαστε – δηλαδή στο παρελθόν… Δεν μας θέλουν να προχωρήσουμε μαζί για ένα μέλλον… Ζούμε ζωές για ανθρώπους που έχουν πεθάνει από καιρό, ζούμε με τις αναμνήσεις, φωνάζουμε για τον πόνο μας, νομίζουμε ότι είμαστε τα μόνα θύματα σε αυτή τη γη και είμαστε παγωμένοι στον καταψύκτη της ιστορίας, παραλυμένοι και δεν μπορούμε καν να εννοήσουμε ένα μέλλον για όλους τους κατοίκους σε αυτή τη γη…
Οι προσπάθειες μας δεν είναι αρκετές για να συναγωνιστούν με τις «μεγάλες πολιτικές» της «επικρατούσας τάσης» που αγνοούν τη συμφιλίωση, που αγνοούν την οικοδόμηση μιας υποδομής για αμοιβαία κατανόηση, που αγνοούν το γεγονός ότι χρειαζόμαστε συνεργασία σε αυτή τη γη και όχι αντιπαράθεση…
Τον περισσότερο καιρό νιώθω λυπημένη και αναστατωμένη αφού είναι σαν μια κούρσα που χάνουμε ως Κύπριοι αφού αρνούμαστε να δούμε το προφανές: Χρειαζόμαστε ξεκάθαρες, καθαρές, φρέσκες ιδέες και πεντακάθαρα σκεπτόμενα μυαλά για να μπορέσουμε να είμαστε ορατοί σε αυτή τη γη και να δείξουμε την πραγματική εικόνα αντί εκείνες τις φιγούρες που καταφεύγουν στον ασφαλή μηχανισμό προπαγάνδας που θα φέρει «ψήφους» ή «συμφέροντα»… Όχι συμφέροντα για ολόκληρο το νησί, αλλά συμφέροντα για τους εαυτούς τους, προσωπικά συμφέροντα, συμφέροντα για τις οικογένειες τους ή τους συγχωριανούς τους ή τους γείτονες τους…
Ένα Χριστουγεννιάτικο δέντρο έχει στολιστεί από το Δήμο Λευκωσίας και κάποιοι συγγενείς «αγνοουμένων» προσκλήθηκαν να κρεμάσουν φωτογραφίες των «αγνοουμένων» τους πάνω στο δέντρο…
Είναι ένα «Ελληνοκυπριακό γεγονός» και κανένας δεν μπαίνει στον κόπο να σκεφτεί όλους τους Τουρκοκύπριους «αγνοούμενους», ούτε καν να μπει συμβολικά μια φωτογραφία ενός Τουρκοκύπριου «αγνοούμενου» σε εκείνο το δέντρο…
Ίσως φοβούνται την «αντίδραση» ή δεν θέλουν να διαταράξουν τις «ισορροπίες»; Ή ίσως δεν περνά καν από το μυαλό τους να κάνουν κάτι τέτοιο, που υποψιάζομαι ότι είναι ο κύριος λόγος… Δεν είμαστε συνηθισμένοι να σκεφτόμαστε μαζί, αλλά μόνο για τη «δική» μας κοινότητα – δεν εισάγουμε την «δικοινοτικότητα» ή την «πολυ-πολιτισμικότητα» των κοινοτήτων μας και απλά κολλάμε στα ίδια και τα ίδια… Πράγμα που είναι πιο ασφαλές και πιο εύκολο… Που δεν μας θέτει σε κίνδυνο… Δεν μας κάνει να χάσουμε τίποτε… Είναι ένα «τέλειο καταφύγιο» και είναι αυτό που ονομάζεται το «στάτους κβο» σε αυτή τη γη. Το «στάτους κβο» συνεχίζει, αλλά όχι μόνο συνεχίζει αλλά γίνεται όλο και πιο περίπλοκο αφού τίποτε δεν μένει όπως ήταν – οι εσωτερικές και εξωτερικές συνθήκες επηρεάζουν το «στάτους κβο» καθώς εδραιώνεται όλο και περισσότερο καθώς δεκαετίες προπαγάνδας, στερεοτύπων, μύθων, ψεμάτων, βουνών ψεμάτων κτίζονται το ένα πάνω στο άλλο και οι προσπάθειες για διάλυση αυτών των ψευδαισθήσεων που δημιουργούνται από «δυνάμεις» που θέλουν να διατηρήσουν τα πράγματα «ως έχουν» είναι ένας ατέλειωτος αγώνας ανάμεσα στο «κακό» και την «καλοσύνη»…
Στις κηδείες ή σε δραστηριότητες για τους «αγνοουμένους» έρχονται άνθρωποι και μου μιλούν… Με ρωτούν γιατί ο «αγνοούμενος» αγαπημένος τους δεν έχει ακόμα βρεθεί και παραπονιούνται για την μακρά αναμονή δεκαετιών – κάποιοι περιμένουν εδώ και 44 χρόνια, κάποιοι περιμένουν εδώ και 55 χρόνια… Όλα εξαιτίας αυτής της προσποίησης ότι κάνουν κάτι, αλλά δεν κάνουν τίποτε. Διατηρούν το στάτους κβο… Νιώθουν «ασφάλεια» στα δικά τους μικρά καταφύγια, ενώ πετάμε την προοπτική ενός ολόκληρου μέλλοντος ενός ολόκληρου νησιού…
Οι άνθρωποι δεν μιλούν, μένουν σιωπηλοί. Μερικοί άνθρωποι μιλούν… Τα λόγια τους είναι μπερδεμένα… Πιάνουμε κάποιες λέξεις και προσπαθούμε να τα παρουσιάσουμε έτσι ώστε όλοι να μπορούν να τα δουν, αλλά γενικά τέτοια λόγια πέφτουν στο κενό…
Μπορούμε μόνο να ρωτήσουμε μερικές ερωτήσεις και να προσπαθήσουμε να σκεφτούμε τις απαντήσεις…
«Ποιος θέλει να μας κρατήσει κολλημένους στο παρελθόν;»
«Ποιος θέλει να συνεχιστεί το στάτους κβο;»
«Ποιος έχει συμφέρον στη διατήρηση των πραγμάτων ως έχουν;»
Μια από τις πιο δραματικές ομάδες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου ανήκω είναι μια ομάδα ανθρώπων από την Αμμόχωστο (Βαρώσι)…
Εκεί, μπορώ να δω πως κάποιοι άνθρωποι θέλουν να διατηρήσουν τα πράγματα ως έχουν, ενώ άλλοι αγωνίζονται να τους βάλουν κάποια λογική και τους παροτρύνουν για κάτι καλύτερο για την Αμμόχωστο…
Κάποτε νιώθω ότι θέλω να φωνάξω στην ομάδα:
«Βρεεεε φίλοι! Θέλουν να σας κρατήσουν στο παρελθόν! Σας θέλουν να κλαίτε για πάντα για το χαμένο σας Βαρώσι! Δεν σας θέλουν να αναλάβετε δράση ή να προχωρήσετε οπουδήποτε – θέλουν να σας κρατήσουν εκεί που είσαστε, ως πρόσφυγες έτσι ώστε να παίζουν με τις ελπίδες σας να πάρετε πίσω το Βαρώσι, κατηγορώντας αυτό ή εκείνο για το γεγονός ότι δεν το παίρνεται πίσω αλλά διατηρώντας σας ως πιόνια στο παιγνίδι για να σας χρησιμοποιούν! Βρεεεε φίλοι! Κοιτάξετε γύρω σας και δείτε μόνοι σας ότι θέλουν να σας κρατούν κλειδωμένους για πάντα σε ένα καταψύκτη με τα όνειρα σας για το Βαρώσι, την Πόλη Φάντασμα!»
Νομίζετε ότι υπάρχει οποιαδήποτε διαφορά στο τοπίο της Τουρκοκυπριακής κοινότητας; Φυσικά και όχι… Ούνα Φάτσα Ούνα Ράτσα όπως λένε – η ίδια ιστορία σε διαφορετική μορφή…
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα λόγια του γιου του «αγνοουμένου» Τουρκοκύπριου Mehmet Raif που είχε «εξαφανιστεί» στις 21 Δεκεμβρίου 1963 από τον τόπο εργασίας του στη CYTA – ήταν στην νυκτερινή βάρδια εκείνη τη νύκτα – είναι σαν ατέλειωτη κραυγή:
«Γιατί, σε ένα τόσο μικρό, μικροσκοπικό νησί, δεν μπορείτε να βρείτε τους αγνοούμενους μας; Έχουν περάσει ακριβώς 55 χρόνια από τότε που ο πατέρας μου Mehmet Raif πήγε στη CYTA όπου εργαζόταν. Ενώ εργαζόταν εκεί, ξαφνικά «εξαφανίστηκε»… Σήμερα 21 Δεκεμβρίου, είναι η αρχή εκείνων των ημερών, η 21η Δεκεμβρίου 1963…
Δεν υπάρχει τόπος που δεν ρωτήσαμε, που δεν ερευνήσαμε… Ποιος άκουσε αυτά που είπαμε; Γιατί δεν μπορείτε να βρείτε τους αγνοούμενους μας σε ένα τέτοιο μικρό νησί; Ίσως είναι επειδή θέλετε να κάνετε πολιτική και να χρησιμοποιείτε εκείνους τους αγνοούμενους στην πολιτική σας;
Πρώτα απ' όλα, θέλω να πω ότι κανένας δεν πρέπει να μεταναστεύει από το νησί μας… Κάτι πρέπει να γίνει έτσι ώστε κανένας να μην φεύγει…
Αν μιλώ για την οικογένεια μας, ο μεγαλύτερος μου αδελφός το 1969, εγώ το 1971, η μητέρα μου και ο μικρός μου αδελφός το 1973 αναγκαστήκαμε να μεταναστεύσουμε στην Αυστραλία από το νησί μας.
Ο λόγος; Ο πατέρας μου είχε γίνει μάρτυρας το 1963 – για να σας πω την αλήθεια, πήγε στη δουλειά του στη CYTA μια μέρα και ποτέ δεν επέστρεψε… Μας έδιναν το μισθό του και είχαμε ενοικιάσει ένα σπίτι στην περιοχή που ονομάζεται Marmara στη Λευκωσία και μετά για κάποιο λόγο που δεν γνωρίζουμε, μοίρασαν στο μισό το μισθό που έδιναν στη μητέρα μου. Ως αποτέλεσμα, έπρεπε να φύγουμε από το σπίτι που ενοικιάζαμε. Βρήκαμε ένα γκαράζ δίπλα από μια μάντρα και το μετατρέψαμε σε σπίτι αφού ήταν πιο φτηνό. Δεν μας πείραζε. Δημιουργήσαμε τρία δωμάτια σε ένα γκαράζ – στο υπνοδωμάτιο τέσσερα άτομα, κουζίνα και τουαλέτα… Λόγω των αναγκών έπρεπε να γίνω Τουρκοκύπριος στρατιώτης στην ηλικία των 16 έτσι ώστε να παίρνω 8 Κυπριακές Λίρες το μήνα. Μετά έφυγα από το σχολείο αφού θα πήγαινα στην Αυστραλία για να κερδίζω 15 Κυπριακές Λίρες το μήνα… Μεταναστεύσαμε στην άλλη άκρια του κόσμου… Λόγω της απληστίας των διοικήσεων…
Έκανα δύο γιους ενώ ήμουν στο εξωτερικό. Εφόσον αγαπώ τόσο πολύ την ΚΥΠΡΟ μας που επέστρεψα με την οικογένεια μου. Τα παιδιά μου πήγαν στο σχολείο, πήγαν στο πανεπιστήμιο, υπηρέτησαν τη στρατιωτική τους θητεία, κάθισαν και πέρασαν εξετάσεις και έκαναν αίτηση για δουλειές. Και στους δύο τους δεν τους έδωσαν δουλειές. Μιλούν και οι δύο άπταιστα Αγγλικά και Τουρκικά αλλά επειδή δεν πήγαμε να παρακαλέσουμε κάποιους ανθρώπους για δουλειές, δεν τους έδωσαν δουλειά. Για τα τελευταία 20 χρόνια, και οι δύο εργάζονται σε γραφεία στοιχημάτων. Δεν είμαι εναντίον οποιασδήποτε δουλειάς αλλά άλλοι που δεν τους άξιζε, τους έδωσαν δουλειές στη διοίκηση όχι όμως στους γιους μου…»
Στο τέλος είμαστε εμείς, οι απλοί άνθρωποι που υποφέρουμε από αυτή τη διαίρεση και αυτό το «κλείδωμα στον καταψύκτη του παρελθόντος»…
Είναι άνθρωποι όπως ο Raif που υπέφεραν όλη τους τη ζωή επειδή ο πατέρας του ήταν «αγνοούμενος, έχασαν το σπίτι τους, έχασαν τη χώρα τους, έπρεπε να σταματήσει το σχολείο και έπρεπε να φύγει από την Κύπρο έτσι ώστε να επιβιώσει η οικογένεια τους…
Είναι άνθρωποι όπως τους πρόσφυγες από το Βαρώσι ή τη Λύση ή την Πάφο που υπέφεραν… Ή από τη Λεμεσό…
Άνθρωποι που έχασαν τα σπίτια τους, τους αγαπημένους τους, βιώνουν ατέλειωτο πόνο και υποφέρουν…
Δεν είναι ο πόνος των «Τουρκοκυπρίων» ή των «Ελληνοκυπρίων» - ο πόνος μας είναι κοινός, όλα όσα συνέβηκαν τον τελευταίο μισό αιώνα – όλοι έχουμε χάσει. Χάσαμε τους γιους μας, τους πατεράδες μας, τις μητέρες μας, τις αδελφές μας και τους αδελφούς μας… Χάσαμε τη γη μας, τα σπίτια μας, τις φωτογραφίες μας… Χάσαμε τα πάντα, αναγκαστήκαμε να φύγουμε από τα σπίτια μας και να ζούμε σε αντίσκηνα και αυτοσχέδια γκαράζ που μετατρέψαμε σε σπίτια σε μια νύχτα… Χάσαμε τις ελπίδες για μια καλύτερη χώρα… Και εδώ είναι που θέλουν να μας κρατήσουν…
Εκτός αν χρησιμοποιήσουμε το μυαλό μας και σκεφτούμε και αναρωτηθούμε «Ποιοι αποκομίζουν οφέλη από όλα αυτά;»
Σίγουρα δεν είναι οι απλοί Τουρκοκύπριοι ή οι απλοί Ελληνοκύπριοι…
Άρα, τι μας εμποδίζει να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε ότι όλοι έχουμε χάσει και ότι ο μόνος τρόπος να κερδίσουμε το μέλλον μας είναι να έρθουμε μαζί και να δράσουμε μαζί, να αρνηθούμε να μείνουμε στο παρελθόν και να θυματοποιούμε μόνο τους εαυτούς μας και να κλαίμε μόνο για το δικό μας πόνο…
Πάω από τη μια κηδεία στην επόμενη… Βοηθώ να θάψουμε Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους «αγνοούμενους» τους οποίους οι αναγνώστες μου βοήθησαν να βρεθούν…
Πιστέψτε με, οι τάφοι τους είναι ακριβώς οι ίδιοι: ενάμιση μέτρο βάθος, ίσως το πολύ 90 εκατοστά πλάτος…
Αυτή είναι η μόνη γη που μας κατανέμεται καθώς φεύγουμε από αυτή τη γη και δεν μπορούμε να πάρουμε τίποτε μαζί μας…
Κοιτάζω αυτούς τους τάφους και βλέπω την ηλιθιότητα και τον παραλογισμό όλων αυτών και επίσης βλέπω πόσο εύθραυστη είναι η ζωή σε αυτή τη γη – ανά πάσα στιγμή, με το κτύπημα των δακτύλων κάποιων «δυνάμεων» οτιδήποτε μπορεί να ανατιναχθεί δυσανάλογα – μπορούν αν «δημιουργήσουν» και να «προκαλέσουν» οτιδήποτε θέλουν σε αυτή τη γη, εκτός αν αρχίσουμε να σκεφτόμαστε και να χρησιμοποιούμε τα μυαλά μας και να αμφισβητούμε τα πάντα που έχουν συμβεί τον τελευταίο μισό αιώνα σε αυτό το νησί.
Ας γίνουμε πιο σοφοί και ας σκεφτόμαστε περισσότερο αντί να κλαίμε μόνο για τους εαυτούς μας…

Photo: Ο Mehmet Raif εργαζόταν στη CYTA από όπου εξαφανίστηκε το Δεκέβρη του 1963…

(*) Article published in Greek in the POLITIS newspaper on the 13th of January 2019, Sunday. Two similar articles were published in Turkish in the YENİDÜZEN newspaper on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 25th of December 2018 and on the 2nd of January 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/bu-minnacik-adada-bu-kayiplarimizi-niye-bulmazsiniz-13405yy.htm

http://www.yeniduzen.com/bir-kayip-cenazesinden-oteki-kayip-cenazesine-giderken-13435yy.htm
  • January 13th 2019 at 18:17

Σοφά λόγια από τον Ιωσήφ Κασάπη που πέφτουν στο κενό …

By Sevgul Uludag

Σοφά λόγια από τον Ιωσήφ Κασάπη που πέφτουν στο κενό …

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ανακάλυψα τον Ιωσήφ Κασάπη στο Facebook και έμεινα έκπληκτη με τα σοφά του λόγια… Κάθε μερικές μέρες γράφει κάτι που με κάνει να θέλω να δημοσιεύσω όλα όσα έγραψε, έτσι ώστε περισσότεροι άνθρωποι να τα διαβάσουν και ελπίζοντας ότι τα σοφά του λόγια δε θα πέσουν στο κενό…
Θέλω να σας προσφέρω μια ματιά στη σκέψη και τη γραφή του – ως Κύπριοι είμαστε τυχεροί που έχουμε ανθρώπους σαν και αυτόν αφού επικαλείται τη σοφία αντί να πέσει στην παγίδα των «εθνικισμών»… Ανοίγει τα μάτια και μας προσκαλεί να σκεφτούμε διαφορετικά, να χρησιμοποιήσουμε το μυαλό μας για να δούμε τι συμβαίνει στην Κύπρο… Εδώ είναι μερικά από τα λόγια του Ιωσήφ Κασάπη από τον τοίχο του – τα σοφά του λόγια που πέφτουν στο κενό… Επιτρέψτε μου να παραθέσω τον Ιωσήφ Κασάπη εδώ:
«Η ιδέα ότι ολόκληρη μου η ζωή βιώθηκε στη σκιά του Κυπριακού προβλήματος … και να Τελειώνει άχαρα χωρίς την τελική ανακούφιση να δω τη Μέρα που θα Τελειώσει, μετά που είδα τόσους αγαπημένους να πεθαίνουν χωρίς αυτή την παρηγοριά για τα δια βίου προβλήματα χάρη στο «Κυπριακό Πρόβλημα», γίνεται όλο και πιο τρομακτική καθώς η πιθανότητα γίνεται όλο και πιο πιθανή. Δεν έχω κάνει τίποτε λάθος, και έκανα τα πάντα για να μην το αξίζω αυτό. Αγαπούσα την Κύπρο και σεβόμουν όλους τους Κύπριους άσχετα με την εθνότητα (- για μένα είναι όλοι πρώτα και κύρια, και όλο και περισσότερο μόνον, Κύπριοι), αποστρεφόμουν και καταδίκαζα τη βία από όλες τις πλευρές, ήμουν νομοταγής, δεν έβλαψα κανένα, δεν θέλησα κακό για κανένα, διατήρησα και υπερασπίστηκα τη δημοκρατία, ήμουν πιστός στην Κύπρο, … Δεν έκανα τίποτε για να μου αξίζει αυτό, το Κυπριακό Πρόβλημα. Είναι οι άλλοι που έσφαλαν και πρόσβαλλαν, διέπραξαν τα εγκλήματα και προκάλεσαν τις συνέπειες. Γιατί τα αντέχω εγώ; Εγώ, και τόσοι άλλοι αθώοι σαν εμένα.»

ΤΙ ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΑ ΕΚΑΝΕ…
«Όταν σκέφτεσαι τι διαφορά θα έκανε αν η Κυπριακή Δημοκρατία είχε την σοβαρότητα, τη λογική ή τα κότσια – δεν είμαι σίγουρος πιο (περισσότερο από τα άλλα) – να τιμωρήσει τον Πρώτο ΕλληνοΚύπριο που έβλαψε τον Πρώτο ΤουρκοΚύπριο; ή το Δεύτερο; ή τον Τρίτο; … ή 100ο; … ή 1000ο.
Τι τεράστια διαφορά στον τρόπο που θα σκεφτόταν η ίδια και εμείς και άλλοι θα σκεφτόμασταν για αυτή; Για την αυτοπεποίθηση της, την αξιοπιστία της, την ηθική της στάση. Για την αυτοπεποίθηση και την εμπιστοσύνη των ΤΚ σε αυτή, την αποδοχή της, το αίσθημα ασφάλειας τους, την αυτοεκτίμησης τους ως πολίτες, ότι θεωρούνται ως ισότιμοι πολίτες, ότι θεωρούνται ως ίσοι με τους ΕΚ από το Κράτος. Προς την (αξιοπιστία της) αξίωσης της Τουρκίας να γεμίσει το κενό: να είναι προστάτες εκείνων που η Δημοκρατία απέτυχε εντελώς και παταγωδώς να προστατεύσει.
Αν ως κοινωνία είχαμε τα Κότσια… Πράγμα που προαπαιτεί Θέληση. Η οποία με τη σειρά της απαιτεί Κατανόηση. Που μας οδηγεί πίσω σε … αυτό που τελικά φαίνεται να θέλουμε (αλλά υπάρχει έλλειψη): ΠΟΙΟΤΗΤΑ.
Αν μόνο…»

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΚΟΡΜΑΚΙΤΗ…
«Όταν το περασμένο Σαββατοκύριακο επισκέφτηκα το βόρειο χωριό μου Κορμακίτης, κοντά στο ακρωτήρι που φέρει το όνομα του και πήγα βόλτα με ένα αδελφό και ξάδελφο σε μια φανταστική τοποθεσία κατά μήκος μιας δασώδους κορυφογραμμής με θέα τη θάλασσα και στις δύο πλευρές (κοντά στο σημείο όπου η απόσταση μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας είναι η μικρότερη) αμέσως μετά από μια δυνατή μπόρα που άφησε τον ουρανό εξαιρετικά καθαρό αργά το απόγευμα προς νωρίς το βράδυ, καθώς ο ήλιος έδυε και έπεφτε το σκοτάδι, τα φώτα του τι θα πρέπει να ήταν χωριά στις πλαγιές των παράκτιων βουνών στην ηπειρωτική Τουρκία απέναντι δεν ήταν πιο θολά από τα εξαιρετικά λαμπερά φώτα που λαμπύριζαν στην χερσόνησο του Ακάμα στην άλλη πλευρά του κόλπου της Μόρφου.
Τόσο κοντά!
Ωστόσο η πραγματικότητα τους, ή η σπουδαιότητα τους, έχει χαθεί τόσο εντυπωσιακά πριν από περίπου 60 χρόνια από ανόητους ηλιθίους και φανατικούς που λαμβάνοντας μονομερώς τη μοίρα της Κύπρου πάνω τους, συμπεριφέρθηκαν σαν πως και εκείνα τα ογκώδη βουνά και η τεράστια χώρα και άνθρωποι και στρατός πίσω τους, με τον τεράστιο ζήλο και προθυμία και ετοιμότητα τους, και ικανότητα τους – περιτριγυρισμένοι από το νόμιμο δικαίωμα ή έδαφος ή αξίωση ή επιχείρημα ή δικαιολογία – να αναχαιτίσουν και να τελειώσουν για πάντα τη ζωή όπως τη ξέραμε στο νησί, δεν υπήρχαν. Θα μπορούσε να ήταν μια καθαρή νύκτα σαν εκείνη, με τα φώτα στην άλλη πλευρά της βόρειας θάλασσας να δείχνουν σαν σε απόσταση αναπνοής, όταν πολύ κοντά στο σημείο που στεκόμασταν μια ομάδα των χειροτέρων από εκείνους τους άμυαλους πατριώτες είχε εξοντώσει μια ολόκληρη μεγάλη ειρηνική οικογένεια ΤΚ – εκτός της μητέρας που επέζησε για να πει την ιστορία – για να εντείνει την καθαρή Ελληνική Τουρκική τυφλή όραση για το πολυεθνικό νησί μας. (Σημείωση: Εκείνοι οι φτωχοί ΤΚ βοσκοί δεν θα ήταν τα μοναδικά ή τελευταία τους θύματα. Στην πραγματικότητα ήταν και οι δολοφόνοι της ομάδας αθώων ΕΚ από την περιοχή που οι ΤΚ εκτέλεσαν εν ψυχρώ λίγο μετά την άφιξη του Τουρκικού στρατού στο χωριό μου (-δηλαδή, πέραν των άλλων ΤΚ που μπορεί να είχαν σκοτώσει αργότερα, ή σκότωσαν πριν, και οποιωνδήποτε άλλων ΕΚ που μπορεί να είχαν σκοτώσει οι ΤΚ σε αντίποινα)).
Έπαιξαν με τη φωτιά όπως τα παιδιά δεν έπαιξαν ή μπορούσαν να παίξουν ποτέ. Πίεσαν με την πιο απίστευτη απερισκεψία για το πιο φευγαλέο, πιο απομακρυσμένο, πιο ομιχλώδες, πιο αμφιλεγόμενο όραμα που αγνοούσε, παρέλειπε να δει τη μεγαλύτερη, πλησιέστερη, πιο συγκεκριμένη, πιο αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα που κυριαρχούσε στο τοπίο – το μαμούθ στο δωμάτιο. Ήξεραν ή πρέπει να γνώριζαν ότι η Τουρκία μπορούσε και θα ερχόταν, και αν ερχόταν δεν θα μπορούσε να σταματηθεί και να αναγκαστεί ποτέ να φύγει. Ωστόσο προχώρησαν με ευχαρίστηση να κάνουν ΑΚΡΙΒΩΣ ΚΑΙ ΟΛΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΤΑΝ Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΕΡΘΕΙ. Και να έρθει με ένα τρόπο και σε μια βάση που λίγοι, αν κάποιοι, ξένοι θα αμφισβητούσαν ουσιαστικά.
Τόσο απόλυτα σαφής, ο γιγαντιαίος κίνδυνος, τα ρίσκα. Έτσι απολύτως αντιστοιχούσε η τύφλωση σε αυτούς, όπως η λήθη των εν λόγω ανθρώπων.
Πρέπει να χρειάστηκε μια απίστευτη τυφλή δύναμη. Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ!»

ΧΩΡΕΣ ΚΑΙ «ΧΩΡΕΣ»…
«Την περασμένη βδομάδα η Γερμανία καταδίκασε ένα 95χρονο επειδή υπηρέτησε ως απλός φρουρός σε ένα στρατόπεδο συγκεντρώσεως του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου πριν από τρία τέταρτα του αιώνα. Ένα Κράτος που σέβεται τον εαυτό του, μαθαίνει μαθήματα από τις καταστροφές του. Τιμωρεί εκείνους που το έβλαψαν, παρόλο που η ζημιά που του προκάλεσαν – τουλάχιστον η υλική, απτή πλευρά – έχει ήδη επιδιορθωθεί πλήρως.
Η Κύπρος τον τελευταίο μισό και επιπλέον αιώνα δεν έχει καταδικάσει, δικάσει ή ακόμα και ερευνήσει, ή ακόμα και ανακρίνει ή στιγματίσει με οποιοδήποτε τρόπο τους καταστροφείς του – από τους κορυφαίους υποκινητές και ηγέτες μέχρι τον χαμηλότερο/τελευταίο/ελάχιστο τρομοκράτη της ΕΟΚΑ Β. Πέρα από αυτό, έχει ανταμείψει πολλούς από αυτούς, ειδικά τους ηγέτες του δακτυλίου, με τεράστιες ανταμοιβές. Παρόλο που η ζημιά που προκλήθηκε ήταν ολική και εντελώς μη αναστρέψιμη. Ένα ψευδο-κράτος, που δεν έχει αυτοσεβασμό, και είναι ανίκανο να μάθει…»

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ «ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΗΡΩ-ΠΟΙΗΣΗΣ»
«Η καταθλιπτική εξήγηση της ακμάζουσας μας Βιομηχανίας Ηρω-ποίησης: η σοβαρή μας Κατάθλιψη για Εμάς.
Μπορεί να φανεί σε μερικούς – αυτή η διαρκής ανακήρυξη όλο και περισσοτέρων δικών μας, ως επί το πλείστων αφού έχουν πεθάνει φυσικά, ως Ήρωες – ένα ακίνδυνο μέρος της διάσημης τάσης μας για υπερβολή. Δεν είναι. Είναι πολύ, πολύ χειρότερο. Τα αίτια, οι πηγές οι εξηγήσεις και κίνητρα, είναι πολλά, όλα μη κολακευτικά. Εδώ είναι μερικά:
Πρώτο, είναι μια άλλη έκφραση του αγαπημένου μας εθνικού αθλήματος: αυτό-ανύψωση. Ένας λαός με τόσους πολλούς ήρωες είναι ένας ηρωικός λαός … (πιστός στην ένδοξη ηρωική του καταγωγή).
Δεύτερο, είναι ένα πονηρό τέχνασμα μιας τάξης ανθρώπων που προκάλεσαν, δεν έχασαν και συχνά κέρδισαν από την εθνική μας καταστροφή για να εξευμενίσουν και να καλοπιάσουν και σιωπήσουν τα θύματα και/ή τις οικογένειες τους, να ελέγξουν και να αποτρέψουν οποιεσδήποτε σκέψεις και τάσεις για αναζήτηση δικαιοσύνης.
Τρίτο, υπονοεί ότι η άλλη πλευρά, - οι αντίπαλοι των Ηρώων – είναι Κακοποιοί. Ότι είμαστε η ενάρετοι πλευρά με το Σωστό, και είναι η κακιά πλευρά με το Λάθος.
Τέταρτο, που εν μέρει καλύπτεται από τα προηγούμενα 3 (ιδιαίτερα το πρώτο και το τρίτο), βοηθά να συγκαλύπτεται η ενοχή μας για τρομερά εγκλήματα, ΚΑΙ – ΕΞΙΣΟΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΑΝ ΟΧΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ – η ενοχή μας να κλείνουμε τα μάτια και ποτέ να μην τιμωρούμε αυτά τα εγκλήματα.
Πέμπτο, (που επικαλύπτεται με κάποια από τα προαναφερθέντα), δείχνει την ανικανότητα μας και/ή απροθυμία μας να αναγνωρίζουμε το ανελέητο παγκόσμιο νόμο συσχετισμού Αιτίας και Συνέπειας. Απελπισμένοι να αποφύγουμε το Θάνατο, να είναι ένας Χαμένος, Περιττός, Αποφευκτός, Άσκοπος θάνατος που προκλήθηκε άμεσα από τις πράξεις μας, τους αποκαλούμε Ήρωες, υπονοώντας ένα τελείως διαφορετικό πλαίσιο και τρόπο και σκοπό του θανάτου. Αποδίδοντας αξία στο θάνατο, όταν δεν υπάρχει.
Έκτο, διαιωνίζει το διαιρεμένο στάτους κβο, ενθαρρύνοντας το λαό μας να ψηφίσει Όχι σε οποιοδήποτε προτεινόμενο σχέδιο Λύσης, πεπεισμένο ότι είναι κατάφορα άδικο (ξανα-αποδίδοντας την Εγκληματική πλευρά για τα εγκλήματα ενάντια στην Ηρωική πλευρά), και δημιουργώντας μια αποστροφή που κάνει να φαίνεται και να αισθάνεται αδιανόητο να συνυπάρχουν – ως Ήρωες/Θύματα – με τους Κακοποιούς/Δράστες.
Έβδομο, (επίσης επικαλύπτεται με … πιο πάνω), βοηθά να διασφαλιστεί ότι η ελίτ παραμένει ελεύθερη να απολαύσει τα τεράστια πλούτη και προνόμια που αποκτήθηκαν διεφθαρμένα, ενώ αποσπάται η προσοχή των εργατικών τάξεων … μασώντας το κόκκαλο του «ήρωα» που τους έριξαν … ευτυχισμένοι να συνεχίσουν να ζουν με αυτή την (ψεύτικη) τιμή.
Όγδοο, οι ανακηρυκτές ηρώων τιμούν τους εαυτούς τους μέσα από το να τιμούν άλλους, με την έννοια ότι αυτός που απονέμει μια τιμή, ως δότης, είναι στην ομάδα με την ανώτερη θέση σε σχέση με τον παραλήπτη.
Ένατο, ο βραβευτής επίσης κερδίζει σε πιο απτούς, υλικούς τρόπους, όπως … ΨΗΦΟΥΣ, αναμένοντας ανταπόδοση των ευνοιών από τον βραβευμένο και την οικογένεια/κύκλο του.
Δέκατο, τα πολιτικά κόμματα χρησιμοποιούν ως εργαλείο για να κρατήσουν τους πιστούς, πιστούς. Η απονομή τιμών αγοράζει αφοσίωση.
Εντέκατο, … απλά χαμηλό IQ.
Τουλάχιστον χαμηλό, εξαιρετικά χαμηλό, πάνω σε κρίσιμα μέρη/πτυχές του (IQ).
Τέλος, και Περισσότερο, παρά Ελάχιστο:
Από τη σοβαρή μας Κατάθλιψη για εμάς, το χάος μας. Προσποιούμενοι ότι σκεφτόμαστε το καλύτερο για τον εαυτό μας ενώ στην πραγματικότητα σκεφτόμαστε το λιγότερο. Όταν γνωρίζουμε πολύ καλά Ποιοι Είμαστε, και πως το Ποιοι Είμαστε μας έφερε στο σημείο Που Βρισκόμαστε …
Προσπαθώντας να κρύψουμε την εξαιρετικά χαμηλή αυτοεκτίμηση μας …»
Και τέλος, ένα σχόλιο για το λόγο που προσπαθεί να αναλύσει:
«Προσπαθώ να αναλύσω. Και να εκλογικεύσω. Ισχυρές απόψεις, αλλά πάντοτε υποστηριζόμενες από επιχειρήματα. Με τα οποία μπορεί κάποιος να συμφωνεί ή να διαφωνεί. Μισώ τις Μισές Αλήθειες και την υποκρισία. Ειδικά για αυτά που έχουν καταστρέψει τη χώρα μας, και ειδικά από εκείνους που έκαναν την καταστροφή. Και υπάρχει πάρα πολλή καταστροφή …»
Σε ευχαριστώ τόσο πολύ αγαπητέ μου Ιωσήφ Κασάπη… Δημιουργείς σοφία και ελπίδα σε αυτή την άγονη γη που είναι γεμάτη με προσποίηση και υποκρισία… Σε ευχαριστώ για το ποιος είσαι και που λες την αλήθεια… Είμαστε ευγνώμονες για αυτό…


Photo: Joseph Kassapis

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 20th of January 2019, Sunday. Part of this article was published on my pages in YENİDÜZEN newspaper in Turkish called "Cyprus: The Untold Stories" on the 30th of November 2018 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/kayiplarini-birlikte-arayan-kibrislilar-sri-lankalilara-umut-isigi-oldu-13300yy.htm
  • January 24th 2019 at 16:41

Wise words from Joseph Kassapis that fall on deaf ears…

By Sevgul Uludag

Wise words from Joseph Kassapis that fall on deaf ears…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

I discovered Joseph Kassapis on Facebook and I was simply amazed with his wise words… Every few days, he would write something that would make me want to publish everything he wrote so that more people would read them and hope that his wise words would not fall on deaf ears…
I want to offer a glimpse into his thinking and writing – as Cypriots, we are lucky to have people like him since it calls on wisdom rather than falling into the trap of the `nationalisms… It opens your eyes and invites you to think, to think differently, to use your brains in order to see what has been going on in Cyprus… Here is some of Joseph Kassapis writing on the wall – his wise words falling on deaf ears… Let me quote Joseph Kassapis here:
"The idea of my whole life being lived in / in the shadow of the Cyprus problem ... and Ending joylessly without the final relief of seeing the Day it will End, after seeing so many loved ones pass away without this consolation for their life-long troubles courtesy of the "Cyprus Problem", is getting more terrifying as the possibility gets more and more likely. I have done nothing wrong to, and did everything right not to, deserve this. I loved Cyprus and respected all Cypriots irrespective of ethnicity (- for me they are all firstly and mostly, and increasingly only, Cypriot), abhorred and condemned violence from all sides, was law abiding, harmed nobody and condemned harm on anybody, upheld and defended democracy, was loyal to Cyprus, ... I did nothing to deserve this, the Cyprus Problem. It is others who erred and offended, committed the crimes and caused the consequences. Why am I bearing them? I, and so many innocent others like me."

WHAT DIFFERENCE IT WOULD HAVE MADE…
"When you think what difference it would have made if the Cyprus Republic had had the seriousness, the sense, or the guts - not sure which one (more than the others) - to punish the First Greek Cypriot who harmed the First Turkish Cypriot; or the Second; or Third; ... or 100th; ... or 1000th.
What tremendous difference in the way it would think of itself and we & others would think of it; to its self-confidence, its credibility, its moral standing. To TCs' confidence and trust in it, acceptance of it; their feeling of security, of self-worth as citizens, of their being valued as equal citizens, considered by the State as the equals of GCs. To (the Credibility of) Turkey's claim to fill the void: to be protectors of those the Republic utterly, abysmally failed to.
If only as a society we had the Guts ... Which of course pre-requires Will. Which in turn requires Understanding. Which takes us back to ... what we ultimately seem to want (lack): QUALITY.
If only ..."

VISIT TO KORMAKITIS…
"When last weekend I visited my northern village of Kormakitis close to the cape bearing its name and went on a walk with a brother and cousin at a fantastic spot along a wooded ridge overlooking the sea on both sides (about where the distance between Cyprus and Turkey is at its minimum) just after a strong shower that left the sky extraordinarily clear in late afternoon soon progressing to early evening as the sun set and darkness fell, the lights of what must have been villages on the slopes of the coastal mountains on the Turkish mainland opposite were not all that dimmer from the exceptionally bright ones shimmering on the Akamas peninsula across the Morphou bay.
So close!
Yet their reality, or significance, had so remarkably been totally lost about 60 year ago on the mindless fools and fanatics who, on taking unilaterally the fate of Cyprus upon them, behaved as if those massive mountains and the massive country and people and army behind them, with their massive keenness and eagerness and readiness, and ability - shrouded with a legal right or ground or claim or argument or excuse - to pounce and end forever life on the island as we knew it, did not exist. It could well have been a clear night like that, with the lights across the northern sea showing as if within a stone's throw, when very close to the very spot where we stood a bunch of some of the worst of these brainless patriots had exterminated the whole of a large peaceful TC family - minus the mother who survived to tell the story - to further their pure Greek Turkey-blind vision for our multi-ethnic island. [Note: Those poor TC sheep tenders were not to be their only or last victims; they effectively were also the killers of the bunch of innocent GCs from the area that the TCs executed in cold blood shortly after the Turkish army arrived at my village (-that is, apart from any other TCs they may have gone on to kill later, or killed before; and any other GCs the TCs may have killed in reprisal)].
They played with fire like no children ever did or could. They pushed with unimaginable recklessness for the most elusive, most remote, most nebulous, most doubtful vision ignoring, failing to see, the biggest, closest, most concrete, most unmistakeable reality dominating the landscape- the mammoth in the room. They knew or must have known Turkey could and would come, and if it came it could not be stopped and ever be made to leave. Yet they proceeded happily to do EXACTLY AND ALL OF WHAT TURKEY NEEDED TO COME. And to come in a way and on a basis that few if any outsiders would substantively question.
So absolutely clear, the gigantic danger, the risks. So absolutely corresponding the blindness to them, the oblivion of the people in question.
Must have taken a hell of a blinding force. NATIONALISM!"

COUNTRIES AND "COUNTRIES"…
"Germany last week convicted a 95-year-old for serving as a mere lowly guard in a WW2 concentration camp 3 quarters of a century ago. A self-respecting State, learning lessons from its disasters. Punishing those who harmed it, even though the harm they caused it - at least the material, tangible part - has by now been fully repaired.
Cyprus the last half century plus has not convicted, tried or even investigated, or even questioned or stigmatised in any way, its destroyers- from top instigators and leaders down to the lowest/last/least EOKA B terrorist; far from it, it rewarded many of them, especially the ring leaders, with massive rewards. Even though the harm caused was total and totally irreversible. A pseudo-state, lacking self-respect, and incapable of learning…"

ABOUT "HERO-FICATION INDUSTRY"…
"Our thriving Hero-fication Industry's depressing explanation: our severe Depression about Us.
It may seem to some - this constant proclaiming of more and more of our own, mostly once dead of course, as Heroes - a harmless part of our celebrated propensity for excess. It's not. It's much, much worse. Its causes, sources, explanations and motives, are several, all unflattering. Here are some:
First, it's another expression of our beloved national sport: self-elevation. A people with so many heroes is a heroic people ... (true to its gloriously heroic ancestry).
Secondly, it's a cunning device of a class of people who caused, did not lose and often profited from our national catastrophe to placate and cajole and pacify the victims and/or their families, to check and forestall any thoughts and tendencies of seeking justice to be done.
Thirdly, it implies that the other side - the opponents of Heroes - are Villains. That we are the virtuous side in the Right, and they the vicious side in the Wrong.
4th, partly covered by the previous 3 (especially 1 and 3), it helps obscure our guilt for terrible crimes, AND - AS IMPORTANTLY IF NOT MORE - our guilt at turning a blind eye and never punishing those crimes.
5th, (also overlapping with some of the aforementioned), it shows our inability and/or unwillingness to acknowledge the merciless universal law of association between Cause and Consequence. Desperate to avoid the Death being a Wasted, Needless, Avoidable, Pointless death caused directly by our actions, we call them Heroes, implying a totally different context and manner and purpose of death. Attributing value to the death, when there is none.
6th, it perpetuates the divided status quo, encouraging our people to vote No to any proposed Solution plan, convinced it's grossly unfair (reawarding the Criminal side for its crimes against the Heroic side), and creating a revulsion making it seem and feel inconceivable to coexist - as Heroes/Victims - with the Villains/Perpetrators.
7th, (also overlapping with ... above), it helps ensure the elite is left free to enjoy its vast corruptly obtained riches and privileges, while the working classes are distracted ... chewing on the bone of "hero" thrown their way ... happy to go on living on (false) honour.
8th, the hero proclaimers honour themselves through honouring others; in the sense that the confer-or of an honour, as giver, is in the party in the superior position relative to the conferee.
9th, the awarder also profits in more tangible, material ways, like ... VOTES; expecting a return of favours from the award-ee and his family/circle.
10th, political parties use as a tool to keep the faithful loyal. Awarding honours to buy loyalty.
11th, ... simply low IQ.
At least low, critically low, on critical parts/aspects of it (IQ).
Lastly, and Most, rather than Least:
Out of our severe Depression about us, our mess. Pretending to think the most of ourselves when we in fact think least; when we know very well Who We Are, and how Who We Are brought us to Where We Are ...
Trying to hide our extremely low self esteem ..."
And last, a comment about why he tries to analyse:
"I do try to analyse. And reason. Strong views, but always backed by arguments. With which one can agree or disagree. I hate Half Truths and hypocrisy. Especially about what has ruined our country, and especially from those who did the ruining. And there is a hell of a lot of it ..."
Thanks so much dear Joseph Kassapis… You create wisdom and hope on this barren land full of pretence and hypocrisy… Thank you for who you are and for speaking the truth… We are grateful for that…

15.12.2018

Photo: Joseph Kassapis

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 20th of January 2019, Sunday. Part of this article was published on my pages in YENİDÜZEN newspaper in Turkish called "Cyprus: The Untold Stories" on the 30th of November 2018 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/kayiplarini-birlikte-arayan-kibrislilar-sri-lankalilara-umut-isigi-oldu-13300yy.htm
  • January 24th 2019 at 16:42

Μια βραδιά προς τιμή του ανθρωπιστικού και εθελοντικού μας έργου για τους «αγνοουμένους»…

By Sevgul Uludag

Μια βραδιά προς τιμή του ανθρωπιστικού και εθελοντικού μας έργου για τους «αγνοουμένους»…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Η Λάρνακα γίνεται Λύση όταν συναντιόμαστε στο θέατρο ενός σχολείου μετά από πρόσκληση του Δήμου Λύσης για να τιμήσουμε το ανθρωπιστικό και εθελοντικό μας έργο για τους «αγνοουμένους»…
Άνθρωποι έρχονται για να ακούσουν και να συμμετέχουν σε μια εκδήλωση όπου τιμάται το έργο μας για τους «αγνοουμένους» - με τη βοήθεια του Κυριάκου Ανδρέου και των Τουρκοκύπριων αναγνωστών μου, καταφέραμε να βρούμε τους τόπους ταφής 11 Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων «αγνοουμένων». Τρείς από αυτούς ήταν Τουρκοκύπριοι, θαμμένοι σε ένα πηγάδι που ο αγαπητός μας φίλος Κυριάκος Ανδρέου κατάφερε να βρει την τοποθεσία του και να μας τη δείξει και εμείς να τη δείξουμε στην Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων και με τις εκσκαφές βρήκαν τα οστά τους σε βάθος περίπου 30 μέτρων… Μια Τουρκοκύπρια γυναίκα, η κυρία Shifa από τα Κνώδαρα και δύο Τουρκοκύπριοι άντρες οι Bayar Ibrahim και Hasan Tasher, είχαν απαχθεί στον κόμβο της Κοντέας το Μάιο του 1964 και κρατήθηκαν στην Κοντέα και την επόμενη μέρα εκτελέστηκαν ως «εκδίκηση» για τη δολοφονία του γιου του τότε αρχηγού της Αστυνομίας Λευκωσίας Παντελίδη και δύο Ελλήνων αξιωματικών που προσπάθησαν να μπουν στην εντός των τειχών πόλη της Αμμοχώστου που ήταν υπό Τουρκοκυπριακό έλεγχο και πυροβολήθηκαν στις 12 Μαΐου 1964… Τις επόμενες μέρες, υπήρξαν σκοτωμοί «εκδίκησης» από τους Ελληνοκύπριους λειτουργούς, αφού όσους έπιαναν στους δρόμους, που ταξίδευαν από δω προς εκεί, τους εκτελούσαν, όπως έκαναν και στη Λύση… Μέλη της αστυνομίας και τους στρατού ήταν αναμεμειγμένοι σε αυτούς τους σκοτωμούς και κάλυπταν τις δολοφονίες… Εκείνες τις μέρες πολλοί Τουρκοκύπριοι έγιναν «αγνοούμενοι» και ακόμα τους βρίσκουμε θαμμένους σε πηγάδια ή σε χωράφια…
Έτσι, όταν ο Κυριάκος Ανδρέου από τη Λύση μας έδειξε το πηγάδι αυτό και βρέθηκαν τα οστά των Τουρκοκυπρίων, ίσως αυτό να άνοιξε το δρόμο για να μαλακώσουν οι καρδιές κάποιων από τη Σίντα. Και με τη βοήθεια ενός από τους πιστούς μου αναγνώστες, ένας ηλικιωμένος άντρας που ΔΕΝ ήταν αναμεμειγμένος στους σκοτωμούς αυτούς, αλλά στις ταφές, μας μίλησε… Μας έδειξε τους διάφορους πιθανούς τόπους ταφής και εμείς τους δείξαμε στην Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων και μετά από εκσκαφές, βρήκαν έξι Ελληνοκύπριους «αγνοούμενους» θαμμένους σε ένα μέρος: οι Γιάγκος και Αντώνης Γερόπαπας, Κώστας Αττάς, Χαράλαμπος Αττάς, Ξενής Ρούσου και Παναγής Σπύρου… Μαζί με τον Τουρκοκύπριο αναγνώστη μου δείξαμε ένα άλλο μέρος στη Λύση και η ΔΕΑ βρήκε ένα Ελληνοκύπριο «αγνοούμενο», τον Αντρέα Λάρκου, και επίσης δείξαμε ακόμα ένα πηγάδι πριν από εννιά χρόνια και μετά από εννιά χρόνια όταν η ΔΕΑ έσκαψε το πηγάδι βρήκαν μέσα στο πηγάδι τα οστά κάποιου που πιστεύουμε ότι είναι ο Δημήτρης Στρούφος…
Έτσι η καλή και ανθρωπιστική χειρονομία του Κυριάκου Ανδρέου βοήθησε να ανοίξει ο δρόμος για να βρεθούν οι «αγνοούμενοι» από τη Λύση…
Είναι ένα μάθημα από μόνο του στο πως δεν πρέπει απλά να αναμένουμε από τους ανθρώπους να μας δίνουν πράγματα, αλλά πρέπει και εμείς να δίνουμε από τον εαυτό μας…
Μας δείχνει πως ανθρωπιστικές χειρονομίες μπορούν να μαλακώσουν τις καρδιές και αυτές με τον ίδιο αντίκτυπο θα αποφασίσουν να κάνουν τις δικές τους ανθρωπιστικές χειρονομίες…
Δεν μιλούμε για χρυσούς θησαυρούς που είναι κρυμμένοι – μιλούμε για ανθρώπους που έχουν δολοφονηθεί εν ψυχρώ, είτε πολίτες είτε αιχμάλωτοι πολέμου, και θάφτηκαν σε μυστικούς τόπους…
Στη διάρκεια της εκδήλωσης για να τιμηθεί το έργο μου για τους «αγνοουμένους», δείχνω στο κοινό φωτογραφίες και τους λέω πως κάνω το εθελοντικό και ανθρωπιστικό μου έργο, όχι ως μέρος κάποιου προγράμματος ή με χορηγία αλλά εντελώς εθελοντικά με τη βοήθεια απλών πολιτών – των αναγνωστών μου από τις εφημερίδες YENIDUZEN και ΠΟΛΙΤΗΣ και στις δύο πλευρές – που εργάζονται και πάλι εθελοντικά και ανθρωπιστικά…
Δείχνω φωτογραφίες από μέρη που δείξαμε στη ΔΕΑ και όπου βρήκαν οστά αλλά για να ξεκινήσουν οι εκσκαφές, σε κάποιες περιπτώσεις, χρειαστήκαμε να δείξουμε αρκετές φορές αυτούς τους πιθανούς τόπους ταφής και να διεξάγουμε αγώνα για να σκαφτούν τα μέρη αυτά… Κάποτε χρειάστηκαν χρόνια μέχρι που τελικά η ΔΕΑ να καταφέρει να σκάψει κάποια μέρη – όπως το μέρος που δείξαμε γύρω από το Γερόλακο- Geunyeli, όπου χρειάστηκε πέντε χρόνια από τον καιρό που είχαμε δείξει την περιοχή και πήγαμε ξανά και ξανά με τους λειτουργούς της ΔΕΑ και κάθε φορά που πηγαίναμε έβρισκαν ανθρώπινα οστά αλλά οι εκσκαφές άρχισαν μόνο μετά από πέντε χρόνια, παρόλο το γεγονός ότι ένας από τους αναγνώστες μου είχε δώσει στη ΔΕΑ οστά που πήρε από εκεί και μετά από εξέταση ήξεραν ότι αυτά ήταν ανθρώπινα οστά… Τελικά, όταν έγινε η εκσκαφή εκεί, βρήκαν τα οστά 13 «αγνοουμένων» και 11 από αυτούς ταυτοποιήθηκαν ως Έλληνες «αγνοούμενοι» από την ΕΛΔΥΚ… Ο αναγνώστης μου ήθελε να συναντήσει τις οικογένειες τους όταν ήρθαν στην Κύπρο, αλλά αυτό δεν έγινε ποτέ αφού ποτέ δεν προσκαλούμαστε σε τέτοιες εκδηλώσεις… Δεν είπαν την ιστορία στους συγγενείς εκείνων των Ελλήνων «αγνοουμένων», για το πως δείξαμε και πως αγωνιστήκαμε για να γίνουν αυτές οι εκταφές… Έτσι οι συγγενείς εκείνων των 11 Ελλήνων «αγνοουμένων» ποτέ δεν έμαθαν για τον ανθρωπιστικό και εθελοντικό ρόλο που έπαιξε ο αναγνώστης μου για να βρεθούν τα οστά των αγαπημένων τους, αφού τα άρθρα που είδαμε να εμφανίζονται στα ΜΜΕ της Ελλάδας μιλούσαν για κάτι άλλο και όχι για τις προσπάθειες μας…
Μίλησα για τις μεγάλες καθυστερήσεις που δημιούργησαν πράγματα σαν αυτό, αλλά όχι για τους λόγους των εμποδίων, αφού κάποιοι από τους λόγους των μεγάλων καθυστερήσεων στην ανεύρεση των οστών των «αγνοουμένων» μπορεί να είναι λόγω των εσωτερικών εμποδίων και κάποια εμπόδια μπορεί να προκύπτουν από εξωτερικούς παράγοντες σε σχέση με την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων… Και έδωσα το παράδειγμα των Ηνωμένων Εθνών…
Τα Ηνωμένα Έθνη ως μέρος της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων, ως το Τρίτο Μέλος που παρακάθεται δίπλα από το Τουρκοκύπριο και Ελληνοκύπριο Μέλος, μέχρι πολύ πρόσφατα δεν είχαν μοιραστεί τα αρχεία τους με τη ΔΕΑ…
Φανταστείτε πόσο μεγάλο σκάνδαλο: η UNFICYP είχε τα αρχεία από το 1964 και το 1974 αλλά δεν τα μοιράστηκαν εθελοντικά με την επιτροπή της οποίας είναι σημαντικό μέλος! Μετά από πάροδο μισού αιώνα, με την επιμονή της ΔΕΑ, τα ΗΕ τελικά αποφάσισαν να μοιραστούν τα αρχεία αυτά, όπου μπορεί να υπάρχουν πληροφορίες για πιθανούς τόπους ταφής! Έτσι αυτό είναι ένα παράδειγμα του πως εξωτερικές δυνάμεις επίσης έχουν ρόλο που μπορεί να διαδραμάτισαν στις καθυστερήσεις του έργου της ΔΕΑ…
Όμως ας επικεντρωθούμε στη δική μας ανθρωπιστική αποστολή αφού ανεξάρτητα από τα εμπόδια, καταφέραμε να σπρώξουμε και να προσπαθήσουμε να βρούμε τους τόπους ταφής των «αγνοουμένων», όπως επίσης και να γράψουμε τις ιστορίες τους σε τρεις γλώσσες – Τουρκικά, Αγγλικά και Ελληνικά – έτσι ώστε όλοι να τις διαβάσουν και να μάθουν τις πραγματικές, ανείπωτες ιστορίες του νησιού μας… Αυτό βοηθά να δημιουργηθεί ενσυναίσθηση και καλύτερη κατανόηση των άλλων που επίσης υπέφεραν και επίσης έχασαν και επίσης έχουν «αγνοουμένους»... Για μένα, η χώρα μου στην καρδιά μου ποτέ δεν μπορεί να διαιρεθεί, λέω στους ανθρώπους από τη Λύση που έχουν την καλοσύνη να έρθουν σε αυτή την σπουδαία εκδήλωση…
Στην ίδια εκδήλωση ο Δήμος Λύσης κάνει έκπληξη και τιμά επίσης τον αγαπητό μας φίλο Κυριάκο Ανδρέου για το ανθρωπιστικό του έργο για τους «αγνοουμένους»… Ο Κυριάκος Ανδρέου κάνει μια ομιλία και ζητά από τους ανθρώπους να μιλήσουν και λέει «Δεν υπάρχει τίποτε για να φοβηθείτε – έχω μιλήσει και έχω δείξει και έχω αποδείξει ότι δεν θα γίνει τίποτε κακό αν μιλήσετε και μοιραστείτε αυτά που γνωρίζετε… Με αυτές τις προσπάθειες, φέρνουμε λίγη ειρήνη στους συγγενείς των «αγνοουμένων» που θα πάρουν τα οστά και θα κάνουν κατάλληλες ταφές και οι αγαπημένοι τους θα έχουν ένα αξιοπρεπή τάφο…»
Ευχαριστώ το Δήμαρχο Λύσης, κύριο Αντρέα Καουρή που διοργάνωσε αυτή την εκδήλωση και όλους όσους παρευρέθηκαν… Ευχαριστώ τον κύριο Φώτη Φωτίου που μίλησε εκ μέρους του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, κυρίου Νίκου Αναστασιάδη, αναγνωρίζοντας το ανθρωπιστικό και εθελοντικό μου έργο για τους «αγνοουμένους». Ευχαριστώ τον κύριο Ξενοφώντα Καλλή που αφιέρωσε όλη του τη ζωή στην αναζήτηση των «αγνοουμένων» και που έχει παρευρεθεί στην εκδήλωση – έχω μάθει πολλά από αυτόν, από τη μέρα που του πήρα συνέντευξη πριν από 14-15 χρόνια όταν μου είχε πει ότι «Οι αγνοούμενοι δεν είναι ούτε πεθαμένοι, ούτε ζωντανοί. Ζουν στη ζώνη του λυκόφωτος… Αν δεν προσκομίσεις αποδεικτικά θανάτου στου συγγενείς τους, συνεχίζουν να ζουν στη ζώνη του λυκόφωτος...» τα λόγια αυτά σημάδεψαν το έργο μου και σύντομα συνειδητοποίηση πόσο αληθινά είναι καθώς επιδόθηκα σε έρευνες και στις δύο πλευρές του νησιού μας και είδα με τα δικά μου μάτια ότι για να απελευθερώσεις τους συγγενείς από την παράλυση της ζωής τους, χρειαζόμασταν να μάθουμε τι τους συνέβηκε….
Ευχαριστώ όλους τους συγγενείς «αγνοουμένων» - τους αγαπητούς μου φίλου – που παρευρέθηκαν στην εκδήλωση, όπως η Χριστίνα Παύλου Σολωμή Πατσιά, ο Αντρέας Σύζινος, η Κατερίνα Αντωνά, η Χρυστάλλα Κυριάκου, ο Κόκος Γερόπαπας… Επίσης ευχαριστώ τον ψυχολόγο της ΔΕΑ Παναγιώτη Μέσσιο που επίσης παρευρέθηκε στην εκδήλωση…
Ο Δήμος Λύσης ήταν ο πρώτος δήμος στην Κύπρο που τίμησε το έργο μας και αφιέρωσε ένα ολόκληρο βράδυ και μια πλατφόρμα σε εμάς για να μιλήσουμε για το πως διεκπεραιώνουμε το ανθρωπιστικό μας έργο και να καλέσουμε όλους να μιλήσουν και να μοιραστούμε αυτά που ξέρουν…
Το τηλέφωνο μου στη CYTA είναι 99 966518… Τηλεφωνήστε μου αν αποφασίσετε να μοιραστείτε κάτι που γνωρίζετε, επώνυμα ή ανώνυμα…
Photo: Παρουσίαση στην εκδήλωση για το πως βρήκαμε τόπους ταφής Τουρκοκυρπίων και Ελληνοκυπρίων "αγνοουμένων"...

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek language on the 27th of January, 2019 – Sunday. A similar article was published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish language on the 14th of December 2018 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/amacimiz-adamizin-yaralarini-sarmak-109848h.htm
  • January 31st 2019 at 17:00

A night in honour of our humanitarian and voluntary work on “missing persons”…

By Sevgul Uludag

A night in honour of our humanitarian and voluntary work on "missing persons"…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Larnaca becomes Lysi when we gather at a secondary school theatre saloon there at the invitation of the Lysi Municipality to honour our humanitarian and voluntary work on "missing persons"…
People come to listen and to participate at an event to honour our work on `missing persons` - with the help of Kyriacos Andreou and my Turkish Cypriot readers, we have managed to find the burial sites of 11 `missing` Greek Cypriots and Turkish Cypriots. Three of these were Turkish Cypriots, buried in a well that our dear friend Kyriacos Andreou managed to find out the location and show us and we showed to the Cyprus Missing Persons' Committee and upon digging they would find their remains at a depth of around 30 meters… A Turkish Cypriot woman, Mrs. Shifa from Knodhara and two Turkish Cypriot men, Bayar Ibrahim and Hasan Tasher had been taken at the Kontea junction back in May 1964 and were held at Kontea and the following day, executed as `revenge` for the killing of the son of the chief of Nicosia Police of that time, Pantelides and two Greek officers who tried to enter the Turkish Cypriot controlled walled city of Famagusta and they were shot dead on the 12th of May 1964… In the following days, there would be `revenge` killings by the Greek Cypriot officials since whoever they would catch on the roads, travelling from here to there, they would execute them, like they would do in Lysi… Part of the police and army would be involved in these killings and cover-up of the murders… Many Turkish Cypriots would go `missing` on those days and we are still finding them buried in wells or in fields…
So when Kyriacos Andreou from Lysi would show us this well and the remains of the Turkish Cypriots would be found, perhaps it would open up the way for the softening of the hearts of some people from Sinda. And with the help of one of my loyal readers, an old man who was NOT involved in the killings but in the burials would speak to us… He would show us various possible burial sites and we would show these to the Cyprus Missing Persons' Committee and upon digging, they would find six Greek Cypriot `missing` buried in one place: Yiangos and Antonis Geropapas, Costas Attas, Charalambos Attas, Xenis Roussos and Panayis Spyrou… With my Turkish Cypriot reader, we would show another place in Lysi and CMP would find one `missing` Greek Cypriot, Andreas Larkou and we would also show another well nine years ago and after nine years when CMP would dig that well, they would find the remains of who we believe to be Demetris Stroufos in the well…
So the good and humanitarian gesture of Kyriacos Andreou would help to open the way to the finding of those `missing` from Lysi…
It is a lesson in itself how we should not just expect people to give things to us but we should also give from ourselves…
It shows how humanitarian gestures can soften the hearts and they too with this impact, would decide to make their own humanitarian gestures…
We are not talking about golden treasures that are hidden – we are talking about humans who have been murdered in cold blood be they civilians or prisoners of war and buried in secret places…
During the event to honour my work on `missing persons`, I show photographs to the audience and tell them how I do my voluntary and humanitarian work, not part of any project or any funding but totally voluntarily with the help of ordinary citizens – that is my readers from both sides from YENIDUZEN and POLITIS newspapers – again who work voluntarily and in a humanitarian way…
I show photographs from places we showed to the CMP and where they found remains but in order for the digging to start, on some occasions, we had to show several times these possible burial sites and wage a struggle for these spots to be dug… It would take years sometimes, until finally CMP would manage to dig some places – like the place we showed around Yerolakko-Geunyeli, it would take five years from the time we had shown the area and we would go again and again with the officials of CMP and each time we would go, they would find human remains but digging would only start after five years, despite the fact that one of my readers had given remains taken from there to the CMP and upon examination, they would know that these were human remains… Finally, when digging would take place there, they would find the remains of 13 `missing persons` and 11 of them would be identified as Greek `missing persons` from ELDYK… My reader would want to meet their families when they would come to Cyprus but this would never happen since we are never invited in such events… The relatives of those Greek `missing persons` would not be told of the story of how we showed and how we struggled for this place to be exhumed… So the relatives of those 11 Greek `missing persons` would never learn the humanitarian and voluntary role my reader played in the finding of the remains of their loved ones since the articles we would see appearing in the media of Greece, would talk about something else but not our efforts…
I would talk about the great delay things like this created but not of the reasons of the obstacles since some of the reasons of the big delays in finding the remains of `missing persons` might be due to the internal obstacles and some obstacles might derive from external factors in connection with the Cyprus Missing Persons' Committee… And I would give the example of the United Nations...
The United Nations, as part of the Cyprus Missing Persons' Committee as the Third Member sitting next to the Turkish Cypriot and Greek Cypriot Members, have not shared its files with the CMP until quite recently…
Imagine what a big scandal this is: The UNFICYP would have files from 1964 and 1974 but would not voluntarily share it with the committee that it is a major part of! After a lapse of half a century, at the insistence of the CMP, the UN would finally decide to share these files where there might be information about possible burial sites! So this is one example of how external forces also have a role that they have played in the delays of the work of CMP…
But let us focus on our own humanitarian mission because whatever the obstacles, we have managed to push and try to find the burial sites of `missing persons`, as well as writing their stories in three languages – Turkish, English and Greek – for all to read to learn the real, untold stories of our island… This helps create empathy and better understanding of others who also suffered and who also lost and who also have `missing persons`… For me, my country in my heart can never be divided, I tell the people from Lysi who have kindly come to this great event…
At the same event, the Lysi Municipality makes a surprise and also honours the humanitarian work on `missing persons` of our dear friend Kyriacos Andreou… Kyriacos Andreou makes a speech to ask people to speak up and says `There is nothing to fear – I have spoken and I have shown and I have proven that nothing bad happens if you speak up and share what you know… With these efforts, we bring a little bit of peace to the relatives of `missing persons` who would get the remains and have proper burials and their loved one would have a decent grave…`
I thank the Mayor of Lysi, Mr. Andreas Kaouris for organizing this event and all those who attended… I thank Mr. Photis Photiou for making a speech in the name of the President of the Republic of Cyprus, Mr. Nikos Anastasiades, acknowledging my humanitarian and voluntary work on `missing persons`. I thank Mr. Xenophon Kallis who spent all his life in search of `missing persons` and who attended the event – I have learned a lot from him, from the day I had interviewed him 14-15 years ago when he had told me that `The missing persons are neither dead, nor alive. They live in the twilight zone… Unless you provide proof of death to their relatives, they continue to live in the twilight zone…` These words would leave a mark on my work and I would soon realize how true they are as I would indulge in investigations on both parts of our island and see with my own eyes that in order to release the relatives from this paralysis of their lives, we needed very urgently to find out what had happened to them…
I thank all the relatives of `missing persons` - my dear friends – who attended the event like Christina Pavlou Solomi Patsia, Andreas Sizinos, Katerina Antona, Chrystalla Kyriacou, Koko Geropapa… I also thank the psychologist of the CMP, Panagiotis Messios who came to attend the event…
The Lysi Municipality was the first municipality in Cyprus to honour our work and to devote a whole night and a platform for us so that we could talk about how we do our humanitarian work and call on everyone to speak up and share what they know…
My CYTA number is 99 966518… Call me if you decide to share something you know, with or without your name…

29.12.2018

Photo: Talking about how we have found Turkish Cypriot and Greek Cypriot missing persons' burial sites at the event...

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek language on the 27th of January, 2019 – Sunday. A similar article was published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish language on the 14th of December 2018 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/amacimiz-adamizin-yaralarini-sarmak-109848h.htm
  • January 31st 2019 at 17:02

Αναμνήσεις από την παιδική μου ηλικία…

By Sevgul Uludag

Αναμνήσεις από την παιδική μου ηλικία…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Την περασμένη βδομάδα ταξιδεύω από τη Λευκωσία στον Άγιο Ερμόλαο για να συναντήσω ένα μάρτυρα σχετικά με πιθανούς τόπους ταφής στο χωριό και η θέα απλά μου κόβει την ανάσα! Τέτοια χρώματα – πράσινο και κίτρινο και κηλίδες κόκκινου εδώ και εκεί: Οι κόκκινες παπαρούνες που φυτρώνουν φυσικά – παπαρούνες στην ελληνοκυπριακή διάλεκτο και horoz lalesi στην τουρκοκυπριακή – αν δεν υπάρχουν φυτοφάρμακα στα χωράφια… Ο Άγιος Ερμόλαος μετά τις βροχές, έχει ακόμα και τη δική του μικρή λίμνη για την οποία περηφανεύεται…
Για χιλιόμετρα, δεν υπάρχει τίποτα – μόνο χωράφια και μερικά εργοστάσια για κοτόπουλα εδώ και εκεί, που ανήκουν στον Haciali από την Σκυλλούρα… Νομίζω ότι ο παππούς του Haciali ήταν από την Αγία Μαρίνα – το μικτό μαρωνίτικο και τουρκοκυπριακό χωριό που μετά το 1974 έχει γίνει χωριό φάντασμα… Θυμούμαι τον Mustafa Hadjiali από την παιδική μου ηλικία, ήταν ένας ψηλός, μελαχρινός άντρας με λεπτό μουστάκι που πουλούσε κοτόπουλα στο παντοπωλείο στη Λευκωσία στο κατάστημα που ονομαζόταν «Κοτόπουλα της Κρηνής (Kirni)». Είχε φάρμα με κοτόπουλα και πουλούσε κοτόπουλα και αυγά… Είχε επίσης ένα κατάστημα πάνω, κοντά στην πλαϊνή είσοδο του παντοπωλείου που ήταν ραφτάδικο και εκεί πολλά νεαρά κορίτσια έραβαν ρούχα… Το κατάστημα αυτό ήταν δίπλα στο σπίτι του Γιάννη και της Κακουλούς Έλληνα, που είχαν σκοτωθεί το 1963 και που είναι ακόμα «αγνοούμενοι» - είχα γράψει την ιστορία τους σε αυτές τις σελίδες και κάθε φορά που περνώ από εκεί θυμούμαι την Κακουλού από τη Γιαλούσα και την απίστευτη και τραγική ζωή της…
Έτσι, το ραφτάδικο αυτό ήταν δίπλα από το σπίτι της Κακουλούς και πηγαίναμε μαζί με την αδελφή και τη μητέρα μου, για να πάρουν μέτρα της αδελφής μου για ένα καινούργιο φόρεμα ή να διαλέξει ύφασμα για ένα φόρεμα για πάρτι… Σε όλη της τη ζωή της άρεσε να ντύνεται όμορφα και πάντοτε είχε ράφταινες να της ράβουν ρούχα… Ήταν ο καιρός που στην Κύπρο ακόμα δεν υπήρχε αφθονία έτοιμων ρούχων – όλοι έραβαν και οι ραπτομηχανές Singer ήταν κάτι πολύτιμο αντικείμενο να υπάρχει στο σπίτι… Για αυτούς που δεν ήξεραν πως να ράβουν ή δεν είχαν ραπτομηχανή, πάντοτε υπήρχαν ράφταινες που εργάζονταν στα σπίτια τους και κάποιες είχαν μαθητευόμενες, νεαρά κορίτσια που μάθαιναν ράψιμο… Η επιλογή του υφάσματος, η επιλογή των κουμπιών, η επιλογή των αξεσουάρ ήταν όλα μέρος αυτής της τελετουργίας και τότε η ράφταινα μετρούσε και έγραφε κάτω τις μετρήσεις και μετά έκοβε το ύφασμα… Πιθανόν αυτό να ήταν το πιο σημαντικό μέρος της διαδικασίας – όποια και να ήταν η ράφταινα, έκοβε το ύφασμα η ίδια, αφού θα της κόστιζε αν έκανε λάθος! Και μετά γίνονταν δύο πρόβες του φορέματος – η πρώτη πρόβα όταν θα διόρθωνε το φόρεμα σύμφωνα με το σώμα της πελάτισσας και μετά από λίγο, μια δεύτερη πρόβα όταν το φόρεμα ήταν σχεδόν τελειωμένο και όταν θα τοποθετούσε πάνω στο φόρεμα τα αξεσουάρ, αν υπήρχαν…
Η αδελφή μου Ilkay ήταν παντρεμένη με τον Kutlu Adali, ο οποίος ήταν ο προσωπικός γραμματέας του Denktash που τότε ήταν ο ηγέτης της κοινότητας στην Τουρκοκυπριακή Κοινοτική Συνέλευση. Έτσι η αδελφή μου και ο σύζυγος της πήγαιναν πολύ συχνά σε πάρτι και είχε απίθανα φορέματα φτιαγμένα για την ίδια… Πήγαινα μαζί της όταν αγόραζε το ύφασμα για το φόρεμα – σιφόν και ταφτάδες και μεταξωτά σε όμορφα χρώματα και για τα αξεσουάρ περνούσαμε μαζί από το οδόφραγμα στην οδό Λήδρας για να πάμε στου Diran όπου αγόραζε αστραφτερές χάντρες ή φτερά σε πράσινο χρώμα για να ραφτούν πάνω στο φόρεμα της ή πηγαίναμε στου Yaghcioghlou για όμορφα κουμπιά που ήταν – και είναι ακόμα – ο ειδικός για τα κουμπιά…
Ήμασταν φτωχές, η μητέρα μου και εγώ – ο πατέρας μου πέθανε όταν ήμουν εφτά χρονών, αφήνοντας τα χρέη του σπιτιού που έκτισε για μας και η μητέρα μου είχε «σταθερό μισθό» 20 Κυπριακών λιρών… Με τα λεφτά αυτά, η μητέρα μου έπρεπε να συντηρεί τον αδελφό μου που σπούδαζε στην Άγκυρα ηλεκτρολόγος μηχανικός, να πληρώνει τα χρέη στην τράπεζα και να με μεγαλώνει εμένα… Δεν είχαμε λεφτά για τέτοιες «πολυτέλειες» έτσι η μητέρα μου έφτιαχνε για μένα «καινούργια» φορέματα από τα παλιά της ρούχα ή από τα ρούχα της αδελφής μου – έραβε το φόρεμα και μετά σχεδίαζε όμορφα κεντήματα με χάντρες και κλωστές με διάφορα χρώματα και δεν ήταν πια το παλιό φόρεμα της μητέρας ή της αδελφής μου. Θα ήταν κάτι εντελώς νέο… Ποτέ δεν είχαμε λεφτά για παλτά για μένα, έτσι σε όλη μου την παιδική και νεανική ηλικία φορούσα τα ξανασχεδιασμένα παλτά της μητέρας ή της αδελφής μου, μέχρι που ξεκίνησα να εργάζομαι και μπορούσα να αγοράσω τα δικά μου ρούχα… Οι ταξικές διαφορές ήταν ορατές μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών, αλλά η μητέρα μου φρόντιζε να μην αισθάνομαι δυστυχισμένη και χρησιμοποιούσε όλη της την δημιουργικότητα με κουμπιά και χάντρες και χρωματιστές κλωστές για να κάνει κάτι παλιό να φαίνεται καινούργιο! Έμαθε να ράβει μέσω της ξαδέλφης της Ulufer και έραψε ακόμα και το νυφικό της… Η Tomris, αδελφή της Ulufer, ήταν καπελού και ήξερε να φτιάχνει καπέλα… Ήταν οι πλούσιες ξαδέλφες της μητέρας μου – νομίζω όλα τα ξαδέλφια της μητέρας μου ήταν πλούσιοι εκτός από εμάς αφού ο πατέρας μου διέπραξε την «αμαρτία» να αρνηθεί να ενταχθεί στην υπόγεια οργάνωση της τότε εποχής, λέγοντας «Δεν μπορώ να σκοτώσω κανένα…». Και η τιμωρία ήταν να μας φτωχύνουν, ο πατέρας μου να πεθάνει από καρδιακό επεισόδιο μετά την αποφυλάκιση του, η μητέρα μου να εργάζεται με «σταθερό μισθό» και ποτέ να μην πάρει αύξηση για πολλά χρόνια, παρόλο που εργαζόταν ασταμάτητα ως επικεφαλής της Τουρκοκυπριακής βιβλιοθήκης… Ως αποτέλεσμα, πληρώσαμε και εμείς για τη στάση του πατέρα μου, η μητέρα μου και εγώ, αλλά αυτό δεν μας σταμάτησε ποτέ από το να απολαμβάνουμε τη ζωή και τη γη – ακόμα και ένα μεταλλικό κουτί με κουμπιά με έκανε τόσο χαρούμενη όταν ήμουν παιδί…
Τα κουμπιά ήταν σημαντικά – για το κάθε πουκάμισο ή φόρεμα ή πουλόβερ ή μάλλινο τρικό ή σακάκι, διάλεγες διαφορετικά κουμπιά σύμφωνα με το στυλ και το χρώμα…
Η μητέρα μου πάντοτε είχε τουλάχιστον τρία μεταλλικά κουτιά γεμάτα με κουμπιά – αυτά ήταν μεταλλικά κουτιά από σοκολάτες Milk Tray ή τσάι Horniman's και αν διαφοροποιούσε ένα φόρεμα – κόβοντας το για να το μικρύνει για μένα – ποτέ δεν πέταγε τα κουμπιά αλλά τα φύλαγε σε αυτά τα κουτιά… Ακόμα και αν ένα φόρεμα ή παλτό ήταν φθαρμένο, φύλαγε τα κουμπιά…
Και ήταν με αυτά τα μεταλλικά κουτιά γεμάτα με κουμπιά που παίζαμε όταν ήμασταν παιδιά – όταν έρχονταν στο σπίτι μας τα μικρά παιδιά της αδελφής μου, παίρναμε τα μεταλλικά κουτιά με τα κουμπιά και παίζαμε με τα κουμπιά – φτιάχναμε φανταστικά τρένα ή αυτοκίνητα, τα τακτοποιούσαμε ανάλογα με το χρώμα ή το μέγεθος και όταν τελειώναμε, τα μαζεύαμε και γεμίζαμε τα κουτιά με τα κουμπιά…
Όταν πήγαινες στου Yaghcioghlou ή στη Munise ή στου Djoshkoun (Coskun) ή στη ΖΑΚΟ για να αγοράσεις κουμπιά για ένα φόρεμα ή παλτό, πάντοτε έπαιρνες μερικά παραπάνω σε περίπτωση που έχανες ένα κουμπί, έτσι πάντοτε υπήρχαν επιπλέον κουμπιά στο σπίτι για τέτοιες καταστάσεις…
Και φυσικά μετά, η αδελφή μου έπρεπε να βρει παπούτσια και κάπες και τσάντες που ταίριαζαν με το φόρεμα… Είχε διάφορους παπουτσήδες όπου πήγαινε και την συνόδευα όταν ήμουν παιδί – είναι 14 χρόνια μεγαλύτερη μου έτσι πήγαινα μαζί της όποτε μπορούσα, αφού ήθελα να κοιτάζω στον κόσμο των μεγάλων – και έπαιρναν μετρήσεις των ποδιών της και των αστραγάλων της και των κνημών της και επέλεγε το χρώμα του δέρματος από το οποίο ήθελε μπότες ή παπούτσια και επίσης σχεδίαζε το μοντέλο και μετά οι μπότες ή τα παπούτσια της ήταν έτοιμα σε λιγότερο από μια βδομάδα… Θυμούμαι αυτά τα εργαστήρια παπουτσιών όπου ηλικιωμένοι άντρες ή νεαροί μαθητευόμενοι δούλευαν με ξύλινα καλούπια όπου τοποθετούσαν το δέρμα με μικροσκοπικά καρφιά και στο κατάστημα υπήρχε η δυνατή μυρωδιά της γόμας και του δέρματος… Η κατασκευή παπουτσιών ήταν μια τέχνη και όλοι οι αδελφοί της μητέρας μου ήξεραν να φτιάχνουν παπούτσια – είχαμε ακόμα και καλούπι από γύψο για παιδικό παπούτσι που χρησιμοποιούσαν όταν έφτιαχναν παπούτσια…
Έτσι η αδελφή μου είχε κόκκινες μπότες, πράσινες μπότες, μπλε παπούτσια, μωβ παπούτσια – παπούτσια όλων των ειδών και χρωμάτων… Τότε δεν υπήρχε αφθονία εισαγόμενων παπουτσιών – γνωρίζαμε μόνο τα Clarks και τα Bata και τα υπόλοιπα φτιάχνονταν από συνεργατισμούς παπουτσήδων ή μεμονωμένους παπουτσήδες…
Τα παπούτσια αυτά άντεχαν πολύ καιρό και δεν καταστρέφονταν από τη βροχή ή την φθορά έτσι είχες ένα ζευγάρι παπούτσια για το σχολείο και τα φορούσες για ένα ολόκληρο χρόνο, εκτός και αν τα πόδια σου μεγάλωναν…
Όταν ήμουν παιδί είχα παπούτσια Clarks, πριν να πάει φυλακή ο πατέρας μου και όταν μπορούσαμε να αγοράσουμε παπούτσια Clarks… Η μητέρα μου Turkan Uludagh εκείνο τον καιρό θεωρούσε ότι τα καλύτερα παπούτσια στον κόσμο ήταν τα παπούτσια Clarks… Θυμούμαι εκείνα τα παπούτσια και έχω ακόμα και μια φωτογραφία που έβγαλε ο Kutlu Adali – ο δημοσιογράφος και συγγραφέας που δολοφονήθηκε το 1996 και που ήταν παντρεμένος με την αδελφή μου… Εκείνο τον καιρό, ο Kutlu Adali ήθελε να μπει στην οικογένεια μας και προσπαθούσε να πείσει τον πατέρα μου Niyazi Uludagh να τον δεχτεί ως γαμπρό του… Έτσι ερχόταν συχνά για να με βγάλει φωτογραφία δίπλα στη λίμνη ή στο πάρτι των γενεθλίων μου και σε μια φωτογραφία, κάθομαι σε μια ξαπλωτή πολυθρόνα και πρέπει να είναι τα τρίτα μου γενέθλια… Φορώ ένα φόρεμα που έραψε η μητέρα μου για τα γενέθλια μου και έχω ένα μεγάλο άσπρο φιόγκο στα μαλλιά μου… Σε αυτή τη φωτογραφία μπορώ να διαβάσω τη λέξη «Clarks» κάτω από τα παπούτσια μου… Πιθανόν τα παπούτσια ήταν ολοκαίνουργια, για τα τρίτα μου γενέθλια – έτσι η φωτογραφία αυτή πρέπει να τραβήχτηκε το 1961…
Θυμούμαι τον παπουτσή Kilich από όπου μαζί με την παιδική μου φίλη Neshe Yashin πήραμε πανομοιότυπα κόκκινα παπούτσι με γυαλιστερή μπούκλα στο πλάι – αυτά ήταν τόσο κομψά παπούτσια και το κόκκινο χρώμα μας έδινε ενέργεια, μας έκανε να νιώθουμε ότι είχαμε μαγικά παπούτσια και μπορούσαμε να κάνουμε οτιδήποτε και να πάμε οπουδήποτε! Γυρίζαμε τους δρόμους της παλιάς Λευκωσίας εντός των τειχών, πηγαίναμε στην Τουρκοκυπριακή Κοινοτική Συνέλευση για να ακούσουμε τους Τουρκοκύπριους βουλευτές να συζητούν διάφορους νόμους του καιρού και καθόμαστε στο πίσω μέρος, γελούσαμε και βλέπαμε πως αυτός καθόταν ή ο άλλος αποκοιμόταν! Ήμασταν 10 ή 11 ή 12 χρονών… Εκείνα τα μαγικά κόκκινα παπούτσια μας έπαιρναν στη βιβλιοθήκη που ήταν γεμάτη βιβλία όπου εργαζόταν η μητέρα μου ή στο βιβλιοπωλείο του πατέρα της – πάλι γεμάτο βιβλία – το βιβλιοπωλείο του Ozker Yashin και διαβάζαμε και διαβάζαμε και διαβάζαμε και γράφαμε και γράφαμε και γράφαμε… Η Neshe έγραφε ποιήματα και τα πρώτα χρόνια του γυμνασίου όταν ήμασταν περίπου 12 χρονών, απάγγελε τα ποιήματα της σε διαγωνισμούς ποίησης στο σχολείο μας και κέρδιζε βραβεία… Εγώ έγραφα εκθέσεις αλλά και ποιήματα, αλλά το δυνατό μου σημείο ήταν η πεζογραφία… Ο πατέρας της Neshe όταν είδε ένα από τα γράμματα που έγραψα στη Neshe όταν στην ηλικία των 15 χρονών βρισκόμουν στις ΗΠΑ ως μαθήτρια ανταλλαγής με υποτροφία Fulbright, της υπόδειξε ότι μια μέρα θα γινόμουν συγγραφέας… Όταν επέστρεψα στην Κύπρο μετά την υποτροφία, είπε και σε μένα επίσης ότι «Η πένα σου είναι δυνατή, γράφεις καλά… Θα γίνεις συγγραφέας…»
Θυμόμαστε και οι δύο τα κόκκινα παπούτσια διότι οι οικογένειες μας μπορούσαν να αγοράσουν ένα ζευγάρι παπούτσια ίσως μια φορά το χρόνο για μια σημαντική περίσταση όπως την έναρξη της σχολικής χρονιάς ή τα γενέθλια ή το Μπαϊράμι ή η Πρωτοχρονιά…
Με κάποιο τρόπο το ταξίδι προς τον Άγιο Ερμόλαο έφερε πίσω όλες αυτές τις αναμνήσεις… Η μητέρα μου πέθανε, ο πατέρας μου πέθανε, η μητέρα και ο πατέρας της Neshe πέθαναν, ο Kutlu Adali δολοφονήθηκε και εμείς παραμένουμε σε αυτή τη γη για να θυμούμαστε τον παλιό καιρό και να αγαπούμε τις αναμνήσεις μας, ακόμα και αν μερικές από αυτές είναι πικρές…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 31st of March 2019, Sunday.

Photos:

1. Όλες οι φωτογραφίες αυτές τραβήχθηκαν το 1961 από τον Kutlu Adali, σύζυγο της αδελφής μου

2. Το φόρεμα της μητέρας μου και το δικό μου ράφτηκαν από τη μητέρα μου για τα γενέθλια μου καθώς γιορτάζαμε μαζί σε αυτή τη φωτογραφία του 1961
  • April 2nd 2019 at 17:18

My childhood memories…

By Sevgul Uludag

My childhood memories…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Last week I travel from Nicosia to Agios Ermolaos to go and meet a witness about possible burial sites in the village and the view is simply breath-taking! Such green and such yellow and red spots here and there: The red field tulips that grow naturally – babarunes in Cypriot Greek and Horoz Lalesi in Cypriot Turkish – if there are no pesticides in the fields… Agios Ermolaos, after the rains even has its own little lake to feel proud of…
For kilometres, there is nothing – just open fields and a few factories here and there for chicken that belong to Haciali from Shilloura… I think Haciali's grandfather was from Agia Marina – the mixed Maronite and Turkish Cypriot village which has become a ghost village after 1974… I remember Mustafa Hadjiali from my childhood, a tall, dark man with a thin moustache who had a shop selling chicken in the bandabuliya – old market – of Nicosia called "Chicken of Krini (Kirni)". He had a chicken farm and was selling chicken and eggs… He also had a shop upstairs near the side entrance of the bandabuliya where there was a sewing shop and a lot of young girls sewing clothes there… This shop was adjacent to the house of Gianni and Kakoullou Ellinas, who had been killed in 1963 and who are still "missing" – I had written their stories on these pages and each time I pass from there, I remember Kakoullou from Yialousa and her incredible and tragic life…
So this sewing workshop was adjacent to the house of Kakoullou and we would go with my sister and my mother so my sister could have a new dress fitting or to choose fabric for a party dress… She loved dressing up throughout her life and always had seamstresses sewing clothes for her… These were times when there was no such abundance of ready-made textiles in Cyprus yet – everyone was sewing and Singer sewing machines were something valuable to have in the house… For those who did not know how to sew or did not have a sewing machine, there were always seamstresses who worked in their houses and some had apprentices, young girls, who would learn to sew… Choosing the cloth, choosing buttons to go with it, choosing accessories were all part of this ritual and then the seamstress would take measurements and write it down and then the cutting of the cloth… Perhaps this was the most important part of it – whoever the seamstress was, she would be cutting it since she could not afford to make a mistake! And then there would be two dress provas (fittings) – the first fitting, where she would fix the dress according to the body of the customer and after a while, a second fitting where the dress would almost be finalized and where she would fix the accessories – if there was any – on the dress…
My sister Ilkay was married to Kutlu Adali and he was the private secretary of Denktash who was the community leader at the time in the Turkish Cypriot Communal Chamber. So my sister and her husband would be going to parties very often and she would have fantastic party dresses made out for her… I would go with her when she was buying the cloth for the dress - chiffons and taffetas and silks in beautiful colours and for the accessories we would cross together from the Ledras crossing to go to Diran where she would get shiny beads or feathers in green to sew on her dress and for beautiful buttons we would go to Yaghcioghlou who was – and still is – the expert for the buttons…
We were poor, my mother and me – my father died when I was seven years old, leaving debts of the house that he had built for us and my mother had a "fixed wage" of 20 Cypriot pounds… From this money, my mother had to support my brother who was studying in Ankara to become an electrical engineer, pay the debts to the bank and raise me… We had no money for such "luxuries" so my mother would make "new" dresses for me from her old clothes or my sister's clothes – she would sew the dress and then design beautiful embroidery with beads and different coloured threads and it would no longer be the old dress of mom or my sister. It would be something completely new… We never had money for coats for me so I would be wearing redesigned coats of my mother or my sister throughout my childhood and my youth until such time when I began to work and I could afford to buy my own clothes… Class differences were visible between the rich and the poor but my mother made sure that I would not feel unhappy and she would use all her creativity with buttons and beads and colourful threads to make something old look like brand new! She had learned sewing through her cousin Ulufer and even had sewn her own wedding gown… Ulufer's sister Tomris was a hat-maker and she knew how to make hats… They were the rich cousins of my mother – I think all my mother's cousins were rich except us since my father had committed the "sin" of refusing to join the underground organisation of the time, saying "I cannot kill anyone…" And the punishment would be to impoverish us, my father dying of a heart attack after getting out of prison, my mother working with a "fixed wage" and never given any raise for many years even though she was working like hell as head of the national Turkish Cypriot library… As a result, we would also pay for the stance of my father, my mother and me but this would never stop us from taking pleasure from life and the earth – even a tin box of buttons would make me so happy as a child…
Buttons were important – for every single shirt or dress or jumper or woollen sweater or sakko, you would choose different buttons according to the style and colour…
My mother always had at least three tin boxes of buttons – these were tin boxes of Milk Tray and Horniman's Tea and if she was changing a dress – cutting it to make it smaller for me – she would never throw away buttons but keep them in these tin boxes… Even if a dress or a coat was out of wear, she would keep the buttons…
And these tin boxes of buttons were what we played with as kids – when my sister's small children came to our houses, we would take the tin boxes of buttons and play with the buttons – making imaginary trains or cars, arranging them according to colour or to size and when finished, we would collect and fill the boxes with those buttons…
When you went to buy buttons for a dress or a coat from Yaghcioghlou or Munise or Djoshkoun (Coskun) or Zako, you always got a few more in case you lost a button so there would always be spare buttons in the house for such emergencies…
And then of course, my sister would have to find shoes and capes and bags to go with the dress… She had several shoemakers so she would go and as a kid I would accompany her – she is 14 years older than me so I would tag along with her whenever I could since I wanted to peek into the world of the grown-ups – and they would take measurements of her feet and her ankles and her calves and she would choose the colour of the leather from which she wanted boots or shoes and also design the model and then her boots or shoes would be ready no later than a week… I remember these shoe workshops where old men or young apprentices worked with wooden moulds where they would fix the leather with tiny nails and there would be the strong smell of glue and leather in the shop… Shoemaking was an art and all my mother's brothers knew how to do this – we even had a plaster cast of a child's shoe that they had used when making shoes…
So my sister would have red boots, green boots, blue shoes, purple shoes – shoes of all colours and kinds… There was no abundance of imported shoes back then – we only knew Clarks and Bata and the rest were made by shoemakers' cooperatives or individual shoe makers…
These shoes would last a long time and would not be damaged by rain and wear so you had a pair of shoes for school and you would wear them a whole year unless your feet grew…
As a child, I had Clarks shoes before my father had gone to prison and when we could afford to buy shoes from Clarks… My mother Turkan Uludagh in those times was thinking that the best shoes in the world were Clarks shoes… I remember those shoes and even have a photo that Kutlu Adali – the journalist and author who was murdered in 1996 and who was married to my sister – took… At that time, Kutlu Adali wanted to come into our family and was trying to convince my father Niyazi Uludagh to accept him as a son-in-law… So he was coming often to take my photos by the pond or at my birthday party and in one photo, I am sitting at a chaise longue and this must be my third birthday party… I am wearing a dress my mother has sewn for my birthday and I have a big white ribbon on my hair… I can read "Clarks" under my shoes from this photograph… Probably the shoes were brand new, for my third birthday – so this photo must have been taken in 1961…
I remember the shoemaker Kilich where together with my childhood friend Neshe Yashin, we had got identical pairs of red shoes with a shiny buckle on the side – these were such elegant shoes and the colour red gave us energy, making us feel as though we had magical shoes and we could do anything and go anywhere! We would roam the streets of old Nicosia within the walls, we would go to the Turkish Cypriot Communal Chamber to hear the Turkish Cypriot MPs debating various laws of the time and we would sit at the back, giggling and looking how this one sat or that one fell asleep! We were around the age 10 or 11 or 12… Those magical red shoes would take us to the library full of books where my mother worked or to her father's bookshop – again full of books – Ozker Yashin Kitabevi and we would read and read and read and write and write and write… Neshe would be writing poems and during the first years of the secondary school when we were around 12 years old, she would be reciting her poems at the poetry competitions at our school and winning prizes… I would be writing compositions and also poems, but my strength was the prose… Neshe's father when seeing one of my letters written to Neshe when I was in the USA as a Foreign Exchange student at the age of 15 with a Fulbright scholarship would point out to her that one day, I would become a writer… Back in Cyprus after the scholarship, he would also tell me that "Your pen is strong, you write well… You will be a writer…"
The red shoes we both remember because your family would only afford to get you a pair of shoes maybe once a year for an important occasion like starting of the new semester of the school year or your birthday or the Bayram or the New Year…
Travelling to Agios Ermolaos somehow brought back all these memories… My mother passed away, my father passed away, Neshe's mother and father passed away, Kutlu Adali was murdered and we remain on this earth to remember the old times and cherish our memories, even if some of them are bitter…

23.3.2019

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 31st of March 2019, Sunday.

Photos:

*** Both my mother's and my dress was sewn by mom for my birthday as we celebrate together in this photo of 1961... Photo taken by my sister's husband Kutlu Adalı, the journalist who was murdered in 1996...

*** This photo from my third birthday was taken by Kutlu Adali, my sister's husband back in 1961...
  • April 2nd 2019 at 17:19

Από την Τύμπου στην Αφάνεια…

By Sevgul Uludag

Από την Τύμπου στην Αφάνεια…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ένας από τους αναγνώστες μου τηλεφωνά για να μου πει τα ακόλουθα:
«Καθώς πηγαίνεις από την Τύμπου στη Λουρουτζίνα, στη δεξιά πλευρά του δρόμου, υπάρχουν κάποιες σημαίες και ένα μέρος σαν μνημείο για τους μάρτυρες. Έτσι όπως θα πήγαινες από τον παλιό δρόμο – τώρα που έχει κατασκευαστεί νέος δρόμος, δεν ξέρω την κατάσταση του παλιού δρόμου…
Στην κατεύθυνση από την Τύμπου στη Λουρουτζίνα, το μέρος αυτό βρίσκεται στα δεξιά σου, μερικές εκατοντάδες μέτρα πριν από την παλιά φάρμα. Πιστεύω ότι υπήρχε φάρμα εκεί, μια φάρμα που δημιούργησαν Εβραίοι τον παλιό καιρό και ονομαζόταν «Φάρμα Margo»… Το μέρος αυτό είναι κοντά και απέναντι από εκείνη την παλιά φάρμα, μερικές εκατοντάδες μέτρα πριν να φτάσεις στη φάρμα.
Ίσως εκείνο το μνημείο να είχε κτιστεί εκεί ως σύμβολο ή κάτι…
Ένας ηλικιωμένος Τουρκοκύπριος από την πρώην υπόγεια οργάνωση μου είχε πει ότι εκεί είχαν θάψει κάποιους «αγνοούμενους» Ελληνοκύπριους και κάθε φορά που περνούσα από εκείνο τον παλιό δρόμο πηγαίνοντας στη Λουρουτζίνα, κοίταζα το μέρος αυτό και σκεφτόμουν αυτά που μου είχε πει…
Αυτός ο ηλικιωμένος Τουρκοκύπριος από την πρώην υπόγεια οργάνωση ήταν στην πραγματικότητα από τη Λουρουτζίνα και ισχυριζόταν ότι εκεί είχαν θαφτεί κάποιοι Ελληνοκύπριοι που είχαν γίνει «αγνοούμενοι» από την Άσσια… Ο ηλικιωμένος άντρας που μου τα είχε πει αυτά δεν ζει πλέον…»
Άρχισα να ερευνώ για το μέρος αυτό και τηλεφώνησα σε ένα άλλο αναγνώστη ο οποίος μου είπε τα ακόλουθα:
«Το μέρος στο οποίο αναφέρεσαι είναι ένα μέρος πριν από το χωριό Kirklar, κοντά στην περιοχή που κτίζεται το νέο τμήμα του αεροδρομίου στην Τύμπου. Είναι σε μια περιφραγμένη περιοχή και νομίζω ανήκει στο αεροδρόμιο Ercan. Ενώ τοποθετούσαν αυτούς τους ιστούς σημαίας, είχαν ανοίξει την περίφραξη και τους έβαλαν και μετά έκλεισαν ξανά την περίφραξη… Νομίζω ότι έβαλαν μια πέτρα εκεί και είχαν γράψει τα ονόματα κάποιων μαρτύρων, ίσως τα ονόματα των μαρτύρων από μια συγκεκριμένη μονάδα και φύτεψαν επίσης και κάποια δέντρα εκεί… Αυτά που φύτεψαν μεγάλωσαν και έγιναν μεγάλα δέντρα… Έτσι καθώς περνάς και κοιτάζεις το μέρος αυτό, λόγω των δέντρων που είχαν φυτέψει, είναι δύσκολο να δεις το μνημείο…»
Τον Ιανουάριο του 2019, είχα ενημερώσει τους λειτουργούς της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων για το μέρος αυτό και τους ζήτησα αν ήθελαν, να προσπαθήσουμε να πάμε μαζί για να το ελέγξουμε και να κάνουμε περαιτέρω έρευνες…
Άραγε αυτός ο ηλικιωμένος άντρας από την υπόγεια οργάνωση έλεγε την αλήθεια ή τα φαντάστηκε αυτά τα πράγματα; Χωρίς περαιτέρω έρευνες, είναι δύσκολο να το μάθουμε… Όμως ένας άλλος αναγνώστης εξέφρασε τις απόψεις του για αυτό, λέγοντας ότι χρειάζεται να δούμε αν το μέρος αυτό με τις σημαίες και το μνημείο είναι ορατό στην UNFICYP αφού περιπολούν κάποιες περιοχές εκεί και αμφισβήτησε αυτά που μου είχε πει ο αναγνώστης μου λέγοντας «Γιατί να θάψουν ανθρώπους σε ένα μέρος αν το μέρος αυτό είναι ορατό στις περιπολίες των ΗΕ; Πρέπει να το πεις αυτό στη ΔΕΑ έτσι ώστε να ελέγξουν τα μέρη που κάνει περιπολίες η UNFICYP…»
Μαζί με ένα λειτουργό από τη ΔΕΑ, προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε κάποιους Τουρκοκύπριους που μπορεί να ήταν υπεύθυνοι εκείνη την εποχή, εφόσον ο αναγνώστης μου που μου είπε την ιστορία που είχε ακούσει από τον ηλικιωμένο άντρα είπε επίσης ότι «Εκείνοι οι Ελληνοκύπριοι που είχαν σκοτωθεί και που είναι «αγνοούμενοι» είχαν θαφτεί εκεί γύρω στις 17-18 Αυγούστου 1974… Ο ηλικιωμένος άντρας είχε πάει εκεί και είδε την ταφή και έμαθε τι είχε συμβεί και τους είπε «Γιατί το κάνατε αυτό; Έχουμε Τουρκοκύπριους που είναι αιχμάλωτοι πολέμου στο νότιο μέρος του νησιού… Αν οι Ελληνοκύπριοι μάθουν αυτό που κάνατε εδώ, θα αρχίσουν να σκοτώνουν τους αιχμαλώτους μας…» Πιστεύω ότι η ιστορία του ηλικιωμένου άντρα είναι αληθινή, αλλά ελέγξετε την και ερευνήστε περισσότερο…»
Ευχαριστώ όλους τους αναγνώστες μου που μου μιλούν και μου δίνουν λεπτομέρειες… Μοιράστηκα όλα όσα μου έχουν πει με τους λειτουργούς της ΔΕΑ… Ας δούμε τι θα μας φέρουν οι περαιτέρω έρευνες…
Ένας άλλος αναγνώστης μου τηλεφωνά και θέλει να με συναντήσει… Δεν τον γνωρίζω έτσι κανονίζω να συναντηθώ μαζί του για να δω τι έχει να πει…
Μου λέει τα ακόλουθα:
*** Μόλις έχω ανακαλύψει κάτι που συνδέεται με ένα πηγάδι που είχε σκάψει η ΔΕΑ πριν από χρόνια – έψαχναν για ένα «αγνοούμενο» κρανίο… Είχες γράψει την ιστορία του «αγνοούμενου» κρανίου πριν από περισσότερο από δέκα χρόνια… Το κρανίο αποκτήθηκε από τον πατέρα ενός κοριτσιού από την Αφάνεια που σπούδαζε ιατρική στην Istanbul σε αντάλλαγμα για δύο φορτηγά κοπριάς και μετά προσπάθησε να το πάρει στην Istanbul και την έπιασαν στον έλεγχο αφού το είχε βάλει στην τσάντα της… Είναι για εκείνο το κρανίο… Όπως ανακάλυψα, η ΔΕΑ έψαχνε για εκείνο το κρανίο σε λάθος πηγάδι…
Είχαν σκάψει ένα πηγάδι και δεν βρήκαν τίποτα – πιστεύω ότι εκείνο το πηγάδι είναι ακόμα ανοικτό. Επειδή μετά την εκσκαφή δεν είχαν κλείσει πλήρως το πηγάδι, οι χωρικοί ρίχνουν τα σκουπίδια τους εκεί.
*** Ένας από τους φίλους μου μου είπε ότι είχε δει τις εκσκαφές, ήξερε ότι η ΔΕΑ έσκαβε το λάθος πηγάδι, αλλά δεν πήγε να τους μιλήσει αφού δεν ήθελε να ασχοληθεί με αυτά τα πράγματα. «Εκείνο το κρανίο είναι σε ένα άλλο πηγάδι περίπου 100 μέτρα μακριά από το πηγάδι που έσκαψαν» μου είπε. Αν η ΔΕΑ ερευνήσει τα πηγάδια σε εκείνη την περιοχή, θα βρούνε το κρανίο ενός «αγνοούμενου» Ελληνοκύπριου. Αν οι μπουλντόζες σκάψουν λίγο την επιφάνεια, θα βρουν το στόμιο εκείνου του πηγαδιού… Το κρανίο βρίσκεται σε ένα κλειστό πηγάδι…
Είχα γράψει για το «αγνοούμενο κρανίο» ενός Ελληνοκύπριου πριν από περισσότερο από δέκα χρόνια στις εφημερίδες YENIDUZEN και ΠΟΛΙΤΗΣ. Πήγαμε ακόμα και με τους λειτουργούς της ΔΕΑ και ένα Ελληνοκύπριο αναγνώστη για να ερευνήσουμε τον πιθανό τόπο ταφής το κρανίου στην Αφάνεια στις 21 Ιουλίου 2010.
Ποια ήταν η ιστορία του «αγνοούμενου κρανίου» για το οποίο είχα γράψει πριν από περισσότερο από 10 χρόνια;
Μια φοιτήτρια από την Αφάνεια που σπούδαζε ιατρική σε ιατρική σχολή στην Istanbul ζήτησε από τον πατέρα της να της βρει ένα κρανίο. Οι καθηγητές της το είχαν ζητήσει έτσι ώστε να μελετήσει το κρανίο στη διάρκεια των μαθημάτων της. Ο πατέρας της πήγε στο καφενείο στην Αφάνεια και βρήκε τον χειριστή μπουλντόζας που είχε θάψει «αγνοούμενους» Ελληνοκύπριους στη διάρκεια του πολέμου το 1974 και του είπε, «Η κόρη μου θα γίνει γιατρός, οι καθηγητές της της ζήτησαν να βρει ανθρώπινο κρανίο εφόσον το χρειάζεται για να μελετήσει το κρανίο. Μπορείς να μου βρεις ένα κρανίο σε παρακαλώ;»
Ο χειριστής μπουλντόζας του είπε «Αν μου δώσει δύο φορτηγά γεμάτα κόπρι, θα σου βρω ένα κρανίο…»
Έτσι συμφώνησαν ο πατέρας του κοριτσιού που σπούδαζε ιατρική και ο χειριστής μπουλντόζας. Ένα κρανίο σε αντάλλαγμα για δύο φορτηγά κόπρι…
Ο χειριστής μπουλντόζας πήγε αμέσως πίσω από την εκκλησία στην Αφάνεια όπου σκοτώθηκε ένας αριθμός Ελληνοκυπρίων και θάφτηκαν σε ένα μαζικό τάφο στις όχθες ενός ρέματος. Αφού τους είχε θάψει, ήξερε το μέρος. Άνοιξε το μαζικό τάφο, πήρε ένα κρανίο και μετά σε αντάλλαγμα για δύο φορτηγά κοπριάς έδωσε το κρανίο στον πατέρα του κοριτσιού που σπούδαζε ιατρική. Το κορίτσι ήταν χαρούμενο που ο πατέρας της βρήκε το κρανίο που ζήτησαν οι καθηγητές της και καθώς πήγαινε πίσω στην Istanbul, έβαλε το κρανίο στην τσάντα της και πήγε στο αεροδρόμιο Ercan… Αυτό ήταν γύρω στο 1995…
Καθώς περνούσε τις χειραποσκευές της από τον έλεγχο στο αεροδρόμιο, ο αστυνομικός που έλεγχε τις αποσκευές σοκαρίστηκε…
Τη ρώτησε «Τι είναι αυτό;;;;;!!!!»
Και του απάντησε «Είναι η εργασία μου. Ο πατέρας μου έδωσε δύο φορτηγά κοπριάς για το κρανίο αυτό, μην το πάρετε!»
Φυσικά η αστυνομία το πήρε και πήραν τον πατέρα του κοριτσιού και τον χειριστή μπουλντόζας στον αστυνομικό σταθμό στη Μόρα. Η αστυνομία πήρε το κρανίο…
Ο Ελληνοκύπριος αναγνώστης μου, με τον οποίο πήγαμε στην Αφάνεια, λέει ότι είχε μάθει τι είχε συμβεί στο κρανίο από κάποιους Τουρκοκύπριους φίλους του… Σύμφωνα με την ιστορία που του είπαν, η αστυνομία έδωσε το κρανίο αυτό σε ένα δάσκαλο στην Αφάνεια και του είπαν «Πάρε το κρανίο αυτό και εξαφάνισε το… Έχει γίνει μια κατάρα!» Και ο δάσκαλος το πήρε και το έριξε σε ένα πηγάδι πίσω από το σχολείο στην Αφάνεια και το «εξαφάνισε»…
Στις 21 Ιουλίου 2010, μαζί με αυτόν τον αναγνώστη και τους τότε λειτουργούς της ΔΕΑ Ξενοφώντα Καλλή, Murat Soysal και Okan Oktay πήγαμε στην Αφάνεια, βρήκαμε το σχολείο και προσπαθήσαμε να ψάξουμε για το πηγάδι… Ο Καλλής βρήκε ένα ανοικτό πηγάδι, μισογεμάτο με χώμα… Ήταν άραγε αυτό το πηγάδι στο οποίο αναφέρονταν κάποιοι Τουρκοκύπριοι από την Αφάνεια;
Η ΔΕΑ σκάβει εκείνο το πηγάδι αλλά δεν βρίσκει τίποτε και η ιστορία χάνεται μέχρι που αυτός ο αναγνώστης επικοινωνεί μαζί μου για να μου θυμίσει την ιστορία του «αγνοούμενου κρανίου»…
Ευχαριστώ τον αναγνώστη μου και θα συνεχίσω να εργάζομαι για να βρω περισσότερες πληροφορίες για το πηγάδι… Όπως πάντα, έχω επίσης ενημερώσει τους Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους λειτουργούς της ΔΕΑ για αυτές τις νέες πληροφορίες…
Ο αναγνώστης μου υποσχέθηκε να μου δείξει που βρίσκεται το πηγάδι έτσι ώστε να το δείξω στη ΔΕΑ… Λέει ότι δεν θέλει να εμπλακεί με τη ΔΕΑ, αλλά θέλει να βοηθήσει ανώνυμα… Και αυτό είναι εντάξει μαζί μου…
(Σημείωση για τους αναγνώστες μου: Όταν βρέθηκε το κρανίο στην τσάντα της νεαρής φοιτήτριας ιατρικής στο αεροδρόμιο Ercan και την πήραν στον αστυνομικό σταθμό στη Μόρα, οι αστυνομικοί κάλεσαν εκεί και τον χειριστή μπουλντόζας… Αργότερα, κάποιοι λειτουργοί ζήτησαν από τον χειριστή μπουλντόζας να τους πάρει στον μαζικό τάφο από όπου πήρε το κρανίο και να τους δείξει το μέρος και έκαναν μια «επιχείρηση» για να αδειάζουν αυτό το μαζικό τάφο – άδειασαν μερικώς το μαζικό τάφο και πήραν τα οστά έξω από το χωριό Φώτα… Μετά από χρόνια βρέθηκε αυτή η ομάδα ατόμων που θάφτηκε σε εκείνο το μαζικό τάφο – κάποιοι στην Αφάνεια και κάποιοι στο χωριό Φώτα…)

Photo: Ο Καλλής ερευνά το πηγάδι πίσω από το σχολείο το 2010…

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 24th of March, 2019, Sunday. Similar articles were published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 1st of March 2019 and the 28th of January 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/lefke-kseroda-cmc-bolgesine-yumusak-topraklarin-bulundugu-yere-bazi-kibrislirumlar-g-13554yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kuyuya-atilan-kafatasini-yanlis-kuyuda-aradiydilar-13685yy.htm
  • April 2nd 2019 at 17:35

From Tymbou to Aphania…

By Sevgul Uludag

From Tymbou to Aphania…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

One of my readers calls to tell me the following:
"While going from Tymbou to Louroudjina, on the right side of the road, there are some flags and a place like a monument for the martyrs. You would be going from the old road – now that a new road has been built, I do not know what the situation of the old road is…
While going from Tymbou to Louroudjina, this place would be on your right, a few hundred meters prior to the old farm. I believe that there had been a farm there, a farm set up by the Jewish people in old times called "The Margo Farm"… So this place is close and across that old farm, few hundred meters before you get to the farm.
Maybe that monument was built there as a symbol or something…
An old Turkish Cypriot from the former underground organisation had told me that they had buried some "missing" Greek Cypriots there and each time I was going through that old road going to Louroudjina, I was staring at this place, thinking of what he had told me…
This old Turkish Cypriot from the former underground organisation was in fact from Louroudjina and he was claiming that some Greek Cypriots who had gone "missing" from Assia had been buried there… The old man who had told me these is no longer alive…"
I would start investigating about this place and call another reader and he would tell me the following:
"The place you are talking of is a place prior to Kirklar, close to the area where the new section of the airport in Tymbou is being built. It is in a fenced area and I think it belongs to the Ercan Airport. While putting up these flag posts, they had opened the fences and put them up and then closed the fences anyway… I think they put a stone there and had written the names of some martyrs, perhaps the names of martyrs from a certain unit and they had even planted some trees there… What they planted there grew and became big trees… So while passing as you look at that place, due to the trees they had planted, it is difficult to see the monument…"
In January 2019, I have informed the officials of the Cyprus Missing Persons' Committee about this place and asked them that if they like, we can try to go together to check it out and to do further investigation…
Was this old man from the underground organisation telling the truth or did he imagine these things? Without further investigation, it is difficult to find out… But one other reader expressed his views about this saying that we need to see if this place with the flags and the monument is visible to UNFICYP since they patrol some areas there and he questioned what my reader had told me, saying "Why bury people in a place, if it is visible to the UN patrols? You need to tell this to the CMP so that they check where the UNFICYP is doing patrols…"
Together with an official from CMP, we had tried to locate some Turkish Cypriots who might have been responsible in that time period because my reader who told me the story he had heard from the old man said further that "Those Greek Cypriots who had been killed and who are "missing" had been buried there around the 17th-18th of August 1974… The old man had gone there and saw the burial and had learned what had happened and told them 'Why you did this? We have Turkish Cypriots who are prisoners of war in the southern part of the island… If the Greek Cypriots find out what you have done here, they will start killing our prisoners of war…' I believe the old man's story is genuine, but you check it out and do further investigations…"
I thank all my readers for speaking to me and giving me details… I have shared everything they have said with the officials of the CMP… Let's see what further investigation will bring to us…
Another reader calls me and wants to meet with me face to face… I do not know him, so I arrange to meet with him to see what he has to say…
He tells me the following:
*** I have just found out something that is connected with a well that the CMP had dug years ago – they had been looking for a "missing" skull… You had written the story of the "missing" skull more than ten years ago… The skull was acquired by the father of a girl from Aphania studying medicine in Istanbul in return for two truckloads of manure and then she tried to take it to Istanbul and was caught in the scan since she had put it in her handbag… It is about that skull… As I found out, the CMP was looking for the skull in the wrong well… They had dug a well and did not find anything – I believe that well is still open. Since after the digging they did not fully close that well, the villagers are throwing their trash in there.
*** One of my friends told me that he had seen the exhumations, he knew that the CMP was digging the wrong well, but he did not go and speak to them since he did not want to be involved with these things. "That skull is in another well about 100 meters away from the well they dug" he told me. If the CMP would search the wells in that area, they will find the skull of a "missing" Greek Cypriot. If the bulldozer scratches the surface, they will find the mouth of that well… The skull is in a closed well…
I had written about the "missing skull" of a Greek Cypriot more than ten years ago in YENIDUZEN and in POLITIS. We had even gone with the officials of the CMP and a Greek Cypriot reader in order to do investigations about the possible burial site of the skull in Aphania on the 21st of July 2010.
What was the story of the "missing skull" that I had written more than 10 years ago?
A student from Aphania studying to become a doctor at a medical university in Istanbul asked from her father to find her a skull. Her lecturers had asked that so that she could study the skull during her classes. Her father would go to the coffee shop in Aphania and had found the bulldozer operator who had buried "missing" Greek Cypriots during the war in 1974 and said to him, "My daughter will become a doctor, her professors gave her a task to find a human skull because she needs to study the skull. Can you find me a skull please?"
The bulldozer operator would tell him, "If you give me two truckloads of manure (gubri), I would get you a skull…"
So the father of the girl studying medicine and the shiro operator would agree. A skull in return for two truckloads of manure…
The bulldozer operator would immediately go to behind the church in Aphania where a number of Greek Cypriots were killed and buried in a mass grave on the banks of a stream. Since he had buried them, he knew the place. He would open the mass grave, take a skull and then in return for two truckloads of manure, would give the skull to the father of the girl studying medicine. The girl would be happy that her father had found her the skull that her teachers had asked from her and while going back to Istanbul, would put this skull in her handbag and would go to the Ercan Airport… This was around 1995…
While passing her hand luggage through the scan at the airport, the policeman checking the luggage would be shocked…
He would ask her, "What is this?????!!!!"
And she would answer him, "That's my homework. My father gave two truckloads of manure (gubri) for that skull, don't you take it!"
Of course the police would take it and would take the girl's father and the bulldozer operator to the police station in Mora. The police would take the skull…
My Greek Cypriot reader with whom we went to Aphania says that he had learned what had happened to the skull from some of his Turkish Cypriot friends… According to the story told to him, the police gave this skull to a teacher in Aphania saying "Take this and make it disappear… It became a curse!" And the teacher would take it and throw it in a well behind the school in Aphania and make it "disappear"….
On the 21st of July 2010 with this reader and with the officials of CMP of that time, Xenophon Kallis, Murat Soysal and Okan Oktay we go to Aphania, find the school and try to search for the well… Kallis finds an open well, half filled with soil… Was this the well that some Turkish Cypriots of Aphania were talking about?
The CMP digs that well but finds nothing and the story fades away until this reader contacts me to remind me of the story of the "missing skull"…
I thank my reader and will continue to work to find more information about the well… As always, I have also informed the Turkish Cypriot and Greek Cypriot officials of the CMP about this new information…
My reader promised to show me where the well is so that I can show it to the CMP… He says he does not want to be involved with CMP but wants to help anonymously… And that is fine with me…
(Note to my readers: When the skull was found in the handbag of the young medical student at Ercan Airport and she was taken to the Mora police station, the policemen would also call the bulldozer operator there… Later on, some officials would ask the bulldozer operator to take them to the mass grave from where he took the skull to show them and they would do an "operation" to empty this mass grave – they would empty partially and take the remains to outside Phota village… Years later the group of persons buried in that mass grave would be found – some in Aphania, some in Phota…)

2.3.2019

Photo: Kallis investigating the well behind school in 2010...

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 24th of March, 2019, Sunday. Similar articles were published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 1st of March 2019 and the 28th of January 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/lefke-kseroda-cmc-bolgesine-yumusak-topraklarin-bulundugu-yere-bazi-kibrislirumlar-g-13554yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kuyuya-atilan-kafatasini-yanlis-kuyuda-aradiydilar-13685yy.htm
  • April 2nd 2019 at 17:37

Μια ιστορία από ένα Τουρκοκύπριο αναγνώστη «Οι χωματερές της Επηχούς και της Μαράθας είναι οι ίδιες…»

By Sevgul Uludag

Μια ιστορία από ένα Τουρκοκύπριο αναγνώστη «Οι χωματερές της Επηχούς και της Μαράθας είναι οι ίδιες…»

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ένας από τους αναγνώστες μου, ένας υπέροχος Τουρκοκύπριος που μας βοηθά για πολλά χρόνια τώρα για να βρούμε πιθανούς τόπους ταφής στην περιοχή της Μεσαορίας, έχει γράψει μια σύντομη ιστορία για το τι συνέβηκε σε εκείνους τους Ελληνοκύπριους που τους πήραν αιχμάλωτους πολέμου στη Βώνη, στο σπίτι της Φρόσως Δήμου και μετά όλοι «εξαφανίστηκαν» για πολλά χρόνια… Μια ομάδα Τουρκοκυπρίων από κοντινά χωριά τους είχε πάρει αιχμαλώτους… Σήμερα θέλω να μοιραστώ την ιστορία του… Μου έχει γράψει την ακόλουθη ιστορία μετά την ταυτοποίηση των οστών των πέντε Ελληνοκυπρίων που ήταν θαμμένοι στην χωματερή της Επηχούς, από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων, και την επιστροφή τους στους συγγενείς τους για ταφή… Η αδελφή ενός από εκείνους τους Ελληνοκύπριους με ρώτησε για το πως είχε πεθάνει ο αδελφός της και αν υπέφερε, αν είχε βασανιστεί και ποιες ήταν οι συνθήκες…
Ζήτησα από τον Τουρκοκύπριο αναγνώστη μου που με βοηθά για πολλά χρόνια, να γράψει αυτά που ήξερε… Και κάθισε και έγραψε ένα γράμμα στην αδελφή εκείνου του «αγνοούμενου» Ελληνοκύπριου, του οποίου τα οστά βρέθηκαν στη χωματερή της Επηχούς…
Αυτή είναι η ιστορία του, και απευθύνεται προς την αδελφή ενός από τους «αγνοούμενους» Ελληνοκύπριους του οποίου τα οστά βρέθηκαν εκεί:
«Αγαπητή μου αδελφή,
Θα σου γράψω μια σύντομη ιστορία… Άκουσα ότι ήθελες να ξέρεις για το πως είχα σκοτωθεί… Έχουν περάσει χρόνια από τότε που σκοτώθηκα. Η μητέρα μου πέθανε, ο πατέρας μου πέθανε… Μετά που πέθαναν, τα οστά μου βρέθηκαν σε μια χωματερή…
Άκουσα ότι είπες «Ευχαριστώ το Θεό που η μητέρα μου και ο πατέρας μου πέθαναν πριν να μας δουν να θάβουμε τον αδελφό μας…»
Και άκουσα ότι είπες «Ο αδελφός μου ήταν σε μια χωματερή για πολλά χρόνια…»
Μην λυπάσαι… Δεν είναι σημαντικό για τους ίδιους τους νεκρούς το που βρίσκονται τα οστά τους… Όμως είναι σημαντικό για σένα… Αυτό το ξέρω… Θέλεις να θυμάσαι αυτόν που πέθανε, να θυμάσαι τον παλιό καιρό, να πηγαίνεις και να προσεύχεσαι για αυτόν… Εγώ δεν το χρειάζομαι αυτό.
Αυτό που χρειαζόμουν ήταν μέρες για να ζήσω… Μέρες για να είμαι ζωντανός…
Δεν μπόρεσα να έχω ούτε ένα παιδί…
Δεν μπόρεσα να κάνω έρωτα σε μια γυναίκα όσο ήθελα…
Ο ιδρώτας μου δεν αναμείχθηκε καν με τον ιδρώτα μιας γυναίκας όσο θα ήθελα…
Πεθάναμε για αυτούς που δεν ήξεραν το νόημα της ζωής, για τις απίστευτες τους ιδεολογίες… Οι ιδεολογίες τους δεν ήταν καν η δική μου ιδεολογία… Δεν ήταν καν μια σκέψη που θα ακολουθούσα μέχρι το τέλος…
Τότε γιατί πεθάναμε;
Πέθανα για την υπεράσπιση της χώρας μου… Αλλά χωρίς τιμή…
Όχι, όχι, δεν ήμουν εγώ που δεν είχα τιμή… Είναι αυτοί που με σκότωσαν, αυτοί είναι χωρίς τιμή.
Αυτό που κάνει ένα άνθρωπο, πραγματικό άνθρωπο είναι η τιμή του/της.
Η τιμή είναι ο αυτοσεβασμός ενός ανθρώπου.
Η τιμή είναι η αξία και ο σεβασμός που νιώθει ένα άτομο για τη δική του/της προσωπικότητα… Είναι η εσωτερική αξία ενός ανθρώπου…
Ένας άνθρωπος ζει για την τιμή του και σκοτώνει για την τιμή του…
Με την τιμή και τον αυτοσεβασμό, θα σκότωνε με το σεβασμό που νιώθει προς τον εχθρό. Σκοτώνει καθώς αγωνίζεται… Και μετά νιώθει σεβασμό προς το άτομο που σκότωσε διότι ο εχθρός του ήταν τόσο δυνατός και ατρόμητος…
Είχαμε τιμή, είχαμε αποδεχτεί την ήττα… Αλλά ήμασταν ατρόμητοι.
Παραδοθήκαμε χωρίς να φοβόμαστε το θάνατο… Αλλά είχαμε λάθος… Η ομάδα του εχθρού που μας συνέλαβε και μας σκότωσε δεν είχε τιμή. Ήταν μια τέτοια ομάδα χωρίς τιμή που έθαψαν τον εχθρό τους μέσα σε μια χωματερή.
Αν είχα ένα εχθρό, θα τον κρατούσα ψηλά… Διότι δεν θα πατούσα τη σκανδάλη ενάντια σε ένα εχθρό χωρίς τιμή. Δεν ήταν εχθροί μου… Αυτοί ήταν οι άνθρωποι που έκρυψαν τον τόπο ταφής μου, τον τάφο μου και έριξαν σκουπίδια από πάνω μου για να κρύψουν τον τόπο ταφής μου. Δεν μπορούν να είναι εχθροί μου…
Ο εχθρός μου θα ήταν αυτός που με αντιμετώπιζε, με κοίταζε στα μάτια και με πολεμούσε…
Οι εχθροί μου δεν είναι αυτοί που θα μας έβαζαν σε ένα φορτηγό μετά που παραδοθήκαμε και θα σκότωναν κάποιους από αυτούς στο φορτηγό χρησιμοποιώντας τις ξιφολόγχες τους… Αυτοί δεν μπορεί να είναι εχθροί μου… Αυτή η ομάδα ήταν μια ομάδα που δεν πήγε να πολεμήσει και μετά τον πόλεμο σφετερίστηκαν τη νίκη του πολέμου… Μια ομάδα αλητών…
Οι εχθροί μου θα έπρεπε να ήταν όσο έντιμοι όσο εγώ… Θα έπρεπε να ήταν έντιμοι έτσι ώστε να μην τραβήξουν όπλο και να πατήσουν τη σκανδάλη σε αυτούς που είχαν παραδοθεί.
Άκουσα ότι ρωτούσες για το πως είχαμε σκοτωθεί…
Αν αυτό θα σε κάνει να πονάς λιγότερο, θα σου πω, αλλά σε παρακαλώ μην κλάψεις…
Όταν χάσαμε τον πόλεμο, πήγαμε στο σπίτι μιας γυναίκας και ζητήσαμε καταφύγιο εκεί, στη Βώνη…
Μας έδωσε ρούχα… Μας έδωσε φαγητό να φάμε… Και στη συνέχεια αρχίσαμε να περιμένουμε τους στρατιώτες των Ηνωμένων Εθνών να έρθουν… Όμως το σπίτι στο οποίο βρισκόμασταν ήταν περιτριγυρισμένο από τον εχθρό (!) και παραδοθήκαμε… Όμως πριν να παραδοθούμε, είχαμε δώσει τα ονόματα μας για να τα γράψει η γυναίκα στης οποίας το σπίτι είχαμε βρει καταφύγιο.
Πολλοί από εμάς ήξεραν τον άντρα που μας πήρε αιχμάλωτους πολέμου. Τον ήξεραν και αυτόν και τον πατέρα του… Ο πατέρας του ήταν αυτός που είχε φάει το ψωμί κάποιων από εμάς που είχαμε παραδοθεί… Μας έβαλαν σε ένα φορτηγό… Όταν μας έπαιρναν στο φορτηγό χρησιμοποίησαν τις ξιφολόγχες τους για να μας τραυματίσουν. Επειδή δεν χωρούσαμε όλοι στο φορτηγό, και οι 45 μας, σκότωσαν ένα από εμάς για να υπάρχει χώρος… Ένας από εμάς πέθανε… Δεν μπορούσαμε καν να εξεγερθούμε για αυτόν που πέθανε… Μας πήραν μέσα από ένα μικρό χωριό στο πίσω μέρος του φορτηγού και πηγαίναμε προς το Τζιάος. Ενώ περνούσαμε από αυτό το μικρό χωριό που ονομάζεται Beykeuy, τα παιδιά μας παρακολουθούσαν… Αλλά πίστεψε με, δεν σκεφτόμασταν ότι πηγαίναμε για να σκοτωθούμε. Πολλοί από εμάς χαιρετούσαμε τα παιδιά που έπαιζαν στην άκρη του δρόμου ενώ περνούσαμε από εκείνο το χωριό. Και φυσικά τα παιδιά μας χαιρετούσαν πίσω…
Μας ακολουθούσε ένα στρατιωτικό τζιπ… Πάνω σε αυτό ήταν ένα όπλο τύπου Α4 και το τζιπ αυτό ήταν πίσω από το φορτηγό και μας ακολουθούσε… Ποτέ δεν πέρασε από το μυαλό μου ότι θα μας σκότωναν. Μας έπαιρναν ως αιχμάλωτους στο χωριό Τζιάος…
Ενώ περνούσαμε κοντά από ένα νεκροταφείο, το φορτηγό έστριψε σε ένα χωματόδρομο κοντά στο νεκροταφείο… Και τότε συνειδητοποιήσαμε ότι θα μας σκότωναν… Περίπου 500 μέτρα πιο κάτω μας κατέβασαν από το φορτηγό…
Θέλαμε να διαφύγουμε και μιλούσαμε μεταξύ μας, θα τρέχαμε και θα διαφεύγαμε… Και τότε ακούσαμε τον εκκωφαντικό ήχο… Την ίδια στιγμή, περίπου 25 από εμάς έπεσαν ο ένας πάνω στον άλλο. Κάποιοι από εμάς τραυματίστηκαν… Και μετά ο ήχος του πολυβόλου σταμάτησε. Είχε κολλήσει…
Ο άντρας που ήταν πίσω από το πολυβόλο φώναξε μια διαταγή και είπε «Σκοτώστε τους όλους!»
Τρέξαμε και μας ακολούθησαν… Μέσα σε χίλια μέτρα σκότωσαν όλους εκείνους που είχαν τραυματιστεί, ένα ένα… Με πυροβόλησαν από πίσω. Δεν υπέφερα… Έτρεξα με την ελπίδα να δραπετεύσω… Δίπλα μου ήταν δύο φίλοι μου με τους οποίους κειτόμασταν μαζί στη χωματερή για πολλά χρόνια…
Περίπου 20 από εμάς διέφυγαν…
Τρείς από εμάς, μας πυροβόλησαν από πίσω… Όταν κόλλησε το όπλο του εχθρού, ένας από την ομάδα μας σκοτώθηκε όταν του συνέθλιψαν το κρανίο…
Ένας από εμάς βρήκε καταφύγιο στο σπίτι μιας ηλικιωμένης Τουρκοκύπριας γυναίκας στην Επηχώ… Ήταν τραυματισμένος… Τον βρήκαν και τον πήραν από το σπίτι αυτό και έμπηξαν μια ξιφολόγχη στην πληγή του και τον πήραν στο κέντρο του χωριού… Τον σκότωσαν στο κέντρο του χωριού ενώ έβλεπαν οι άνθρωποι και μετά προσπάθησαν να κάψουν το σώμα του… Για πολλά χρόνια δεν έσκαψαν εκεί που είχε θαφτεί, παρόλο που ήξεραν τον τόπο του… Πραγματικά, γιατί δεν έσκαψαν για αυτόν για τόσα πολλά χρόνια; Ίσως ήξεραν κάτι που δεν ξέραμε εμείς… Πρόσφατα άρχισαν να σκάβουν για αυτόν και έγινε εμφανές ότι λόγω της μυρωδιάς, ένας από τους χωρικούς πήρε το καμένο του σώμα πιο πέρα και τον ξαναέθαψε κάτω από τους ευκάλυπτους… Οι ευκάλυπτοι κόπηκαν, αλλά μόνο ένας ευκάλυπτος έμεινε για να σηματοδοτεί τον τόπο ταφής τους, σαν μνημείο… Ίσως τελικά, θα βρουν τα οστά του και να τα επιστρέψουν στην οικογένεια του…
Όταν είχε σκοτωθεί και έπεσε στο έδαφος στο κέντρο του χωριού, πήραν τις μπότες του και τη ζώνη του και είπαν «Αυτά είναι καλά…»
Εννιά ή δέκα από εμάς χρησιμοποιηθήκαμε ως στόχος και σκοτωθήκαμε. Ένας από εμάς προσπάθησε να διαφύγει προς το χωριό όπου είχαμε παραδοθεί. Και αυτός ήταν τραυματισμένος αλλά δεν ξέρω τι απέγινε…
Άκουσα ότι ήσουν περίεργη για το πως πεθάναμε… Ότι ρωτούσες αν είχαμε βασανιστεί… Αν νιώσαμε φόβο συνειδητοποιώντας ότι θα πεθαίναμε…
Καταλάβαμε το θάνατο, αλλά δεν φοβηθήκαμε… Δεν νιώσαμε φόβο, αλλά η ομάδα των αντρών που υποτίθεται ήταν οι εχθροί μας δεν είχε καθόλου τιμή. Μας σκότωσαν χωρίς να αποδεχτούν ότι ήμασταν οι εχθροί τους και μας σκότωσαν χωρίς τιμή. Είχαμε πολεμήσει ένα πόλεμο για το τίποτα, διότι αυτή η ομάδα ανθρώπων δεν είχε τιμή. Η πίκρα που αισθανθήκαμε δεν ήταν επειδή πεθάναμε… Η έλλειψη τιμής σε αυτή την ομάδα αντρών ήταν αυτό που μας πίκρανε… Χωρίς να έχω αρκετό χρόνο για να κάνω έρωτα με μια γυναίκα, χωρίς να έχουμε χρόνο να έχω δικό μου παιδί… Αυτό είναι που με σκότωσε, πάνω από όλα…
Και αυτό που συνέβηκε σε μας σε αυτό το μικρό χωριό στη Μεσαορία, συνέβηκε και πιο πέρα… Με μια παρόμοια ομάδα αντρών από τη δική μας πλευρά που δεν είχε καθόλου τιμή και που σκότωσαν με τον ίδιο τρόπο, άοπλες, πολίτες γυναίκες και παιδιά και τις έθαψαν με τον ίδιο τρόπο που μας έθαψαν εμάς, σε μια χωματερή στη Μαράθα… Αυτοί χωρίς τιμή από τη δική μας πλευρά από την ΕΟΚΑ Β και αυτοί χωρίς τιμή από την άλλη πλευρά που μας πήραν από τη Βώνη ήταν σαν πανομοιότυπα δίδυμα στην ιδεολογία τους και την στάση τους και τον τρόπο που συμπεριφέρονταν – κανένας από αυτούς δεν πήγε στον πόλεμο για να πολεμήσει, αλλά προσπάθησαν να καταληστεύσουν την «νίκη» μετά τον πόλεμο… Κανένας από αυτούς δεν είχε την τιμή να σεβαστεί τον «εχθρό» τους και τους σκότωσαν και τους έθαψαν σε χωματερές… Κανένας από αυτούς δεν τιμωρήθηκε ποτέ από τις αρχές και στις δύο πλευρές… Αντιθέτως, καταλήστευσαν τα «οφέλη» και τα «λάφυρα» μετά τον πόλεμο και τους αντιμετωπίζουν σαν «ήρωες»…
Κειτόμασταν στη χωματερή για τόσα πολλά χρόνια μέχρι να βρουν τα οστά μας…
Έγιναν κηδείες για εμάς… Οι χωματερές της Επηχούς και της Μαράθας έγιναν η ντροπή της χώρας μας… Οι χωματερές της Επηχούς και της Μαράθας είναι οι ίδιες: Περιείχαν τα σώματα εκείνων που σκοτώθηκαν και κρύφτηκαν εκεί – τα σώματα μας, τα σώματα γυναικών και παιδιών και ηλικιωμένων αντρών, ανυπεράσπιστων ανθρώπων, ανθρώπων που θα έπρεπε να ήταν ζωντανοί, αλλά σκοτώθηκαν διότι έχουμε ανθρώπους και στις δύο κοινότητες που δεν νιώθουν καθόλου ντροπή και δεν έχουν καθόλου τιμή…
Έτσι αγαπητή αδελφή, όταν με σκέφτεσαι, να σκέφτεσαι όλους τους καλούς ανθρώπους που έζησαν και συνεχίζουν να ζουν σε αυτό το νησί με ανθρώπινη αξιοπρέπεια, προσπαθώντας να προστατεύσουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια όλων… Και να σκέφτεσαι όλους εκείνους τους ανθρώπους που δεν έχουν τιμή και ανθρώπινη αξιοπρέπεια και που έθαψαν σώματα εκείνων που σκότωσαν στην Επηχώ και στα χωριά Μαράθα-Σανταλλάρη-Αλόα… Αυτοί οι άνθρωποι χωρίς τιμή είναι ακριβώς οι ίδιοι παρόλο που μπορεί να μιλούν διαφορετικές γλώσσες: Είτε τουρκικά είτε ελληνικά, είτε είναι Τουρκοκύπριοι είτε Ελληνοκύπριοι… Όπως οι καλοί άνθρωποι αυτής της γης με ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι οι ίδιοι: είτε μιλούν τουρκικά είτε ελληνικά, είτε είναι Τουρκοκύπριοι είτε Ελληνοκύπριοι… Αναζήτησε εκείνους τους καλούς ανθρώπους αδελφή μου, και κράτα τους κοντά στην καρδιά σου… Διότι η ανθρωπιά είναι εκεί, όχι σε εκείνους που δεν έχουν τιμή και που ποζάρουν σαν «ήρωες»… Αναζήτησε τους πραγματικούς ήρωες της γης μας και κράτα τους σφικτά…. Αυτοί θα είναι η ελπίδα για το μέλλον…»

(Το άρθρο αυτό γράφτηκε από ένα Τουρκοκύπριο αναγνώστη του οποίου το όνομα είναι γνωστό και ασφαλές μαζί μας… Μας βοηθά με την ανεύρεση των πιθανών τόπων ταφής αγνοουμένων ατόμων και μας βοηθά να γράφουμε τις ιστορίες τους… Και αυτός είναι ένας από τους πραγματικούς ήρωες του νησιού μας… Τον ευχαριστώ για την ανθρωπιά του… - 9.4.2019)

Photos:

Τα πτώματα ανακαλύπτονται στην πρώην χωματερή στη Μαράθα το 1974
Έτσι φαινόταν η χωματερή τηςΕπηχούς το 2013

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 2nd of June 2019, Sunday. A similar article was published in the YENIDUZEN newspaper in Turkish on the 9th of April 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/murataga-ve-galatya-katliamlari-anlatilacak-13849yy.htm
  • June 25th 2019 at 18:54

Story from a Turkish Cypriot reader: “Epiho and Maratha rubbish dumps are the same…”

By Sevgul Uludag

Story from a Turkish Cypriot reader: "Epiho and Maratha rubbish dumps are the same…"

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

One of my readers, a wonderful Turkish Cypriot who has been helping us for many years to find possible burial sites in the Mesaoria region has written a short story about what happened to those Greek Cypriots who were taken as prisoners of war in Voni, in the house of Frosso Dimou and then they all "disappeared" for many years… They were taken prisoners by a group of Turkish Cypriots from nearby villages… Today, I want to share his story… The following story is what he has written to me, after the remains of five Greek Cypriots buried at the Epiho rubbish dump were identified by the Cyprus Missing Persons' Committee and after they were returned for burial to their relatives… The sister of one of those Greek Cypriots had asked me about how her brother had died and whether he had suffered, whether he was tortured and what were the circumstances…
I asked my Turkish Cypriot reader who has been helping me for many years to write down what he knew… And he sat down and wrote a letter to the sister of that "missing" Greek Cypriot whose remains were found in the Epiho rubbish dump.
Here is his story, addressing the sister of one of the "missing" Greek Cypriots whose remains were found there:
"My dear sister,
I will write for you a short story… I heard that you wanted to know about how I was killed… It's been years since I was killed. My mother died, my father died… After they passed away, my bones were found in a rubbish dump…
I heard that you said "Thank God that my mother and father passed away before they would see us burying our brother…"
And I heard that you said "My brother was in a rubbish dump for many years…"
Don't be sad… Where the remains of the dead persons are is not important for them… But it is important for you… This I know… You want to remember the one who died, to memorise old days, to go and pray for him… I don't need that.
What I needed was days to live… Days to be alive…
I could not even have a kid…
I could not even make love with a woman as much as I wanted…
My sweat did not even mix with the sweat of a woman as much as I wanted…
We died for those who do not know the meaning of life, for their unbelievable ideologies… Their ideologies were not even my ideology… It wasn't even a thought I would follow to the end…
Then why did we die?
I died for the defense of my country… But without honour…
No, no, it is not me who has no honour… It is those who have killed me, the ones without honour.
What makes a human a real human is his or her honour.
Honour is the self-respect of a human being.
Honour is the value and the respect that a person feels for his or her own personality… It is the internal value of a human being…
A human being lives for its honour and kills for its honour…
With honour and with self-respect, he would kill with respect he feels towards the enemy. He kills while fighting… And then he feels respect for the person he has killed because his enemy was so strong and fearless…
We were with honour, we had accepted the defeat. But we were fearless.
We surrendered ourselves without fearing death… But we were wrong… The enemy group that arrested and killed us had no honour. They were such a group without honour that they would bury their enemy inside a rubbish dump.
If I had an enemy, I would hold him high… Because I would not pull the trigger against an enemy without honour. They are not my enemies… These were people who hid my burial site, my grave and threw trash over me in order to hide my burial site. They cannot be my enemies…
My enemy would be the one confronting me, looking me in the eye and fighting with me…
My enemies are not the ones who would put us on a truck after we would surrender and kill some of those on the truck by using their bayonets… These cannot be my enemies… This group was a group who did not go to fight and after the war would appropriate the victory of war… A bunch of vagabonds…
My enemies should have been as honourable as me… They should have been honourable in order not to pull a gun and pull the trigger to those who had surrendered.
I heard that you were asking how we had been killed…
If this would make your pain less, let me tell you but please don't cry…
When we lost the war, we went to a woman's house and sought shelter there in Voni…
She gave us clothes… She gave us food to eat… And then we started waiting for the UN soldiers to come… But the house we were in were surrounded by the enemy (!) and we surrendered… But before we surrendered, we had given our names to be written down by the woman in whose house we had taken shelter.
Many of us knew the man who took us as prisoners of war. They knew both him and his father… His father was one who had eaten the bread of some of us who had surrendered… They put us on a truck… When taking us up on a truck, they used their bayonets to wound us. Because we could not fit in the truck, all 45 of us, they killed one of us to make space… One of us died… We could not revolt for the one who died… They took us through a small village at the back of the truck and we were going towards Chatoz. While passing through this small village called Beykeuy, kids were watching us… But believe me, we were not thinking that we were going to be killed. A lot of us waved to the kids who were playing by the side of the road while we were passing through that village. And of course the kids waved back at us…
A military jeep was following us… On it was an A4 type of gun and this jeep was behind the truck, following us… It never crossed our mind that we were going to be killed. They were taking us as prisoners to Chatoz village…
While passing from near a cemetery, the truck turned into a dirt track near the cemetery… And then we realized that they were going to kill us… And about 500 meters further, they got us off the truck…
We wanted to escape and we spoke amongst us, we were going to run and escape… And then we heard that ear screeching sound… In the same moment, about 25 of us fell on top of each other. Some of us got wounded… And then the sound of the machine gun stopped. It had got stuck…
The guy who was behind the machine gun shouted an order, saying "Kill all of them!"
We ran and they followed us… Within a thousand meters, they killed all those who had been wounded one by one… They shot me from behind. I did not suffer… I ran with the hope of escaping… Next to me were two of my friends with whom we lay down together for many years in the rubbish dump…
We had escaped around 20 of us…
Three of us, we were shot from behind… When the gun of the enemy got stuck, one from our group was killed by crushing his skull…
One of us had taken shelter in the house of an old Turkish Cypriot woman in Epiho… He had been wounded… He was found and taken from this house and a bayonet was stuck in his wound and taken to the centre of the village… He was killed in the centre of the village while people were watching and then they tried to burn his body… For many years they did not dig where he had been buried although they knew his place… Really, why were they not digging for him for so many years? Perhaps they knew something that we did not know… Recently they started digging for him and it became apparent that because of the smell, one of the villagers took his burned body further up and reburied him under the eucalyptus trees… The eucalyptus trees have been cut but only one eucalyptus tree remained to mark his burial site, like a monument… Perhaps finally, they will find his remains and give these remains back to his family…
When he was killed and fell on the ground in the centre of the village, they had taken his boots and his belt saying "These are good…"
Nine or ten of us were used like a target and were killed. One of us tried to escape towards the village where we had surrendered. He too was wounded but I don't know what happened to him…
I heard that you were curious about how we died… That you were asking whether we had been tortured… If we felt fear realizing that we were dying…
We understood death but we did not fear… We did not feel fear but the bunch of guys who were supposed to be our enemies had no honour. They killed us without accepting that we were their enemies and killed us without honour. We had fought a war for nothing because this group of people had no honour. Dying was not the bitterness we felt… The lack of honour of this bunch of guys was what was bitter about the whole thing… Without having enough time to make love with a woman, without having a child of my own… That's what has killed me, above all…
And what happened to us in this small village in Mesaoria, happened further up… With similar bunch of guys from our own side who had no honour and who would kill in the same way, unarmed, civilian women and children and bury them in the same way they buried us in a rubbish dump in Maratha… The ones without honour from our side from EOKA-B and the ones without honour from the other side who took us from Voni were like identical twins in their ideology and in their attitude and in the way they behaved – neither of them went to the war to fight but tried to rip off the "victory" after the war… Neither of them had the honour to respect their "enemy" and killed and buried them in rubbish dumps… Neither of them was ever punished by authorities on either side… On the contrary, they would rip off the "benefits" and "spoils" after the war and would be treated like "heroes"…
We lay down in the rubbish dump for so many years until they found our remains…
Funerals were held for us… Epiho and Maratha rubbish dumps became the shame of our country… Epiho and Maratha rubbish dumps are the same: They contained the bodies of those who were killed and hidden there – our bodies, the bodies of women and children and old men, people without defense, people who should have been alive but were killed because we have people in both communities who feel no shame and who have no honour…
So dear sister when you think of me, think of all the good people who lived and who continue to live on this island with human dignity, trying to protect the human dignity of all… And think of all those people who lack honour and human dignity and who buried bodies of those they have killed in Epiho and in Maratha-Sandallaris-Aloa… These people without honour are exactly the same even if they might speak different languages: Either Turkish or Greek, whether they are Turkish Cypriot or Greek Cypriot… Just as the good people of this land with human dignity are the same: whether they speak Turkish or Greek, whether they are Turkish Cypriot or Greek Cypriot… Seek those good people out sister and hold them close to your heart… Because humanity is there, not in the ones who lack honour and who pose as "heroes"… Seek out the real heroes of our land and hold them tight… They will be the hope for the future…"

(This article has been written by a Turkish Cypriot reader whose name is known and safe with us… He has been helping us finding the possible burial sites of missing persons and who helps us to write their stories… He too is one of the real heroes of our island… I thank him for his humanity… - 9.4.2019)

4.5.2019


Photos:

Bodies discovered at former rubbish damp of Maratha in 1974

And

This is how the place looked back in 2013 at Epikho rubbish damp…

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 2nd of June 2019, Sunday. A similar article was published in the YENIDUZEN newspaper in Turkish on the 9th of April 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/murataga-ve-galatya-katliamlari-anlatilacak-13849yy.htm
  • June 25th 2019 at 18:55

Αναζητώντας δύο βοσκούς από τη Λύση…

By Sevgul Uludag

Αναζητώντας δύο βοσκούς από τη Λύση…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Για πολλά χρόνια προσπαθούμε να εντοπίσουμε τους πιθανούς τόπους ταφής και τις ιστορίες των δύο βοσκών από τη Λύση, με τη βοήθεια των αναγνωστών μας από τη Λύση και τη Σίντα… Πέντε Ελληνοκύπριοι βοσκοί, μαζί με τα κοπάδια τους προσπαθούσαν να πάνε από το βόρειο μέρος του νησιού μας στο νότιο μέρος. Τους είχαν σταματήσει κάποιοι Τουρκοκύπριοι, κλάπηκαν από αυτούς συνολικά 900 ζώα – πρόβατα, δύο από τους βοσκούς σκοτώθηκαν και έγιναν «αγνοούμενοι» και τρεις βοσκοί κατάφεραν με κάποιο τρόπο να μείνουν ζωντανοί…
Οι δύο «αγνοούμενοι» βοσκοί είναι ο Χριστοφής (Ττοφής) Σιάφκος και ο Χριστόδουλος (Ττοουλής) Ξέναρος…
Πριν από χρόνια, με τη βοήθεια των αναγνωστών μου, είχαμε δείξει κάποιους πιθανούς τόπους ταφής στους λειτουργούς της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων… Κάποιοι από αυτούς τους πιθανούς τόπους ταφής σκάφτηκαν και κάποιοι όχι…
Τώρα, αυτή τη φορά, ο Κυριάκος Ανδρέου, ο αγαπητός μας φίλος από τη Λύση που είχε βοηθήσει να βρεθούν πολλοί «αγνοούμενοι» Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι, είχε βρει κάποια άτομα από τη Λύση που μας βοήθησαν να βρούμε την τοποθεσία του πηγαδιού του «Μούσταφου» όπου υποστηρίζεται ότι είχαν θαφτεί οι δύο «αγνοούμενοι» βοσκοί το 1974.
Πριν από δύο χρόνια και πάλι μαζί με τον Κυριάκο Ανδρέου είχαμε πάει στη Σίντα – τότε είχε βρει ένα Ελληνοκύπριοι που προσπάθησε να μας βοηθήσει να βρούμε το πηγάδι του «Μούσταφου». Τον Ιούλιο του 2017 είχαμε πάει στην περιοχή και ψάχναμε για το «Χωράφι του Γιαγκουλλή» και είχαμε πάρει συντεταγμένες και τις δώσαμε στους λειτουργούς της ΔΕΑ. Το πηγάδι του Μούσταφου όπως θυμόταν, ήταν πίσω από το χωράφι αυτό.
Ο Ελληνοκύπριος που ήρθε για να μας δείξει το χωράφι αυτό μας λέει ότι ένας Τουρκοκύπριος που είχε κρατήσει τον πατέρα του σε ασφάλεια στη διάρκεια εκείνων των ημερών του 1974 κρατώντας τον κρυφά στο σπίτι του, του είχε πει ότι οι δύο βοσκοί σκοτώθηκαν και θάφτηκαν στο πηγάδι του Μούσταφου. Εκείνος ο Τουρκοκύπριος δεν ζει πλέον αλλά είχε κρατήσει τον πατέρα αυτού του Ελληνοκύπριου στο σπίτι του για οκτώ μέρες και τον βοήθησε να διαφύγει με ασφάλεια…
Πριν από χρόνια είχα γράψει την ιστορία των πέντε βοσκών που είχαν συλληφθεί από κάποιους ανθρώπους από τη Σίντα – οι δύο σκοτώθηκαν και οι τρεις παρέμειναν ζωντανοί και τα κοπάδια τους κλάπηκαν και διαμοιράστηκαν ανάμεσα σε εκείνους που τους συνέλαβαν. Οι Δημήτρης Ανζούλης, Καλλής Χατζητοφής και Γιάγκος Γρηγόρη Ματθαίου κρατήθηκαν για οκτώ μέρες στη Σίντα και μετά τους άφησαν ελεύθερους. Όμως οι Ττοφής Σιάφκος και Ττοουλής Ξέναρος σκοτώθηκαν και έγιναν «αγνοούμενοι».
Είχαμε δώσει στους λειτουργούς της ΔΕΑ τις πληροφορίες που είχαμε μαζέψει τον Ιούλιο του 2017, αλλά εφόσον δεν υπήρξε ορατή κινητικότητα, αποφασίσαμε να πάμε ξανά στην περιοχή μαζί με τον Κυριάκο Ανδρέου και τους ερευνητές της ΔΕΑ.
Αυτή τη φορά, στις 16 Νοεμβρίου 2018, πάμε μαζί με το Ρωμανό Λυρίτσα και τη Sila Murat που είναι οι ερευνητές της ΔΕΑ. Συναντούμε τον Κυριάκο Ανδρέου και μια ομάδα φίλων του από τη Λύση στην διασταύρωση της Κοντέας.
Οι φίλοι του Κυριάκου από τη Λύση ήρθαν από τη Λεμεσό για να μας συναντήσουν… Ανάμεσα τους είναι και ο Κόκος Γερόπαπας του οποίου οι δύο αδελφοί ήταν «αγνοούμενοι», αλλά με τη βοήθεια των αναγνωστών μου είχαμε βρει τον τόπο ταφής τους… Έξι «αγνοούμενοι» Ελληνοκύπριοι από τη Λύση θάφτηκαν στο σημείο που είχαμε δείξει στη ΔΕΑ και ανάμεσα τους ήταν οι δύο αδελφοί του Κόκου. Τα οστά αυτών των έξι «αγνοούμενων» Ελληνοκυπρίων εκτάφηκαν και μετά τις εξετάσεις DNA επιστράφηκαν στους συγγενείς τους για ταφή…
Σύμφωνα με μια ιστορία που μας λέει ο Κυριάκος Ανδρέου, ένας Τουρκοκύπριος από τη Σίντα είχε πει σε εκείνους που ήταν γύρω του ότι είχε σκοτώσει για «εκδίκηση» - ότι κάποια άτομα από την οικογένεια του είχαν σκοτωθεί το 1963-64 και εφόσον κάποιοι Ελληνοκύπριοι είχαν σκοτώσει δύο άτομα από την οικογένεια του, τώρα θα σκότωνε δύο Ελληνοκύπριους για «εκδίκηση». Όμως σύμφωνα με τις έρευνες μου, εκείνοι που συνέλαβαν και σκότωσαν τους δύο Ελληνοκύπριους βοσκούς ήταν πέντε Τουρκοκύπριοι, όχι απλά ένας… Αυτοί οι δύο αθώοι Ελληνοκύπριοι βοσκοί σκοτώθηκαν δίπλα από μια μάντρα όπως μου έχει λεχθεί… Η ιστορία που είχε λεχθεί στον Κυριάκο Ανδρέου ήταν ότι είχαν σκοτωθεί για «εκδίκηση», και πιστεύω ότι είναι η μισή αλήθεια εφόσον πολλοί αθώοι Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι έχουν σκοτωθεί με το πρόσχημα του «πατριωτισμού» ή του «εθνικισμού» ή της «εκδίκησης», αλλά στην πραγματικότητα σκοτώθηκαν για τα λεφτά τους ή για τα ζώα τους ή για τη γη τους – σκοτώθηκαν από κλέφτες που ήθελαν να λεηλατήσουν αυτά που είχαν αυτοί οι αθώοι άνθρωποι. Ήταν το ίδιο στο χωριό Άγιος Βασίλειος όταν κάποιοι αθώοι Τουρκοκύπριοι σκοτώθηκαν το 1963 και οι δολοφόνοι πήραν τα ζώα εκείνων των Τουρκοκυπρίων και οι ίδιοι ξεκίνησαν μια ολοκαίνουργια φάρμα στην Κοκκινοτριμιθιά! Έκλεψαν ακόμα και τα σίδερο και τα κάγκελα εκείνων που σκότωναν και τα έβαζαν στα δικά τους σπίτια… Είδα με τα ίδια μου τα μάτια ένα τέτοιο κάγκελο γύρω από το σπίτι ενός Ελληνοκύπριου δολοφόνου από την Κοκκινοτριμιθιά και είναι ένα πολύ παράξενο αίσθημα να βλέπεις ότι ακόμα και σήμερα – το κάγκελο λέει την ιστορία της λεηλασίας, της κλεψιάς, της δολοφονίας αθώων ανθρώπων από απληστία ενώ κρύβονται πίσω από τον «πατριωτισμό» ή την «εκδίκηση»…
Φυσικά τα χίλια ζώα των πέντε Ελληνοκύπριων βοσκών το 1974 σήμαινε μεγάλο πλούτο για εκείνο τον καιρό… Και ήταν «εύκολο» να τα κλέψουν και να σκοτώσουν τους δύο βοσκούς εκείνες τις μέρες…
Το 1974 κάποιοι Τουρκοκύπριοι από τη Σίντα κινούνταν σαν «καουμπόηδες», σαν να ήταν σε ταινία της Άγριας Δύσης στην Αμερική… Πριν από περισσότερο από δέκα χρόνια είχα γράψει και σε αυτές τις σελίδες τι είχαν κάνει, όπως επίσης και στην εφημερίδα μας YENIDUZEN… Γύριζαν με τα αυτοκίνητα τους με όπλα στα χέρια τους, ψάχνοντας ανθρώπους για να σκοτώσουν και αυτό ονομαζόταν «πόλεμος», αλλά δεν είχε καμία σχέση με τον «πόλεμο», όπως επίσης αυτό που είχε συμβεί στον Άγιο Βασίλειο ή την Τόχνη ή τη Μαράθα, δεν είχαν καμία σχέση με τον «πόλεμο». Αυτοί οι άνθρωποι – και Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι – απλά αντανακλούσαν το δικό τους κακό, τη δική τους «απληστία», τις δικές τους κλοπές και βιασμούς και σκότωναν για να καλύψουν αυτές τις κακές πράξεις και το αποκαλούσαν «εκδίκηση» ή «πατριωτισμό».
Έτσι στις 16 Νοεμβρίου 2018, μαζί με τους ερευνητές της ΔΕΑ και τον Κυριάκο Ανδρέου και τους φίλους του, πάμε ξανά στο δρόμο Κοντέας – Σίντας… Οι φίλοι από τη Λύση περιφέρονται στα χωράφια για να προσπαθήσουν να εντοπίσουν το πηγάδι του Μούσταφου. Οι ερευνητές βγάζουν φωτογραφίες και παίρνουν συντεταγμένες… Βρίσκουμε ένα πηγάδι δίπλα από μια μάντρα και βγάζουμε φωτογραφίες…
Πρέπει να πάμε μαζί με το Ρωμανό και τη Sila από τη ΔΕΑ για να επισκεφτούμε ένα άλλο μάρτυρα, έτσι τους αποχαιρετούμε και ο Κυριάκος Ανδρέου συνεχίζει τις προσπάθειες του με τους φίλους του από τη Λύση.
Έτσι στο τέλος ο Κυριάκος βρίσκει μια άλλη Ελληνοκύπρια από τη Λύση – μια ηλικιωμένη γυναίκα που γνωρίζει την περιοχή όπως την παλάμη της και μαζί με αυτή και την κόρη της πάνε στην περιοχή ακόμα μια φορά μια βδομάδα αργότερα…
Η Κάλλου Συμεού Πουρκούρη (Ατζιά) τελικά βρίσκει το πηγάδι του Μούσταφου… Ο Κυριάκος βγάζει φωτογραφίες και παίρνει συντεταγμένες και τις στέλνει στον Κρις Χριστοφόρου, ένα άλλο ερευνητή της ΔΕΑ έτσι ώστε να έχουν την ακριβή τοποθεσία…
Μετά τη δημοσίευση της ιστορίας αυτής στην εφημερίδα YENIDUZEN, ένας από τους αναγνώστες μου που μας βοηθά στην περιοχή, μου τηλεφωνά και μου λέει ότι οι δύο βοσκοί μπορεί να μην είναι θαμμένοι στο πηγάδι του Μούσταφου, αλλά σε ένα πηγάδι δίπλα από μια μάντρα και ισχυρίζεται ότι ίσως αυτή η πληροφορία να ήταν «εκτροπή», αφού δόθηκε από κάποιο που ήταν αναμεμειγμένος με τις δολοφονίες στην περιοχή. Γι αυτό, λέει, δεν εμπιστεύεται την πληροφορία αυτή. Υπόσχεται να κάνει περισσότερες έρευνες στη Σίντα και να μας ξανατηλεφωνήσει…
Ας ελπίσουμε ότι μετά από μισό αιώνα, η ΔΕΑ να μπορέσει τελικά να βρει τον τόπο ταφής των δύο βοσκών…
Ευχαριστώ τον Κυριάκο Ανδρέου, τους φίλους του από τη Λύση, τους φίλους μας από τη Σίντα που μας βοηθούν να βρούμε πιθανούς τόπους ταφής στην περιοχή της Λύσης και της Σίντας…
Ευχαριστώ τους ερευνητές της ΔΕΑ που ήρθαν μαζί μας έτσι ώστε να τους δείξουμε τα ευρήματα μας…

Photos:

Photo 1: Χριστόδουλος (Ττοουλής) Ξέναρος and Χριστοφής (Ττοφής) Σιάφκος

Photo 2: Ερευνώντας στη Σίντα μαζί με τον Κυριάκο Αντρέου και τους φίλους του από τη Λύση

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 24th of February 2019, Sunday. Similar series of articles were published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 23rd and 24th of January 2019 and here are their links:

http://www.yeniduzen.com/sindeden-kayip-edilmis-iki-cobanin-ve-voniden-kayip-edilenlerin-izinde3-13532yy.htm

http://www.yeniduzen.com/sindeden-kayip-edilmis-iki-cobanin-ve-voniden-kayip-edilenlerin-izinde-4-13535yy.htm
  • February 24th 2019 at 18:34

In search of two shepherds from Lysi…

By Sevgul Uludag

In search of two shepherds from Lysi…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

We have been trying to trace the possible burial sites and the stories of the two shepherds from Lysi for many years, with the help of our readers from Lysi and Sinda… Five Greek Cypriot shepherds, together with their flocks were trying to go from the northern part of our island to the southern part. They were stopped by some Turkish Cypriots, a total of 900 animals – sheep – were stolen from them, two of the shepherds were killed and went "missing" and three shepherds somehow managed to stay alive…
The two "missing" shepherds are Christofis (Ttofis) Siafkos and Christodoulos (Ttooulis) Xenaros…
With the help of my readers years ago, we had shown some possible burial sites to the officials of the Cyprus Missing Persons' Committee… Some of these possible burial sites were excavated and some were not excavated…
Now this time, Kyriacos Andreou, our dear friend from Lysi who had helped to find many "missing" Turkish Cypriots and Greek Cypriots had found some people from Lysi who would help us find the location of the well of "Moustaphos" where it is claimed the two "missing" shepherds had been buried in 1974.
Two years ago again with Kyriacos Andreou we had gone to Sinda – he had found at that time a Greek Cypriot who would try to help us find the well of Moustaphos. We had gone in July 2017 to the area and we were looking for the "Field of Yiangoulli" and had taken coordinates and given these coordinates to the officials of the CMP. Moustaphos' well as he had remembered, was behind this field.
The Greek Cypriot who came to show us this field tells us that a Turkish Cypriot who had kept his father safe during those days in 1974, keeping him secretly in his house had told him that the two shepherds were killed and buried in the well of Moustaphos. That Turkish Cypriot is no longer alive but he had kept the father of this Greek Cypriot in his house for eight days and helped him to escape safe and sound…
Years ago, I had written the story of the five shepherds who were arrested by some people from Sinda and two were killed and three remained alive and their flocks stolen and shared among those who arrested the shepherds. Dimitris Anzoulis, Kallis Hadjitofis and Yiangos Grigori Matheou were kept for eight days in Sinda and then they were set free. But Ttofis Siafkos and Ttooulis Xenaros were killed and went "missing".
We had given the information we had gathered in July 2017 to the officials of the CMP but since there was no visible movement, we would decide to go again to the area together with Kyriacos Andreou and the investigators of the CMP.
This time, on the 16th of November 2018, we go with Romanos Lyritsas and Sila Murat who are the investigators of the CMP. We meet with Kyriacos Andreou and a group of his friends from Lysi at the Kontea junction.
Kyriacos' friends from Lysi came all the way from Limassol to meet with us… Among them is also Kokos Geropapas whose two brothers had been "missing" but with the help of my readers we had found their burial site… Six "missing" Greek Cypriots from Lysi were buried in the spot we had shown to the CMP and among them were the two brothers of Kokos. The remains of these six "missing" Greek Cypriots were exhumed and after DNA testing were returned to their relatives for burials…
According to one story that Kyriacos Andreou tells us, a Turkish Cypriot from Sinda had told those around them that he had killed for "revenge" – that he had some people killed from his family back in 1963-64 and since some Greek Cypriots had killed two from his family, now he would kill two Greek Cypriots as "revenge". But according to my investigations, those who arrested and killed the two Greek Cypriot shepherds were five Turkish Cypriots, not just one… These two innocent Greek Cypriot shepherds were killed next to a mandra I was told… The story that Kyriacos Andreou was told that they were killed in "revenge" is I believe is half-truth since many innocent Turkish Cypriots and Greek Cypriots have been killed with the pretext of "patriotism" or "nationalism" or "revenge" but in fact they were killed because of their money or their animals or their land – they were killed by thieves who wanted to loot what these innocent people had. It was the same in the Agios Vassilios village when some innocent Turkish Cypriots were killed back in 1963 and the killers would take the animals of those Turkish Cypriots and start a brand-new farm for themselves in Kokkinotrimitia! They would even steal the ironworks and the gandjelli of those they killed and put it around their own houses… I saw one such gandjelli around the house of a Greek Cypriot killer from Kokkinotrimitia with my own eyes and it is a very strange feeling to see that even today – the gandjelli tells the story of looting, stealing, killing innocent people for greed and hiding behind "patriotism" or "revenge"…
Of course a thousand animals of the five Greek Cypriot shepherds in 1974 meant big wealth in those days… And it was "easy" to steal these and kill the two shepherds in those days…
Back in 1974, some Turkish Cypriots from Sinda were moving around like "cowboys" as though they were in a film set of the Wild West in America… I have written what they have done more than ten years ago on these pages as well as in our newspaper YENIDUZEN… They would go around in their cars with guns in hands, looking for people to kill and this was called "war", but it had nothing to do with "war" just as what happened in Agios Vassilios or Tochni or Maratha had nothing to do with "war". These people – both Greek Cypriots and Turkish Cypriots – were only reflecting their own evil, their own "greed", their own stealing and rapes and were killing in order to cover these evil acts and would call it "revenge" or "patriotism".
So on the 16th of November 2018, together with the investigators of CMP and Kyriacos Andreou and his friends, once again we go on the road Kontea-Sinda… The friends from Lysi roam the fields in order to try to locate the well of Moustaphos. The investigators take photos and coordinates… We find a well next to a mandra and take photos…
Together with Romanos and Sila from CMP, we need to go and visit another witness so we say goodbye to them and Kyriacos Andreou would continue his efforts with the people of Lysi.
So Kyriacos in the end finds another Greek Cypriot from Lysi – an old woman who knows the area like the back of her hand and together with her and her daughter goes to the area once more after a week from when we went there…
Kallou Simeou Pourgouri (Atzia) finally finds the well of Moustaphos… Kyriacos takes photos and coordinates and sends to Chris Christophorou, another investigator from CMP so they can have the exact location…
After I publish this story in YENIDUZEN, one of my readers who has been helping us in the area calls me and tells me that the two shepherds might not be buried in the well of Moustaphos but in a well next to a mandra and he claims that perhaps this information had been a "diversion" since it was given by someone who had been involved in the killings in the area. That is why, he says, he does not trust this information. He promises to make more investigations in Sinda and call us back…
Let us hope that after half a century, CMP can finally find the burial site of the two shepherds...
I thank Kyriacos Andreou, his friends from Lysi, our friends from Sinda who help us to find possible burial sites in the area of Lysi and Sinda…
I thank the CMP investigators for coming with us so we can show them our findings…

2.2.2019

Photo1: The two shepherds from Lyssi who are still "missing" today...

Photo 2: together with Kyriacos Andreou and his friends from Lyssi investigating at Sinda...

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 24th of February 2019, Sunday. Similar series of articles were published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 23rd and 24th of January 2019 and here are their links:

http://www.yeniduzen.com/sindeden-kayip-edilmis-iki-cobanin-ve-voniden-kayip-edilenlerin-izinde3-13532yy.htm

http://www.yeniduzen.com/sindeden-kayip-edilmis-iki-cobanin-ve-voniden-kayip-edilenlerin-izinde-4-13535yy.htm
  • February 24th 2019 at 18:35

Ψάχνοντας «αγνοουμένους» γύρω από, και στο Τσέρι…

By Sevgul Uludag

Ψάχνοντας «αγνοουμένους» γύρω από, και στο Τσέρι…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Την 1η Αυγούστου 2018 περνώ το οδόφραγμα στο Λήδρα Πάλας μαζί με ένα Τουρκοκύπριο αναγνώστη για να συναντήσουμε ένα Ελληνοκύπριο αναγνώστη.
Για πολλά χρόνια τώρα μας βοηθά ήσυχα και επιμελώς να βρούμε τους πιθανούς τόπους ταφής «αγνοούμενων» Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων.
Πάμε όλοι μαζί στο Τσέρι για να πάρουμε ένα ηλικιωμένο άντρα, ένα αγαπητό φίλο που επίσης είχε καθοριστικό ρόλο στην ανεύρεση διαφόρων τόπων ταφής «αγνοουμένων». Αυτός ο ηλικιωμένος άντρας μας είχε βοηθήσει να βρούμε τα οστά τριών Τουρκοκυπρίων που απάχθηκαν το Δεκέμβριο του 1963 από τα σπίτια τους στην Αρεδιού από την Ελληνοκυπριακή αστυνομία της Δευτεράς και που έγιναν «αγνοούμενοι»… Και έναν άλλο Τουρκοκύπριο «αγνοούμενο» από το 1963 που είχε έρθει από την Αμμόχωστο στη Λευκωσία και μετά «εξαφανίστηκε»… Μου είχε τηλεφωνήσει με τη βοήθεια του Ελληνοκύπριου αναγνώστη μου και του Τουρκοκύπριου αναγνώστη μου με τον οποίο είμαστε τώρα μαζί και μου ζήτησε να πάμε στο Τσέρι για να μου δείξει αυτούς τους τόπους ταφής. Μου είχε επίσης δώσει ένα χάρτη που έδειχνε την ακριβή τοποθεσία ενός πηγαδιού όπου είχαν θαφτεί οι τρεις Τουρκοκύπριοι «αγνοούμενοι» από την Αρεδιού…
Είχα επικοινωνήσει αμέσως με την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων και είχαμε πάει εκεί για να δείξουμε το πηγάδι και τον άλλο τόπο ταφής.
Μετά τις εκσκαφές, η ομάδα εκσκαφών της Κυπριακής Επιτροπής Αγνοουμένων είχε βρει στο Τσέρι τα οστά τεσσάρων «αγνοουμένων» από το 1963, στα μέρη που μας είχε δείξει αυτός ο ηλικιωμένος άντρας… Είμαι ευγνώμων για την ανθρωπιά του και την εθελοντική του βοήθεια για να επουλωθούν οι πληγές της χώρας μας. Έχω παραστεί στις κηδείες και των τεσσάρων αυτών «αγνοουμένων» και ευγνωμονώ τον ηλικιωμένο άντρα από το Τσέρι που έφερε κλείσιμο για τέσσερεις οικογένειες…
Έτσι την 1η Αυγούστου 2018 μαζί με τον ηλικιωμένο άντρα και τους αναγνώστες μου πάμε μαζί για να δούμε περισσότερους τόπους ταφής, να βγάλουμε φωτογραφίες και να πάρουμε πληροφορίες για τα μέρη αυτά. Ο Ελληνοκύπριος αναγνώστης μου έχει ήδη δουλέψει σε όλους αυτούς τους πιθανούς τόπους ταφής και μου δίνει επίσης χάρτες που θα βοηθήσουν να τους εντοπίσουμε εύκολα…
Στις 8 Αυγούστου 2018, διευθετώ έτσι ώστε αυτή τη φορά να έχουμε μαζί μας και ερευνητές από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων για να τους δείξουμε αυτούς τους πιθανούς τόπους ταφής μαζί με τον ηλικιωμένο φίλο μου από το Τσέρι. Η Sila Murat και ο Κρις Χριστοφόρου από τη ΔΕΑ είναι μαζί μου ως ερευνητές της ΔΕΑ. Και πάλι, πάμε για να πάρουμε τον ηλικιωμένο άντρα από το Τσέρι και αρχίζουμε να γυρίζουμε και πάλι για να τους δείξουμε τους πιθανούς τόπους ταφής και να δώσουμε λεπτομερείς πληροφορίες και τους χάρτες έτσι ώστε να κάνουν περεταίρω έρευνες…
Πρώτα πάμε έξω από το Τσέρι, προς τη Λευκωσία και στρίβουμε αριστερά από την πινακίδα που αναγράφει «Πέρα Χωριό – Νήσου» για να πάμε στην όχθη ενός ποταμού…
Τόσο ο Ελληνοκύπριος αναγνώστης μου, ο ηλικιωμένος από το Τσέρι, όπως επίσης και άλλοι Ελληνοκύπριοι αναγνώστες επιμένουν ότι κάποιοι «αγνοούμενοι» Τουρκοκύπριοι είναι θαμμένοι σε αυτή την όχθη του ποταμού σε ένα από τα πηγάδια. Ο Ελληνοκύπριος αναγνώστης μου με προμήθευσε με ένα χάρτη που δείχνει τα πηγάδια και επίσης σε ποιο πηγάδι μπορεί να είχαν θαφτεί.
Η ΔΕΑ είχε έρθει στο παρελθόν σε αυτή την περιοχή αλλά έφυγαν εφόσον υπήρχε νερό στο πηγάδι στη διάρκεια των εκσκαφών τους… Ένας άλλος Ελληνοκύπριος που μου είχε στείλει ένα σημείωμα, έγραφε «Χρειάζεται να πάνε 30 μέτρα πιο πέρα από εκεί που έσκαβαν στο παρελθόν, για να ερευνήσουν το πηγάδι εκεί…» Είχε βρει ένα μάρτυρα σε ένα από τα χωριά και έδωσα την πληροφορία αυτή, όπως επίσης και το τηλέφωνο του στην Πόπη Χρυσοστόμου, τη Βοηθό του Ελληνοκύπριου Μέλους της ΔΕΑ και μίλησαν στο τηλέφωνο και κανόνισαν να πάνε και να επισκεφτούν τον μάρτυρα. Μετάφερα επίσης την πληροφορία στην Mine Balman, Βοηθό του Τουρκοκύπριους Μέλους της ΔΕΑ.
Άρα ποιος είναι θαμμένος σε ένα από τα πηγάδια σε αυτή την όχθη του ποταμού Αλμυρού;
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουμε, εδώ μπορεί να είναι θαμμένοι πέντε Τουρκοκύπριοι που σκοτώθηκαν για «εκδίκηση»… Ένας Ελληνοκύπριος από τα Λατσιά έπαιξε ρόλο στους σκοτωμούς τους όπως επίσης και κάποιοι άλλοι… Εκείνες τις μέρες, ένας από τους συγγενείς του είχε σκοτωθεί στη Λευκωσία από κάποιους Τουρκοκύπριους, έτσι ήταν πολύ αναστατωμένος και ήθελε να πάρει «εκδίκηση».
Ήταν 30 Απριλίου 1964 και πέντε ηλικιωμένοι Τουρκοκύπριοι επέστρεφαν από τη Λευκωσία στη Λεμεσό και την Πάφο… Ο Mehmet Sinan και η γυναίκα του Pembe Mehmet Sinan είχαν έρθει στη Λευκωσία, αφού ανησυχούσαν λόγω των διακοινοτικών συγκρούσεων του Δεκεμβρίου 1963… Η κόρη τους ζούσε στη Λευκωσία και είχαν έρθει να την δουν και επέστρεφαν πίσω στην Πάφο… Η Fezile Ali, μια άλλη ηλικιωμένη γυναίκα από τη Λεμεσό είχε έρθει στη Λευκωσία για να δει την κόρη της που θα αρραβωνιαζόταν… Και αυτή επέστρεφε στη Λεμεσό. Οι οδηγοί ήταν οι Mehmet Ahmet και Kamil Mehmet που είχαν φορτηγά και η δουλειά τους ήταν να μεταφέρουν πράγματα… Υπήρχε ένας φωτογράφος που ήθελε να μετακομίσει το σπίτι του από την Πάφο στη Λευκωσία και είχαν μεταφέρει τα έπιπλα του στη Λευκωσία και τώρα μαζί με τους τρεις ηλικιωμένους πελάτες που θα τους έπαιρναν πίσω στη Λεμεσό και την Πάφο, προσπαθούσαν να επιστρέψουν πίσω…
Τους σταμάτησαν στο πρόχειρο σημείο ελέγχου στα Λατσιά και σύμφωνα με τους αναγνώστες μας τους πήραν έξω από το Τσέρι και τους σκότωσαν και τους έθαψαν σε ένα πηγάδι στην όχθη του ποταμού Αλμυρού…
Περιπλανιόμαστε στην περιοχή μαζί με τον ηλικιωμένο άντρα και τους ερευνητές της ΔΕΑ – βγάζουν φωτογραφίες παίρνουν συντεταγμένες και πάμε πίσω στο Τσέρι για να δείξουμε και άλλους πιθανούς τόπους ταφής…
Στο Τσέρι πάμε σε μια διασταύρωση και ο ηλικιωμένος άντρας λέει στους ερευνητές ότι υπάρχουν φήμες ότι εδώ είχε θαφτεί ένας Τουρκοκύπριος… Υπάρχει μια ελιά σε ένα χωράφι και δίπλα ένας ασφαλτόδρομος… Ο ηλικιωμένος άντρας λέει ότι υπήρχαν φήμες στο χωριό ότι το 1964 ένας «αγνοούμενος» Τουρκοκύπριος είχε θαφτεί εδώ…
Όμως θέλει επίσης να δείξει στους ερευνητές κάποια άλλα ύποπτα μέρη – πιο πάνω υπήρχε μια μεγάλη κοιλότητα σε ένα χωράφι και δείχνει την κοιλότητα αυτή… Μετά απέναντι από το χωματόδρομο, υπάρχουν δύο παρακείμενα χωράφια όπου υπήρχαν δύο πηγάδια και αυτά τα πηγάδια δεν είχαν νερό και ήταν ανοικτά, αλλά ξαφνικά τα έκλεισαν το 1963-64 και έτσι αυτό δημιούργησε υποψίες στο χωριό… Λέει «Δεν υπάρχουν αξιόπιστες πληροφορίες για αυτά τα δύο πηγάδια που κλείστηκαν ξαφνικά, απλά υποψίες…»
Ευχαριστώ τον Ελληνοκύπριο και τον Τουρκοκύπριο αναγνώστη μου, ευχαριστώ τον ηλικιωμένο άντρα από το Τσέρι για το ανθρωπιστικό, εθελοντικό τους έργο… Και ευχαριστώ τους ερευνητές της ΔΕΑ Sila και Κρις που ήρθαν μαζί μας για να τους δείξουμε αυτούς τους πιθανούς τόπους ταφής…
Αν έχετε οποιεσδήποτε περεταίρω πληροφορίες για αυτούς τους πιθανούς τόπους ταφής, μπορείτε να μου τηλεφωνήσετε στο κινητό μου τηλέφωνο στη CYTA στο 99 966518. Είναι σε λειτουργία τα πρωινά, μέχρι τις 3μ.μ. περίπου, οπότε και πηγαίνω στην εργασία μου, το τηλέφωνο μου της CYTA δεν δουλεύει, αφού η εφημερίδα YENIDUZEN όπου εργάζομαι είναι εκτός Λευκωσίας και η CYTA δεν έχει κάλυψη εκεί… Έτσι σας παρακαλώ τηλεφωνήστε μου αν έχετε οποιεσδήποτε επιπλέον πληροφορίες – δεν χρειάζεται να ξέρω το όνομα σας… Μην μου πείτε το όνομα σας αν δεν θέλετε… Μπορείτε να μου δώσετε τις πληροφορίες ανώνυμα… Μπορείτε να κάνετε το ίδιο τηλεφωνώντας στη ΔΕΑ αν θέλετε…
Αυτό που είναι σημαντικό σε αυτή την κρίσιμη περίοδο που χάθηκε πολύς χρόνος, στην πραγματικότητα «σπαταλήθηκε», είναι να προσπαθήσουμε να μοιραστούμε όσο είναι δυνατόν περισσότερο αυτά που γνωρίζουμε για πιθανούς τόπους ταφής… Το χρωστούμε στους ηλικιωμένους άντρες και στις ηλικιωμένες γυναίκες που σκοτώθηκαν βίαια με πρόφαση την «εκδίκηση» και ρίχτηκαν σε πηγάδια και θάφτηκαν σε χωράφια… Το χρωστούμε στα νεαρά αγόρια που σκοτώθηκαν στη διάρκεια του πολέμου και ρίχτηκαν σε ένα μαζικό τάφο ή σε ένα χαντάκι… Κείτονται εκεί περιμένοντας την ανθρωπιά μας να τους αγγίξει, έτσι ώστε να επιστρέψουν στους αγαπημένους τους, έτσι ώστε οι παράλυτες ζωές των συγγενών των «αγνοουμένων» να μπορέσουν να συνεχίσουν, θάβοντας τους αγαπημένους τους με αξιοπρέπεια και θρηνώντας τους, πράγμα που ανέβαλαν για πολλές δεκαετίες…
Έχουμε όλοι ευθύνη να καθαρίσουμε το νησί μας από αυτό το χάος που δημιούργησαν άλλοι, για τα δικά τους συμφέροντα… Όλοι έχουμε ευθύνη απέναντι στους συγγενείς των «αγνοουμένων», είτε είναι Τουρκοκύπριοι είτε Ελληνοκύπριοι… Δεν υπάρχει «Ελληνοκυπριακός πόνος» ή «Τουρκοκυπριακός πόνος» - υπάρχει μόνο ανθρώπινος πόνος και πρέπει να κάνουμε ότι είναι δυνατό για να απαλύνουμε τον πόνο αυτό, να κλείσουμε τις πληγές, να δώσουμε ευκαιρία να επουλώσουν οι πληγές, να δημιουργήσουμε ένα κλίμα αμοιβαίας κατανόησης, αντί να κρατούμε τα πράγματα υπό έλεγχο και να επιτρέπουμε στο φόβο και την υποψία να κυβερνούν τη γη αυτή…
Αυτός είναι ο μόνος δρόμος προς τα μπρος: Με το να μοιραστούμε αυτά που γνωρίζουμε και να κάνουμε ότι μπορούμε…

Photo 1: Οι πέντε "αγνοούμενοι" Τουρκοκύπριοι που μπορεί να είναι θαμμένοι έξω από το Τσέρι…

Photo 2: Η περιοχή έξω από το Τσέρι όπου μπορεί να είναι θαμμένοι κάποιοι Τουρκοκύπριοι…

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 17th of February 2019, Sunday. Similar series of articles were published in Turkish in the YENİDÜZEN newspaper on the 21st and 22nd of January 2019 and here are their links:

http://www.yeniduzen.com/tseri-ve-disinda-olasi-gomu-yerleri-1-13525yy.htm

http://www.yeniduzen.com/tseri-ve-disinda-olasi-gomu-yerleri-2-13529yy.htm
  • February 24th 2019 at 18:43

Searching for `missing` in and around Tseri…

By Sevgul Uludag

Searching for `missing` in and around Tseri…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

On the 1st of August 2018, together with a Turkish Cypriot reader I cross the checkpoint at Ledra Palace to meet a Greek Cypriot reader.
For many years now, he has been helping us quietly and insistently in finding the possible burial sites of "missing" Turkish Cypriots and Greek Cypriots.
All together we go to Tseri to pick up an old man, a dear friend who has also been instrumental in finding various burial sites of `missing` persons. This old man had helped us to find the remains of three Turkish Cypriots taken from Aredhiou from their homes by the Greek Cypriot police of Deftera back in December 1963 and who had gone `missing`… And another Turkish Cypriot `missing` from 1963 who had come from Famagusta to Nicosia and then `disappeared`… He had called me through the help of my Greek Cypriot reader and my Turkish Cypriot reader with whom I am together now and asked me to go to Tseri to show me these burial sites. He had also given me a map, showing the exact location of a well where the three Turkish Cypriots `missing` from Aredhiou had been buried…
I had immediately contacted the Cyprus Missing Persons' Committee and we had gone there to show the well and the other burial site.
Upon digging, the excavation team of the Cyprus Missing Persons' Committee had found the remains of the four `missing` persons from 1963 in Tseri in the places that this old man had shown us… I am grateful for his humanity and his voluntary help to heal the wounds of our country. I have been in the funerals of all these four `missing` persons and grateful to the old man from Tseri for bringing closure to four families…
So on the 1st of August 2018 together with the old man and my readers we go together to look at more possible burial sites, take photos and information about these places. My Greek Cypriot reader has already worked on all of these possible burial sites and also gives me maps to help locate them easily…
On the 8th of August 2018, this time I arrange so we can have investigators from the Cyprus Missing Persons' Committee with me so I can show them these possible burial sites together with my old friend from Tseri. Sila Murat and Chris Christophoros from CMP are with me as the investigators of CMP. Again, we go to pick up the old man from Tseri and we start doing the rounds again to show them the possible burial sites and to give detailed information and the maps so they can do further investigations…
First we go outside Tseri, towards Nicosia and from the `Pera Chorio-Nissou` road sign we turn to the left to go to a riverbed…
Both my Greek Cypriot reader, the old man from Tseri, as well as other Greek Cypriot readers have been insisting that some `missing` Turkish Cypriots are buried in this riverbed, in one of the wells. My Greek Cypriot reader had provided me with a map showing the wells and pointing out in which well they might have been buried.
The CMP had come to this area previously but when there was water in the well during their excavations, they had left… Another Greek Cypriot who sent me a note would say `They need to go 30 meters further from where they were digging in the past, to explore the well there…` He had found a witness in one of the villages and I give this information, as well as his phone to Popi Chrysostomou, the Assistant to the Greek Cypriot Member of CMP and they speak on the phone and arrange to go and visit the witness. I also pass on the information to Mine Balman, the Assistant to the Turkish Cypriot Member of CMP.
So who is buried in one of the wells in this riverbed of Almiros?
According to the information we have, five Turkish Cypriots killed as `revenge` might be buried here… A Greek Cypriot from Latsia had played a role in their killing as well as some others… In those days, one of his relatives had been killed in Nicosia by some Turkish Cypriots so he had been very upset and wanted to take `revenge`.
It was the 30th of April 1964 and five elderly Turkish Cypriots were going back from Nicosia to Limassol and Paphos… Mehmet Sinan and his wife Pembe Mehmet Sinan had come to Nicosia since they had been worried because of the intercommunal fighting of December 1963… Their daughter was living in Nicosia and they had come to see her and were on their way back to Paphos… Fezile Ali, another elderly lady had come from Limassol to Nicosia to see her daughter who was going to get engaged… And she too was going back to Limassol. The drivers were Mehmet Ahmet and Kamil Mehmet who had trucks and their job was to carry stuff… There had been a photographer who had wanted to move his house from Paphos to Nicosia and they had carried his furniture to Nicosia and now with the three elderly customers to take back to Limassol and Paphos, they were trying to go back…
They would be stopped at the Latsia makeshift checkpoint and according to our readers would be taken to outside Tseri and killed and buried in a well in the riverbed Almiros…
We roam the area with the old man and the investigators of CMP – they take photographs and coordinates and we move back to Tseri to show some more possible burial sites…
In Tseri we go to a junction and the old man tells the investigators that there are rumours that a Turkish Cypriot had been buried here… There is an olive tree in a field and next to it, an asphalt road… The old man says that there were rumours in the village that in 1964, a `missing` Turkish Cypriot had been buried here…
But he also wants to show the investigators some other suspicious places – further up, there had been a big cavity in a field and he shows this cavity… Then across the dirt track, there are two adjacent fields where there had been two wells and these wells had no water and were open but all of a sudden they had been closed back in 1963-64 so this had created suspicion in the village… He says `There is no solid information about these two wells that were closed abruptly, just suspicions…`
I thank my Greek Cypriot and Turkish Cypriot reader, I thank the old man from Tseri for their humanitarian, voluntary work… And I thank the investigators of CMP, Sila and Chris for coming with us so we could show them these possible burial sites…
If you have any further information about these possible burial sites, you can call me on my CYTA mobile at 99 966518. It only works in the mornings until about 15.00 and when I go to work, my CYTA does not work since the newspaper I work in, YENIDUZEN is outside Nicosia and there is no CYTA line there… So please call me if you have any further information – I do not need to know your name… Don't tell me your name if you don't want to… You can give information anonymously… You can do the same and call CMP if you like…
What's important at this critical period when a huge amount of time was lost, was in fact `wasted`, is to try to share as much as possible what we know about possible burial sites… We owe this to the old men and old women killed viciously with the pretext of `revenge` and thrown in wells and buried in fields… We owe this to young boys who were killed during the war and thrown in a mass grave or in a ditch… They lay there waiting for our humanity to touch them so they can come back to their loved ones so that the paralysed lives of the relatives of `missing persons` can continue, burying their loved ones decently and mourning for them that they have postponed for many decades…
We all have a responsibility to clean up our island of this mess created by others, for their own interests… We all have a responsibility towards the relatives of `missing persons`, whether they are Turkish Cypriot or Greek Cypriot… There is no `Greek Cypriot pain` or `Turkish Cypriot pain` - there is only human pain and we must do everything possible to ease this pain, to close wounds, to give a chance for the wounds to heal, to create an atmosphere of mutual understanding, instead of keeping things under check and control and allowing fear and suspicion to rule this land…
This is the only way forward: By sharing what we know and by doing what we can…

26.1.2019

Photo 1: The five missing Turkish Cypriots who might be buried outside Tseri...

Photo 2: The area outside Tseri where some missing Turkish Cypriots might be buried...

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 17th of February 2019, Sunday. Similar series of articles were published in Turkish in the YENİDÜZEN newspaper on the 21st and 22nd of January 2019 and here are their links:

http://www.yeniduzen.com/tseri-ve-disinda-olasi-gomu-yerleri-1-13525yy.htm

http://www.yeniduzen.com/tseri-ve-disinda-olasi-gomu-yerleri-2-13529yy.htm
  • February 24th 2019 at 18:44

Η ανθρωπιά του δημοσιογράφου Σταύρου Αντωνίου, που έδειξε πιθανό τόπο ταφής δύο «αγνοούμενων» Τουρκοκυπρίων από το 1964…

By Sevgul Uludag

Η ανθρωπιά του δημοσιογράφου Σταύρου Αντωνίου, που έδειξε πιθανό τόπο ταφής δύο «αγνοούμενων» Τουρκοκυπρίων από το 1964…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Στις 30 Νοεμβρίου 2018, ο δημοσιογράφος φίλος μας Σταύρος Αντωνίου έγραψε στη σελίδα του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ένα σημαντικό σημείωμα που έλεγε, «Σήμερα μάθαμε για τους Sevket Salih Sakalli και Yusuf Emir Hasan…
Είναι απερίγραπτη η χαρά που νιώθεις όταν ενημερώνεις συγχωριανούς και συγγενείς Τουρκοκύπριων αγνοουμένων ότι εντόπισες τελικά το σημείο ταφής των δικών τους ανθρώπων που αγνοούνται από το 1964.
Και ότι σύντομα θα υποδείξεις τον χώρο ταφής στις αρμόδιες αρχές για να ξεκινήσουν το συντομότερο οι εργασίες εκταφής τους, ώστε να παραδοθούν τα οστά στις οικογένειες τους μετά από 54 ολόκληρα χρόνια.
Πιστέψτε με το συναίσθημα που σου προκαλεί η ιδέα ότι επιτέλεσες ένα χρέος προς την πατρίδα σου είναι ανεπανάληπτο. Και είναι χρέος ολονών μας να συμβάλουμε σε αυτήν την προσπάθεια εντοπισμού των αγνοουμένων, ώστε να ησυχάσουν οι συγγενείς που κουβαλούν όλο τον πόνο και την αγωνία της αιματηρής ιστορίας του τόπου μας και να επουλωθούν αν γίνεται οι πληγές τους, για να μπορέσουμε κάποτε να προχωρήσουμε μαζί Ε/κ και Τ/κ σε έναν κοινό μέλλον.
Γι' αυτό όσοι γνωρίζετε μια πληροφορία για κάποιον αγνοούμενο μην διστάσετε να μιλήσετε στις αρχές ή σε κάποιον δημοσιογράφο που ασχολείται με αυτά τα θέματα. Θα δείτε ότι θα νιώσετε καλύτερα διότι όλοι μας κουβαλούμε μια κακή συνείδηση για όλα εκείνα τα κακά και τα εγκλήματα που εδιέπραξαν οι προηγούμενες γενεές.
Σήμερα εντοπίσαμε τους τελευταίους δύο αγνοούμενους του χωριού Κιβισίλι της επαρχίας Λάρνακας. Σήμερα μάθαμε που είναι θαμμένοι οι Sevket Salih Sakalli και Yusuf Emir Hasan…»
Ο Σταύρος Αντωνίου είχε επικοινωνήσει μαζί μου για αυτό το θέμα και πήγαμε μαζί για να δούμε αυτόν τον πιθανό τόπο ταφής. Γι αυτό, προσπάθησα να διευθετήσω όπως ένας Τουρκοκύπριος και ένας Ελληνοκύπριος ερευνητής να πάνε μαζί μας και αυτό πήρε πολύ καιρό, αλλά τελικά καταφέραμε να πάμε μαζί την Πέμπτη 3 Ιανουαρίου 2019 μαζί με την Mine Balman, Βοηθό του Τουρκοκύπριου Μέλους της ΔΕΑ και επίσης επικεφαλής των ερευνών και την Ελληνοκύπρια ερευνήτρια της ΔΕΑ, αρχαιολόγο Αγγελική Ανθούση…
Ο Σταύρος Αντωνίου, μετά την έρευνα του για τους δύο Τουρκοκύπριους «αγνοούμενους' από το 1964, έδειξε σε μένα και τους λειτουργούς της ΔΕΑ τον πιθανό τόπο ταφής τους στο Μαζωτό… Ο Σταύρος Αντωνίου έκανε μια πολύ ανθρωπιστική χειρονομία, προσπαθώντας να ψάξει για ένα τόπο ταφής από μισό αιώνα πριν… Έδειξε την ανθρωπιά του δείχνοντας στη ΔΕΑ έτσι ώστε να ερευνήσουν και αν αποφασίσουν να σκάψουν σε εκείνο το σημείο… Προηγουμένως, ο Σταύρος Αντωνίου είχε επίσης βοηθήσει τη ΔΕΑ στην αναζήτηση του τόπου ταφής του Halil Ziya Desteban από το Μενεού που είχε εξαφανιστεί το 1964 στα Περβόλια… Με τη βοήθεια του Σταύρου και κάποιων άλλων ατόμων, τα οστά του βρέθηκαν σε μια αψίδα νερού στο Κίτι…
Το πρωί της Πέμπτης 3 Ιανουαρίου 2019 συναντηθήκαμε στο οδόφραγμα στο Λήδρα Πάλας για να πάμε μαζί στο Μαζωτό…
Στο Μαζωτό, το μέρος όπου πάμε είναι κοντά στην Εκκλησία Πετούντα, μια απομονωμένη περιοχή, ακόμα και τώρα…
Χρειαζόμαστε αυτοκίνητο με κίνηση στους τέσσερεις τροχούς για να πάμε εκεί αφού παντού οι χωματόδρομοι είναι πλημμυρισμένοι με νερό και λασπωμένοι… Ένα κανονικό αυτοκίνητο δεν μπορεί να περάσει χωρίς να κολλήσει σε αυτούς τους λασπωμένους χωματόδρομους…
Σταματούμε σε κάποιο σημείο και όταν βλέπει τα καλάμια και κατεβαίνουμε…
Αυτό το μέρος είναι κυβερνητική γη… Δηλαδή είχαν θάψει δύο «αγνοούμενους» Τουρκοκύπριους όχι σε ιδιωτική, αλλά σε κρατική γη… Τα χωράφια απέναντι είναι όλα ιδιωτικές περιουσίες, αλλά η γη όπου στεκόμαστε είναι κρατική.
Κοντά στη θάλασσα, εδώ δεν υπάρχουν οικοδομές – ούτε κτίρια ούτε οικοδομές υπό κατασκευή – εντελώς άδεια… Όμως πιο πάνω, βλέπουμε μηχανήματα που δείχνουν ότι κάποιοι άνθρωποι έπαιρναν χώμα από εδώ… Όμως η περιοχή που μας έδειξε ο Σταύρος Αντωνίου φαίνεται άθικτη…. Αν η ΔΕΑ αποφασίσει να κάνει εκσκαφές εδώ, το έργο τους θα είναι πολύ εύκολο αφού δεν υπάρχει τίποτα στη γη αυτή που να τους σταματήσει από το να σκάψουν.
Ενώ είμαστε εκεί, μαθαίνουμε ότι η ΔΕΑ είχε πληροφορίες ότι οι δύο Τουρκοκύπριοι «αγνοούμενοι» είχαν θαφτεί στο Μαζωτό, στην περιοχή «Πετούντα» αλλά μαθαίνουμε ότι είναι πρώτη φορά που τους είχαν δείξει μια συγκεκριμένη τοποθεσία, το μέρος που τους δείχνει ο Σταύρος…
Ο Σταύρος μας λέει ότι μια ομάδα τεσσάρων ή πέντε Ελληνοκυπρίων επέστρεφαν από την κηδεία ενός Ελληνοκυπρίου στο χωριό Αναφωτία και στο δρόμο προς το Μαζωτό είχαν δει δύο Τουρκοκύπριους στην άκρια του δρόμου να βόσκουν τα ζώα τους και τους σκότωσαν σε «εκδίκηση» και μετά πήραν τα σώματα τους στην περιοχή αυτή κοντά στην Εκκλησία Παναγίας Πετούντας και τους έθαψαν δίπλα από τα καλάμια – επτά πόδια από τα καλάμια, εκεί υπήρχε μια φυσική κοιλότητα (όχι πηγάδι) και τους έθαψαν εκεί…
Το 2009 είχα γράψει για αυτούς τους δύο «αγνοούμενους» Τουρκοκύπριους – οι πληροφορίες μου ήταν ότι έβοσκαν τα πρόβατα τους και σταμάτησαν το λεωφορείο του Μαζωτού για να ζητήσουν τσιγάρα… Ο Yusuf Emir Hasan ήταν ένας ηλικιωμένος άντρας που δεν μπορούσε να μιλήσει ή να ακούσει και έδειξε με τα δύο του δάκτυλα βάζοντας τα κοντά στο στόμα του καθώς ζητούσε τσιγάρα… Στο άρθρο μου που δημοσιεύτηκε πριν από δέκα χρόνια στην εφημερίδα ΠΟΛΙΤΗΣ, στις 27 Σεπτεμβρίου 2009 είχα γράψει:
«Ήταν ένας κωφάλαλος ηλικιωμένος… Ο μόνος τρόπος που ο ηλικιωμένος αυτός βοσκός μπορούσε να επικοινωνήσει ήταν χρησιμοποιώντας τα χέρια του, με σήματα, χρησιμοποιώντας τις εκφράσεις του προσώπου του και του σώματος του… Ο Yusuf Emir Hasan ήταν ένας ηλικιωμένος άνδρας, ένας βοσκός από το Κιβισίλι που έβοσκε τα πρόβατα του στα χωράφια έξω από το Κιβισίλι μαζί με ένα εξάδελφο του στις αρχές του Φεβρουαρίου 1964… Δεν ήξερε ότι αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που θα έβλεπε τον ήλιο, η τελευταία φορά που θα έβλεπε τα πρόβατα του… Ήταν ακριβώς 74 χρονών.
Είδε κάποιους να έρχονται στον κύριο δρόμο προς το Μαζωτό και δεν γνώριζε ότι ήταν μια ομάδα που ερχόταν από την κηδεία ενός αστυνομικού στην Αναφωτίδα – ο αστυνομικός Τάσος Κωνσταντίνου είχε σκοτωθεί στον Άγιο Σωζόμενο (Arpalik). Ήταν μήπως ένας από τους αστυνομικούς στους οποίους είχαν στήσει ενέδρα και σκότωσαν στο μηχανοστάσιο στην άκρια του χωριού στις αρχές του Φεβρουαρίου 1964 ή σκοτώθηκε αργότερα κατά τις συγκρούσεις που προέκυψαν μετά από αυτή την ενέδρα από μια ομάδα νεαρών της ΤΜΤ, χωρίς τη συγκατάθεση του αρχηγού της ΤΜΤ στο χωριό;
Ο ηλικιωμένος βοσκός δεν ήξερε τίποτε από αυτά – σύμφωνα με ένα Ελληνοκύπριο φίλο που μου είπε την ιστορία, όταν είδε το πλήθος να έρχεται, προχώρησε για να τους χαιρετήσει και να ζητήσει ένα τσιγάρο, φέρνοντας τα δύο του δάκτυλα στο στόμα και κάνοντας την κίνηση του καπνίσματος.
Αντί τσιγάρο, τον σκότωσαν εκεί, στον κύριο δρόμο προς το Μαζωτό, μαζί με τον εξάδελφο του Shevket Salih Sakalli… Ο Shevket ήταν 44 χρονών, επίσης από το Κιβισίλι, παντρεμένος με την Pembe και είχαν έξι παιδιά… Μερικοί Ελληνοκύπριοι που επέστρεφαν από την κηδεία του αστυνομικού στην Αναφωτίδα τους σκότωσαν και τους δύο. Και οι δύο είναι «αγνοούμενοι» από τη μέρα εκείνη…
Είμαι σίγουρη ότι ο ηλικιωμένος άντρας δεν μπορούσε, και δεν καταλάβαινε γιατί τον σκότωσαν… Στο κάτω-κάτω, το μόνο που ήθελε ήταν ένα τσιγάρο… Στον σιωπηλό του κόσμο, δεν μπορούσε ούτε να φωνάξει δυνατά, να πει στους δολοφόνους του «Σταματήστε! Σας παρακαλώ σταματήστε!...» Συνάντησε το θάνατο, όπως συναντούσε και τη ζωή σε άκρα σιωπή – ίσως μόνο με τα μάτια του, το πρόσωπο του και τα χέρια του, έκανε σήματα προσπαθώντας να πει στους Ελληνοκύπριους δολοφόνους ότι το μόνο που ήθελε ήταν ένα τσιγάρο!... Ο ηλικιωμένος άντρας δεν γνώριζε τους νεαρούς της ΤΜΤ που έστησαν ενέδρα έξω από τον Άγιο Σωζόμενο, δεν ήξερε ότι υπήρχαν συγκρούσεις μετά και μερικοί Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι σκοτώθηκαν, δεν ήξερε ότι ο Άγιος Σωζόμενος εκκενώθηκε και πήραν όλους τους Τουρκοκύπριους στην Λουρουτζίνα (Akincilar) για να ζήσουν προσφυγική ζωή για την υπόλοιπη τους ζωή… Δεν ήξερε ότι ο Άγιος Σωζόμενος έγινε χωριό φάντασμα στην άκρια του Δαλιού και της Ποταμιάς – με τα χρόνια τα κτίρια κατέρρευσαν σε πέτρες και σκόνη και δεν παρέμεινε τίποτε, τίποτε εκτός τη μνήμη αυτών που θυμούνταν πως ήταν η ζωή στο χωριό αυτό…»
Και το άρθρο μου συνέχιζε με το τι είχε πραγματικά συμβεί στον Άγιο Σωζόμενο…
Έγραψα το άρθρο το 2009 και ένας αναγνώστης μου είχε επίσης τηλεφωνήσει το 2011 και μου είχε δώσει περισσότερες πληροφορίες για τους δύο «αγνοούμενους» Τουρκοκύπριους και επίσης μοιράστηκα αυτά που μου είχε πει με τους αναγνώστες μου…
Το βράδυ της 3ης Ιανουαρίου 2019, πριν να δημοσιεύσω τις πληροφορίες που μας έδωσε ο Σταύρος Αντωνίου, προσπαθώ να βρω τους συγγενείς αυτών των «αγνοουμένων» για να τους ενημερώσω για τις εξελίξεις τώρα και για τον πιθανό τόπο ταφής. Πάντοτε προσπαθώ να επικοινωνήσω με τους συγγενείς, είτε είναι Τουρκοκύπριοι είτε Ελληνοκύπριοι για να τους ενημερώσω πριν να δημοσιεύσω οτιδήποτε με τα ονόματα των συγγενών τους έτσι ώστε να αποφεύγονται οι «εκπλήξεις»…
Έτσι μιλώ με τον Yusuf Aykan – έχει το όνομα του «αγνοούμενου» Yusuf Emir Hasan αφού ήταν μεγάλος του θείος. Όταν ο μεγάλος του θείος και ο πατέρας του Shevket Salih Sakalli έγιναν «αγνοούμενοι», ήταν μόλις επτά χρονών. Ο Yusuf Emir Hasan δεν είχε παντρευτεί ποτέ και δεν είχε παιδιά. Η μητέρα του Yusuf Aykan, η κυρία Pembe πέθανε πριν από χρόνια. Ο αδελφός του Ilkay πέθανε το 2011. Οι αδελφές του Zehra και Ayshe πέθαναν… Ο αδελφός του Alpay με τον οποίο είχα μιλήσει το 2009 και το 2011 ήταν σε κάποιο είδος κώματος για τα τελευταία τρία χρόνια, ήταν σε δραματική κατάσταση υγείας. Ο σύζυγος της Emete, της αδελφής του ήταν πολύ άρρωστος… Έτσι η ιστορία του, Shevket Salih Sakalli, ενός από εκείνους που σκοτώθηκαν στο Μαζωτό, είναι πολύ δραματική – ενώ περίμεναν όλα αυτά τα χρόνια για να βρεθεί ο τόπος ταφής του από τη ΔΕΑ, πέθανε η γυναίκα του, τρία από τα έξι παιδιά του πέθαναν και το τέταρτο βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση… Ενώ περίμεναν για νέα από τον «αγνοούμενο» πατέρα τους από το 1964, μια ολόκληρη οικογένεια έχει αφανιστεί… Πέρασαν 55 χρόνια και ακόμα περιμένουν – ίσως τώρα, με την ανθρωπιστική χειρονομία του Σταύρου Αντωνίου, να μπορέσουν να πάρουν πίσω τα οστά του πατέρα τους και του μεγάλου τους θείου…
Ο Yusuf Aykan μου λέει ότι μετά που ο μεγάλος τους θείος και ο πατέρας τους έγιναν «αγνοούμενοι», έφυγαν από το Κιβισίλλι και πήγαν για να ζήσουν στη Λάρνακα… Προσπάθησαν να πάρουν πίσω το κοπάδι του πατέρα τους και του μεγάλου τους θείου από τους Ελληνοκύπριους που τους το πήραν αλλά δεν κατάφεραν να πάρουν πίσω όλα τα ζώα. Μόνο με τη βοήθεια των Βρετανών στρατιωτών πήραν πίσω κάποια ζώα…
Ο Yusuf Aykan λέει:
«Ο πατέρας μου έκανε πολλά αστεία… Πάντοτε του άρεσε να κάνει αστεία και όλοι τον αγαπούσαν… Ήταν ένας πολύ χαρούμενος άνθρωπος… Δεν υπήρχαν Ελληνοκύπριοι από το Μαζωτό που να μην τον ήξεραν. Όλοι οι Ελληνοκύπριοι από το Μαζωτό και τα γύρω χωριά τον ήξεραν. Υπήρχαν αυτά τα λεωφορεία που είχαν ξύλο στο σκελετό τους και στην κατασκευή τους που συνήθιζαν να πηγαίνουν από τα χωριά στις πόλεις… Ο πατέρας μου σταματούσε τα λεωφορεία αυτά και τους πείραζε όλους… Εκείνη τη μέρα, σταμάτησε το λεωφορείο για να τους πειράξει και κάποιοι Ελληνοκύπριοι στο λεωφορείο είπαν σε εκείνους που ήθελαν να τον σκοτώσουν και ήταν στο λεωφορείο «Μην τον σκοτώσετε! Είναι ένας από εμάς…» μας είπαν ότι υπήρχε ένας Έλληνας στρατιώτης με όπλο στο λεωφορείο και είχε πυροβολήσει και σκοτώσει τον θείο Yusuf και τον πατέρα μου…»
Το 2011 ένας αναγνώστης μου είχε πει τα ακόλουθα για τον σκοτωμό τους:
«Ανάμεσα σε εκείνους που τον σκότωσαν ήταν ο γιος ενός γνωστού ατόμου από τα Περβόλια… Έβλεπε τους Τουρκοκύπριους ως εχθρούς του… Ήταν από την ΕΟΚΑ… Όταν είδε ότι ο Shevket φορούσε άσπρη μαντήλα στο κεφάλι του, συνειδητοποίησε ότι ήταν Τουρκοκύπριος διότι γενικά οι Ελληνοκύπριοι άντρες φορούσαν μαύρες μαντήλες και σταμάτησε το λεωφορείο και σκότωσε τον Shevket και το θείο Yusuf. Μάθαμε ότι όταν ήρθαν πίσω για να τους θάψουν δεν κατάφεραν να βρουν το θείο Yusuf διότι δεν είχε πεθάνει αλλά τραυματίστηκε και βρήκαν ίχνη αίματος για ένα ολόκληρο μίλι – είχε συρθεί και άφησε ίχνη αίματος για ένα μίλι από το χωριό και τον είχαν βρει κοντά σε ένα ρέμα και τον σκότωσαν.
Μετά από πέντε ή έξι χρόνια όταν ηρέμησαν τα πράγματα λίγο, ο Ilkay, γιος του Sevket, πήγε στα Περβόλια στο καφενείο και κάποιοι Ελληνοκύπριοι τους προσκάλεσαν για να φάνε και να πιούνε. Ενώ έτρωγαν και έπιναν, ήρθε ο άντρας από τα Περβόλια που σου ανάφερα. Ήταν μεθυσμένος… Και άρχισε να καυχιέται για το πως είχε σκοτώσει το Sevket, χωρίς να συνειδητοποιήσει ότι στο ίδιο τραπέζι βρισκόταν και ο γιος του… Όταν ο Τουρκοκύπριος φίλος που καθόταν δίπλα από το γιο του Sevket του είπε «Αυτός είναι ο γιος του», δεν σταμάτησε και του είπε «Να σου πω πως πέθανε ο πατέρας σου…» Ο Ilkay άρχισε να κλαίει και οι Ελληνοκύπριοι από τα Περβόλια πήραν αυτό το δολοφόνο μακριά από εκεί και επίσης ζήτησαν από τον Ilkay και το φίλο του να φύγουν… Όταν ο Ilkay επέστρεψε, φώναζε και στρίγγλιζε στο καφενείο… Μετά από εκείνη τη μέρα, δεν έδιναν όπλο στον Ilkay όταν ήταν υπηρεσία στη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας, για να μην πάει και να σκοτώσει εκείνο τον Ελληνοκύπριο. Πέθανε πριν από έξι μήνες… Όσο ζούσε, πάντοτε όταν καθόμασταν να φάμε και να πιούμε μας έλεγε αυτή την ιστορία…»
Ευχαριστώ το δημοσιογράφο φίλο μας Σταύρο Αντωνίου για την ανθρωπιά του…
Ελπίζω ότι μετά από 55 χρόνια η ΔΕΑ να καταφέρει να βρει τα οστά του Yusuf Emir Hasan και του Shevket Salih Sakalli και να τα επιστρέψουν σε ότι απέμεινε στη γη από την οικογένεια τους… Αυτό είναι τόσο σκληρό… Και αυτό είναι τόσο απάνθρωπο… Το πρώτο έγκλημα είναι που τους σκότωσαν… Το δεύτερο σοβαρό έγκλημα είναι να αναγκάζεις τους συγγενείς να περιμένουν για περισσότερο από μισό αιώνα χωρίς κανένα αποτέλεσμα…
Ελπίζω ότι η ανθρωπιστική χειρονομία του Σταύρου Αντωνίου θα ενθαρρύνει τους υπεύθυνους για τις έρευνες να ψάξουν πιο βαθιά και περισσότερο – μας έχει δώσει πολύτιμα στοιχεία και μια ένδειξη ενός πιθανού τόπου ταφής… Ας δούμε αν θα μπορέσουμε να βοηθήσουμε τελικά τους συγγενείς τους – όσους από αυτούς έμειναν σε αυτή τη γη…

Photo 1: Στον πιθανό τόπο ταφής μαζί με την κυρία Αγγελική από τη ΔΕΑ και το φίλο δημοσιογράφο Σταύρο Αντωνίου…

Photo 2: Ο Σταύρος Αντωνίου μαζί με την κυρία Αγγελική και την κυρία Mine Balman από τη ΔΕΑ…

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 10th of February 2019, Sunday. Similar series of articles were published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 4th and 7th of January 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/stavros-antoniudan-insani-jest-13446yy.htm

http://www.yeniduzen.com/stavros-antoniudan-insani-jest-2-13461yy.htm
  • February 24th 2019 at 18:54

The humanity of journalist Stavros Antoniou, showing possible burial site of two “missing” Turkish Cypriots from 1964…

By Sevgul Uludag

The humanity of journalist Stavros Antoniou, showing possible burial site of two "missing" Turkish Cypriots from 1964…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

On November 30, 2018 our journalist friend Stavros Antoniou, on his social media page wrote an important note saying, `Today we learned about Sevket Salih Sakalli and Yusuf Emir Hasan…
The joy felt when informing co-villagers and relatives of missing Turkish Cypriots that you have finally spotted the burial site of their people who have been missing since 1964, is indescribable.
And that you will soon show the burial site to the competent authorities for the exhumation to begin the soonest possible, so that the remains are returned to their families after 54 whole years.
Believe me, the feeling caused by the idea that you have done a duty to your country is unprecedented. And it is the duty of all of us, to contribute in this effort to locate the missing people so that the relatives bearing all the pain and the anxiety of the bloody history of our land can find peace and if possible, heal their wounds so that we can move forward together G/Cy and T/Cy to a common future.
So, any of you that have some information about a missing person, do not hesitate to talk to the authorities or to a journalist dealing with these issues. You will see that you will feel better because we all bear a bad conscience about all the bad things and the crimes that were committed by the previous generations.
Today, we identified the (possible burial site of the) last two missing persons of the village of Kivissili in the Larnaca district. Today we learned where Sevket Salih Sakalli and Yusuf Emir Hasan are buried…"
Stavros Antoniou had contacted me about this and we would go together to see this possible burial site. For this, I tried to arrange a Turkish Cypriot and a Greek Cypriot investigator to go with us which took a long time but finally we managed to go together on the 3rd of January 2019 Thursday together with Mine Balman, the Assistant to the Turkish Cypriot Member of CMP and also head of investigations and the Greek Cypriot investigator from CMP, archaeologist Angeliki Anthousi…
Stavros Antoniou, after investigating about the two Turkish Cypriot "missing" from 1964 showed me and the officials of the CMP their possible burial site at Mazotos… Stavros Antoniou was making a very humanitarian gesture, going out of his way to search for a burial site from half a century ago… He was showing his humanity by pointing out to CMP so they can make investigations and if they decide, to do excavations on that spot… Previously, Stavros Antoniou had also helped the CMP in the search for the burial site of Halil Ziya Desteban from Meneou who had disappeared in 1964 at Pervolia… With the help of Stavros and some other people, his remains had been found in a water arch in Kiti…
On the morning of the 3rd of January 2019, Thursday we would meet at the Ledra Palace checkpoint to go together to Mazotos…
In Mazotos, the place we would go is close to the Petounta Church, an isolated area still at this time…
We need a four-wheel drive to get there since everywhere is soaked with water on the dirt tracks and muddy… A normal car cannot pass or would get stuck in these muddy dirt tracks…
We stop at some point when he sees the reeds and we get down…
This place was a government land… So they had buried the two "missing" Turkish Cypriots not in a private but state owned land… The fields across are all private properties but the land we stand on is state land.
Close to the sea, there has been no building works here – no constructions or no buildings – completely empty… But further up, we see that there are instruments showing that some people were taking soil from there… But the area shown to us by Stavros Antoniou looks untouched… If the CMP decides to do excavations here, their work would be very easy since there is nothing in this land to prevent them from digging.
While there, we learn that the CMP did have information that the two Turkish Cypriot "missing persons" were buried in Mazotos, in the area of "Petounta" but we learn that for the first time, they are being shown a specific location, the place Stavros is showing them…
Stavros tells us that a group of four or five Greek Cypriots were coming back from the funeral of a Greek Cypriot at Anaphotia village and on the road going to Mazotos, they had seen two Turkish Cypriots by the side of the road, grazing their animals and would kill them as "revenge" and then take their bodies to this area near the Panagia Petounta Church and would bury them next to the reeds – seven feet from the reeds, there had been a natural cavity (not a well) and would bury them there…
In 2009 I had written about these two "missing" Turkish Cypriots – my information was that they were grazing their sheep and they would stop the bus of Mazotos to ask for cigarettes… Yusuf Emir Hasan was an old man who could not speak or hear and he would point with his two fingers putting them next to his lips while asking for cigarettes… In my article published ten years ago in POLITIS on the 27th of September 2009 I had written:
"He was deaf and mute, an old man who could neither hear, nor speak... The only way this old shepherd could communicate was by using his hands, making signs, using the expressions of his face and body... Yusuf Emir Hasan was an old man, a shepherd from Djivisil, who was grazing his sheep in the fields outside Djivisil, together with a cousin of his in early February 1964... He was not aware that this would be the last day of his life, that this would be the last time he would smile, last time that he would see the sun, the last time that he would look at his sheep... He was exactly 74 years old.
He saw some people coming on the main road to Mazotos and he was not aware, this old shepherd, that this was a crowd coming from the funeral of a policeman at Anaphotia village – the policeman, Tasos Constantinou, had been killed at Ayios Sozomenos (Arpalik). Was he one of those policemen who had been ambushed and killed at the motor house at the edge of the village in early February 1964 or was he later killed during the fighting that arose after this ambush set up by a team of young TMT guys, without the consent of the TMT leader of the village?
The old shepherd did not know any of this – according to a Greek Cypriot friend who told me his story, when he saw a crowd coming, he went forward to greet them and to ask for a cigarette, holding his two fingers to his mouth and making a sign as though smoking a cigarette.
Instead of a cigarette, he would be killed here, on the main road to Mazotos together with his cousin Shevket Salih Sakalli... Shevket was 44 years old, also from Djivisil, married with Pembe and had six children... Some Greek Cypriots who were coming back from the funeral of the policeman at Anaphotia would kill them both and both are still "missing" since that day…
I am sure the old man did not and could not understand why he was being killed... After all, he only wanted a cigarette... In his silent world, he would not even be able to shout out loud, to tell his killers `Stop! Please stop!..` He would meet death, as he had met life in total silence – perhaps only with his eyes and his face and his hands, he would make signs to try to tell the Greek Cypriot killers that all he wanted was a cigarette!... The old man was not aware of the young TMT guys who had set an ambush outside Ayios Sozomenos, he did not know that there was fighting afterwards and some Turkish Cypriots and Greek Cypriots had been killed, he was not aware that Ayios Sozomenos would be evacuated and all the Turkish Cypriots would be taken to Louroudjina (Akincilar) to live a life of displaced for the rest of their lives... He was not aware that Ayios Sozomenos would become a ghost village, at the edge of Dali and Potamia – over the years the buildings would crumble into stones and dust and nothing would remain, nothing except the memory of those who remembered how life was in this village..."
And my article would continue about what had really happened at Agios Sozomenos…
I would write the article in 2009 and a reader would also call and give more information about the two "missing" Turkish Cypriots in 2011 and I would also share what he had said with my readers…
On the evening of the 3rd of January 2019, before I publish the information given to us by Stavros Antoniou, I try to find the relatives of these "missing persons" to inform them about the developments now and the possible burial site. I always try to contact the relatives, whether they are Turkish Cypriots or Greek Cypriots, to inform them before I publish anything with the names of their relatives in order to avoid "shocks"…
So I speak with Yusuf Aykan – he carries the name of the "missing" Yusuf Emir Hasan since he was his great uncle. When his great uncle and his father Shevket Salih Sakalli went "missing", he had been only a seven-year-old kid. Yusuf Emir Hasan was never married and did not have any children. The mother of Yusuf Aykan, Mrs. Pembe died years ago. His brother Ilkay died in 2011. His sisters Zehra and Ayshe passed away… His brother Alpay with whom I had spoken in 2009 and 2011 was in a sort of a coma for the past three years, in a dramatical health condition. His sister Emete's husband was very ill… So the story of one of those killed in Mazotos, Shevket Salih Sakalli is very dramatic – while waiting all these years for his burial site to be found by the CMP, his wife died, three of his six children died and the fourth in critical condition… While waiting for news from their father "missing" since 1964, a whole family is becoming extinct… 55 years went by and they are still waiting – perhaps now, with the humanitarian gesture of Stavros Antoniou, they might be able to get back the remains of their father and their great uncle…
Yusuf Aykan tells me that after their great uncle and his father went "missing", they left Djivisilli and went to live in Larnaca… They tried to get back the flock of their father and great uncle from the Greek Cypriots who took them but could not get all of the animals back. Only with the help of British soldiers, they got back some animals…
Yusuf Aykan says:
"My father was a great joker… He always liked to make jokes and everyone loved him… He was a very happy person… There was no Greek Cypriot from Mazotos who did not know him. All Greek Cypriots from Mazotos and surrounding villages knew him. There were these buses that contained wood in their frames and bodies that used to go from villages to towns… My father would stop these buses and would tease everyone… On that day, he would stop the bus to tease them and some Greek Cypriots on the bus told those who wanted to kill him "Don't shoot him! He is one of us…" We were told that there was a Greek soldier with a gun on the bus and he had shot and killed Uncle Yusuf and my father…"
Back in 2011, one reader had told me the following about their killing:
"Among those who killed him was the son of a well-known person from Pervolia… He saw the Turkish Cypriots as his enemy… He was from EOKA… When he saw that Shevket had a white mandilla on his head, he realized he was a Turkish Cypriot because generally the Greek Cypriot men had black mandilla and stopped the bus and killed both Shevket and Uncle Yusuf. We learned that when they came back to bury them, they could not find Uncle Yusuf because he had not died but was wounded and they found traces of blood a mile – he had crawled and left a trace of blood a mile from the village and they had found him near a stream and killed him.
After five or six years when things settled a bit, the son of Shevket, Ilkay would go to Pervolia to the coffee shop and some Greek Cypriots would invite them to eat and drink. While eating and drinking, the guy I told you about from Pervolia came. He was drunk… And he started boasting about how he had killed Shevket, not realizing that at the same table was his son… When the Turkish Cypriot friend sitting next to Shevket's son told him that "This is his son", he would not stop and tell him, "Let me tell you how your father died…" Ilkay would start crying and the Greek Cypriots from Pervolia would take this killer away from there and also asked Ilkay and his friend to leave… When Ilkay came back, he was shouting and screaming in the coffee shop… After that date, Ilkay would not be given a gun while on duty when he was doing his military service so that he would not go and shoot that Greek Cypriot. He passed away about six months ago… When he was alive, always when we sat down to eat and drink, he would tell us this story…"
I thank our journalist friend Stavros Antoniou for his humanity…
I hope that after 55 years, CMP manages to find the remains of Yusuf Emir Hasan and Shevket Salih Sakalli to return them to what is left on earth of their family… This is so cruel… And this is so inhuman… The first crime is killing them… The second grave crime is making their relatives wait for more than half a century without any results…
I hope that the humanitarian gesture of Stavros Antoniou would encourage those responsible for investigations to look deeper and further into this – he has given very valuable clues and an indication of a possible burial site… Let's see if we shall be able to finally help their relatives – whoever has remained on this earth, that is…

19.1.2019

Photo 1: At the possible burial site together with Ms. Angeliki from CMP and our journalist friend Stavros Antoniou...

Photo 2: Stavros Antoniou together with Ms. Angeliki and Ms. Mine Balman from CMP...

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 10th of February 2019, Sunday. Similar series of articles were published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 4th and 7th of January 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/stavros-antoniudan-insani-jest-13446yy.htm

http://www.yeniduzen.com/stavros-antoniudan-insani-jest-2-13461yy.htm
  • February 24th 2019 at 18:55

Οποιαδήποτε αντιπολεμική στάση θα μας φέρει ένα βήμα πιο κοντά στην ειρήνη…

By Sevgul Uludag

Οποιαδήποτε αντιπολεμική στάση θα μας φέρει ένα βήμα πιο κοντά στην ειρήνη…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Την Παρασκευή 11 Ιανουαρίου 2019 μαζευόμαστε στις 7 το βράδυ στο Σπίτι της Συνεργασίας στην Πράσινη Γραμμή στη Λευκωσία για την παρουσίαση του βιβλίου του Ηλία Παντελίδη με τίτλο «Savash ve Biz» («Ο Πόλεμος και Εμείς») στα τουρκικά. Πρόκειται για την τουρκική έκδοση του βιβλίου του «The Laconic Tales» («Οι Λακωνικές Ιστορίες») που δημοσιεύθηκε στα αγγλικά και μιας ελληνικής εκδοχής που επίσης ήδη παρουσιάστηκε στην Αθήνα… Πέρσι είχαμε μαζευτεί στο Chateau Status για την παρουσίαση του βιβλίου στα αγγλικά…
Το βιβλίο «Savash ve Biz» που σημαίνει «Ο πόλεμος και Εμείς» συγκεντρώνει τις ιστορίες και αναμνήσεις 16 Κυπρίων.
Είναι ένα βιβλίο που παίρνει μια αντιπολεμική στάση. Θέλω να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις μου για το βιβλίο αυτό…
Ο Ηλίας Παντελίδης κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια για να γράψει το βιβλίο αυτό… Θα μπορούσε να το έκανε διαφορετικά όπως πολλοί άλλοι… Θα μπορούσε απλά να έγραφε τις δικές του αναμνήσεις και να το εκδώσει.
Όμως πήγε ένα βήμα πιο πέρα και άρχισε να ερευνά για τις εμπειρίες άλλων, εκτός από τις δικές του.
Το γεγονός ότι έχει επιλέξει να μιλήσει και με Τουρκοκύπριους, εκτός από Ελληνοκύπριους, είναι επίσης ένα μεγάλο βήμα στο διαιρεμένο μας νησί. Μίλησε με 10 Ελληνοκύπριους, τέσσερεις Τουρκοκύπριους, ένα Μαρωνίτη Κύπριο και ένα Άγγλο και κατέγραψε τις αναμνήσεις τους.
Οι κοινότητες μας κλαίνε για το δικό τους πόνο, βλέπουν τον εαυτό τους ως το «μόνο θύμα» της σύγκρουσης, δεν θέλουν να αναγνωρίσουν και να δουν ότι άλλες κοινότητες που ζουν κάτω από τον ίδιο ουρανό και αναπνέουν τον ίδιο αέρα, έχουν επίσης επηρεαστεί από τη σύγκρουση… Διότι η σχετική «κουλτούρα» σε θέλει να κλαις μόνο για το δικό σου πόνο, να βλέπεις μόνο τη δική σου απώλεια και να καταγγέλλεις μόνο αυτά που σου έκανε ο «εχθρός». Η «κουλτούρα» στην Κύπρο είναι αφοσιωμένη να σε φιμώνει μόλις αρχίσεις να μιλάς για αυτά που υπέφεραν «οι άλλοι».
Ο λόγος πίσω από αυτή την «κουλτούρα» είναι τα συμφέροντα των κυριαρχουσών δυνάμεων στο νότιο και στο βόρειο μέρος της Κύπρου.
Θέλουν να σε κλειδώσουν στο δικό σου πόνο, να κλαις μόνο για τον εαυτό σου και να ζεις μόνο στο παρελθόν.
Με αυτό τον τρόπο, μπορούν να σε ελέγχουν καλύτερα.
Κάνοντας «την άλλη πλευρά» αόρατη, δημιουργώντας «δίκαιες θέσεις» για τους δικούς τους, πατώντας πάνω σε αίμα και δάκρυα, κατάφεραν να συνεχίσουν να κυβερνούν τη γη μας και να απολαμβάνουν τη δική τους εξουσία και στις δύο πλευρές του νησιού μας.
Το έκαναν αυτό πολύ «επιτυχημένα» για τα τελευταία τουλάχιστον 50-60 χρόνια στην Κύπρο. Είναι τόσο «επιτυχημένοι» που χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν, χιλιάδες έγιναν «αγνοούμενοι», δημιουργήθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες, αλλά οι πραγματικές κυριαρχούσες δυνάμεις στην Κύπρο συνεχίζουν ακόμα να έχουν όρεξη, δεν έχουν χάσει ακόμα την όρεξη τους και δεν τους απασχολούν νέες περιπέτειες όπου η Κύπρος μας μπορεί να καεί. Στο τέλος της μέρας αυτοί που πληρώνουν είναι οι απλοί άνθρωποι, όχι αυτοί… Αυτοί που θάβουν τα παιδιά τους, αυτοί που κλαίνε για τους «αγνοούμενους» γιους τους, αυτοί που έχασαν τα πάντα και προσπαθούν να επιβιώσουν σε μικροσκοπικά προσφυγικά σπίτια είναι απλοί πολίτες, όχι οι κυριαρχούσες ελίτ. Αυτές οι κυριαρχούσες ελίτ είχαν στείλει το 1974 τα δικά τους παιδιά – γύρω στις 2-3 χιλιάδες νεαροί Ελληνοκύπριοι – με πλοία και αεροπλάνα ως «μετανάστες» για να βοηθήσουν τα παιδιά τους να αποφύγουν τον πόλεμο και τα παιδιά τους συνέχισαν να ζουν για κάποια χρόνια στην Αγγλία, μέχρι που οι Βρετανικές αρχές ανακάλυψαν ότι δεν μπορούσαν να είναι ακόμα σε κατάσταση «πρόσφυγα» ή «μετανάστη»… Αυτή την ενδιαφέρουσα ιστορία μου την έχει πει ένας Ελληνοκύπριος φίλος και δεν ξαφνιάστηκα… Σε θέλουν να πεθάνεις για αυτούς και να γίνεις «ήρωας» και στο μεταξύ να προστατεύουν τα δικά τους παιδιά…
Όποιος προσπάθησε να βγάλει την αλήθεια προς τα έξω, ολόκληρη την αλήθεια, του επιτίθονταν και προσπαθούσαν να τον ή την σιωπήσουν και στις δύο πλευρές του νησιού.
Παρόλους αυτούς τους ελίτ κύκλους που επέκτειναν τη δύναμη τους πατώντας πάνω στον πόνο και τα βάσανα, πάντοτε υπήρχαν Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι και Μαρωνίτες Κύπριοι και Λατίνοι Κύπριοι και Αρμένιοι Κύπριοι που επέλεγαν να αγωνίζονται για να βγει προς τα έξω ολόκληρη η αλήθεια…
Θυμηθείτε: Όταν ο φίλος μας, Ελληνοκύπριος σκηνοθέτης Πανίκος Χρυσάνθου έκανε την ταινία με τίτλο «Our Wall» («Το Τείχος μας») μαζί με τον Τουρκοκύπριο φίλο μας, ακαδημαϊκό και συγγραφέα Niyazi Kizilyurek, είχαν πολλές αντιδράσεις και δέχτηκαν επίθεση. Γιατί; Διότι αυτό ήταν το πρώτο σοβαρό ντοκιμαντέρ όπου ο πόνος και οι εμπειρίες και των δύο κοινοτήτων ειπώθηκαν με λεπτομέρεια… Όμως πριν από αυτό, ο Πανίκος είχε κάνει το πρώτο ντοκιμαντέρ για το χωριό φάντασμα «Άγιος Σωζόμενος» και το ΓΤΠ (Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών) τότε ήταν πολύ αναστατωμένο μαζί του. Οι κυριαρχούσες ελίτ δεν σταμάτησαν εκεί και όταν ο Πανίκος Χρυσάνθου έκανε την ταινία του «Ο Ακάμας», προσπάθησαν ουσιαστικά να τον χρεωκοπήσουν… Ο λόγος ήταν ότι ο Πανίκος έσπαζε τα ταμπού και έλεγε ιστορίες που δεν τον ήθελαν να πει…
Η Ελληνοκύπρια ποιήτρια Έλλη Παιονίδου και ο σύζυγος της ήταν από τους πολύ πρώτους που προσπάθησαν να μεταφράσουν την ποίηση Τουρκοκυπρίων ποιητών που είχαν αντιπολεμική στάση και έφεραν μαζί Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους συγγραφείς. Ο Χρίστος Χατζήπαπας ήταν επίσης ένας από αυτούς που προσπάθησαν να φέρουν συγγραφείς μαζί. Αυτό έγινε αμέσως μετά το 1974, μετά τη «διαίρεση» του νησιού μας… Και έτσι είναι που το διάσημο αντιπολεμικό ποίημα της Neshe Yashin έγινε γνωστό από πολλούς Ελληνοκύπριους: «Λένε πως ο άνθρωπος πρέπει την πατρίδα ν' αγαπά / έτσι λέει κι ο πατέρας μου συχνά / Η δική μου η πατρίδα έχει μοιραστεί στα δυο / ποιό από τα δυο κομμάτια πρέπει ν' αγαπώ;»
Η ζωγράφος Nilgun Guney ως επικεφαλής της ΕΜΑΑ πριν από χρόνια, προσπάθησε να φέρει μαζί τους ζωγράφους από τις δύο πλευρές του νησιού μας και να οργανώσουν κοινές δραστηριότητες… Στο δικό της στούντιο διεξάγαγε εθελοντικά εργαστήρια για οκτώ μήνες με νεαρούς καλλιτέχνες και δούλευαν μαζί με τους συγγενείς των «αγνοουμένων» και από τις δύο πλευρές, και δημιούργησαν εξαιρετικά έργα για την έκθεση μας με τίτλο «Το Χρώμα της Αλήθειας»…
Για πολλά χρόνια, οι ομάδες επίλυσης συγκρούσεων συναντιόντουσαν στο Ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας και ονειρεύονταν ένα κοινό μέλλον, παρήγαγαν συγκεκριμένα προγράμματα και ως αποτέλεσμα υπέστηκαν σκληρές επιθέσεις. Οι Fatma Azgin, Καίτη Οικονομίδου, Καίτη Κληρίδη, Νίκος Αναστασίου ήταν φίλοι με τους οποίους εργαζόμασταν μαζί στην «Ομάδα Εκπαιδευτών για Επίλυση Συγκρούσεων» και δέχτηκαν σκληρή επίθεση. Από τις ομάδες επίλυσης συγκρούσεων οι Ulus Irkad, Ekrem Varoghlou, Sarper Ince και Νίκος Αναστασίου προσπάθησαν να φέρουν τη νεολαία μαζί στην Πύλα και δέχτηκαν έντονη επίθεση.
Η Κλεοπάτρα και ο σύζυγος της Τζους Παγιάτα που δημιούργησαν το «Νεοκυπριακό Σύνδεσμο» προσπάθησαν να αγκαλιάσουν όλες τις κοινότητες του νησιού μας και έκαναν δραστηριότητες για να δημιουργήσουν αμοιβαία κατανόηση…
Όλα αυτά έγιναν όταν η «υπεράσπιση της ειρήνης» δεν ήταν «στη μόδα» και ήταν πολύ επικίνδυνη και έπρεπε να αντιμετωπίσεις απειλές θανάτου και άλλους εκφοβισμούς και αυτά είναι μόνο ορισμένα ονόματα για τα οποία γνωρίζω – υπάρχουν πολλοί άλλοι που έχουν αγωνιστεί για να γίνει γνωστή η αλήθεια…
Ο Ηλίας Παντελίδης στο βιβλίο του «Ο Πόλεμος και Εμείς» προσπαθεί να κοιτάξει και αυτά που πέρασαν και άλλες κοινότητες, παρά να κλαίει μόνο για τον πόνο της δικής του κοινότητας, και με αυτή την έννοια, είναι μια τολμηρή, αντιπολεμική στάση που παίρνει με αυτό το βιβλίο. Και επιπλέον, το δημοσίευσε σε τρεις γλώσσες έτσι ώστε όλοι που συνδέονται με τη σύγκρουση να κατανοήσουν καλά τι έχει συμβεί στην πραγματικότητα: στα τουρκικά, ελληνικά και αγγλικά.
Ως ερευνητική δημοσιογράφος που υπόκειμαι συνεχώς επιθέσεις, έλαβα «αντιδράσεις» και από τις δύο πλευρές όταν έγραφα για τους «αγνοουμένους» και τους «μαζικούς τάφους»… Λόγο των πολύ θετικών αντιδράσεων και της συντριπτικής υποστήριξης των Τουρκοκύπριων και Ελληνοκύπριων αναγνωστών μου, συνεχίζω να γράφω… Αυτοί που έδειξαν σκληρές αντιδράσεις σε αυτά που έγραφα ήταν είτε οι ίδιοι ή οι συγγενείς τους αναμεμειγμένοι στα εγκλήματα πολέμου και διεξήγαγαν εκστρατείες λάσπης έναντι μου, τόσο προφορικά όσο και γραπτώς… Μερικοί από αυτούς διαρκώς αμφισβητούσαν αυτά που έγραφα και μου επιτίθονταν λέγοντας «Ποιος είναι ο ΣΚΟΠΟΣ σου που τα γράφεις αυτά; Πες μας τώρα, ποιος είναι ο ΣΚΟΠΟΣ σου;!!!» Και φυσικά κάποιοι από αυτούς που επιτίθονταν σε αυτά που έγραφα ήταν απλά εργαλεία των κυριαρχούσων ελίτ και με την επίθεση τους έπαιρναν κάποια συμφέροντα από εκείνες τις κυριαρχούσες ελίτ.
Και ακόμα κάποιοι άλλοι ανακοίνωναν ότι «Δεν είναι καιρός να τα γράφεις αυτά. Μην γράφεις τις ιστορίες αυτές! Θα δημιουργήσεις εχθρότητα και μίσος!» και μου ζητούσαν να σπρώξω την αλήθεια κάτω από το χαλί και συνέχιζαν να λένε ότι «οι κοινότητες μας ζούσαν πολύ ειρηνικά στο παρελθόν». Μετά από χρόνια κάποιοι από αυτούς τους ανθρώπους τελικά κατάλαβαν ότι ήταν καλή ιδέα το γεγονός ότι έγραφα αυτά που γράφω. Στην πραγματικότητα ο λόγος πίσω από την αντίδραση αυτής της ομάδας ανθρώπων ήταν οι δικοί τους «φόβοι» για τον εαυτό τους. Φοβούνταν τόσο πολύ που αυτά που έγραφα τους έκαναν να νιώθουν αρκετά άβολα. Οι φόβοι τους δεν ήταν για τις κοινότητες μας αλλά για τον εαυτό τους… Κάποιοι από αυτούς δεν ήθελαν καν να θεαθούν στο ίδιο δωμάτιο μαζί μου και προσπαθούσαν να με αποφύγουν, δείχνοντας στις αρχές ότι «Δεν είμαστε καν φίλοι μαζί της, ξέρετε! Δεν συνδεόμαστε!» Νιώθω οίκτο για αυτούς αφού κλείδωσαν τους εαυτούς τους στη δική τους φυλακή και δεν ήθελαν να βγουν έξω…
Γιατί λοιπόν να γράφουμε για την αλήθεια για αυτά που πραγματικά συνέβηκαν τον τελευταίο μισό αιώνα στην Κύπρο; Αυτό μπορεί μόνο να εξυπηρετήσει την ειρήνη και την αμοιβαία κατανόηση. Αν δεν γνωρίζουμε με λεπτομέρειες ποιος έκανε τι, ποιος ενέργησε με αυτό ή τον άλλο τρόπο και γιατί ενέργησαν με τον τρόπο που ενέργησαν, ποτέ δεν θα μπορέσουμε να καταλάβουμε τι πραγματικά συνέβηκε και ποτέ δεν θα μπορέσουμε να σκεφτούμε μαζί, να ονειρευτούμε μαζί και να κτίσουμε ένα μέλλον μαζί σε αυτή τη γη.
Πρέπει να κοιτάξουμε ο ένας τον άλλο στα μάτια και παρόλο που δεν ήμασταν μέρος των εγκλημάτων έναντι στην ανθρωπότητα που διαπράχθηκαν στην Κύπρο, απλά αναγνωρίζοντας τα και λέγοντας ότι λυπούμαστε και ζητώντας συγνώμη για όλα όσα συνέβηκαν, μόνο τότε θα μπορέσουμε να κτίσουμε ένα μέλλον μαζί.
Το βιβλίο «Ο Πόλεμος και Εμείς» του Ηλία Παντελίδη επιλέγει να εξετάσει αυτά που συνέβηκαν στο παρελθόν όχι μόνο υπό την εστίαση της δικής του κοινότητας, αλλά και υπό την εστίαση και των δύο κοινοτήτων – λαμβάνει μια αντιπολεμική στάση.
Κάθε αντιπολεμική στάση θα μας φέρει ένα βήμα πιο κοντά στην ειρήνη…

Photo: Ο Ηλίας Παντελίδης παρουσιάζει το βιβλίο του στα τουρκικά…

(*) Article published in POLITIS in Greek on the 3rd of February 2019, Sunday. A similar article was published in YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 14th of January 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/savas-karsiti-her-durus-bizi-barisa-bir-adim-daha-yaklastiracaktir-13497yy.htm
  • February 24th 2019 at 19:04

Any anti-war stance will take us a step closer to peace…

By Sevgul Uludag

Any anti-war stance will take us a step closer to peace…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

On the 11th of January 2019, Friday evening we gather at 19.00 at the Home of Cooperation on the Green Line in Nicosia for the book launch of Elias Pantelides called `Savash ve Biz` in Turkish. This is the Turkish edition of his book in English "The Laconic Tales" and a Greek version has also been launched already in Athens… Last year we had gathered at the Chateau Status for the launch of the book in English…
"Savash ve Biz" meaning "The War and Us" gathers together the stories and memories of 16 Cypriots.
It is a book that takes an anti-war stance. I want to share with you what I think about this book…
Elias Pantelides made a big effort to write this book… He could have done it differently like many others… He could have just written his own memories and then print it.
But he went a step further and he started making research about others' experiences apart from his own.
Having chosen to speak with Turkish Cypriots, apart from the Greek Cypriots as well is a big step in our partitioned island. He spoke with 10 Greek Cypriots, four Turkish Cypriots, a Cypriot Maronite and an English and wrote down their memoirs.
Our communities cry for their own pain, see themselves as the "only victim" of the conflict, do not want to acknowledge and see that other communities living under the same sky, breathing the same air have also been affected by the conflict… Because the relevant "culture" wants you to cry only for your own pain, see only your own loss and denounce only what the "enemy" did to you. The "culture" in Cyprus is devoted to silencing you as soon as you start talking about the suffering of "the others".
The reason behind this "culture" is the interests of ruling powers in the southern and northern parts of Cyprus.
They want to lock you in your own pain, cry only for yourself and only live in the past.
In this way, they can control you better.
Making "the other side" invisible, creating "just positions" for their own, stepping on blood and tears, they have managed to continue ruling our land and enjoying their own power in both sides of our island.
They have done this very "successfully" at least for the past 50-60 years in Cyprus. They are so "successful" that thousands of people died, thousands went "missing", hundreds of thousands of refugees were created but the real ruling powers in Cyprus still continue to have an appetite, they have not lost their appetite yet and new adventures where our Cyprus can burn is not an issue for them. At the end of the day, the ones who pay for this are ordinary people, not them… The ones who bury their kids, the ones who cry for their "missing" sons, the ones who lost everything and try to survive in tiny refugee houses are the ordinary citizens, not these ruling elites. These ruling elites had sent their own kids – around 2-3 thousand young Greek Cypriots – by ships and by planes in 1974 as "migrants" in order to help their kids avoid the war and their kids continued to live for some years in England until the British authorities would discover that they could no longer be in a position of "refugee" or "migrant"… This interesting story was told to me by a Greek Cypriot friend and I was not surprised… They want you to die for them and become a "hero" and meanwhile protecting their own kids…
Whoever tried to bring out the truth, the whole truth would be attacked and they would try to silence him or her on both sides of our island.
Despite these elite circles who expanded their power stepping on pain and suffering, there has always been Turkish Cypriots and Greek Cypriots and Maronite Cypriots and Latin Cypriots and Armenian Cypriots who have chosen to struggle for the whole truth to come out…
Remember: When our friend, the Greek Cypriot film director Panicos Chrysanthou made the movie called "Our Wall" together with our Turkish Cypriot friend, academician and writer Niyazi Kizilyurek, they had got a lot of reaction and came under attack. Why? Because this was the first serious documentary where the pain and experiences of both communities were told in detail… But before that Panicos had made his first documentary about our ghost village "Agios Sozomenos" and the PIO at that time got extremely upset with him. The ruling elites would not stop there and when Panicos Chrysanthou would make his feature film "The Akamas", they would practically try to bankrupt him… The reason was that Panicos was breaking down the taboos and telling stories they did not want him to tell…
The Greek Cypriot poet Elli Peonidou and her husband were ones of the very first who tried to translate the poems of Turkish Cypriot poets who had an anti-war stance and they brought together Turkish Cypriot and Greek Cypriot writers. Christos Hadjipapas was also one of those who tried to bring writers together. This was happening right after 1974, after the "partition" of our island… And this is how the famous anti-war poem of Neshe Yashin got known by many Greek Cypriots: "One should love one's country/That's what my father tells me/My country is divided into two/Which part shall I love?"
The painter Nilgun Guney as head of EMAA years ago, tried to get together the painters from both sides of our island and make joint activities… She would in her own studio would voluntarily run workshops for eight months with young artists and working together with the relatives of "missing persons" from both sides, would create extraordinary paintings for our exhibition called "The Colour of Truth"…
For many years, the conflict resolution groups would meet at the Ledra Palace Hotel and dream about a common future, produce concrete projects and as a result came under very harsh attacks. Fatma Azgin, Katie Economidou, Kate Clerides, Nikos Anastasiou were friends we worked with in our "Conflict Resolution Trainers Group" and who came under harsh attack. From our conflict resolution groups Ulus Irkad, Ekrem Varoghlou, Sarper Ince, Nicos Anastasiou tried to get together the youth in Pyla and were viciously attacked.
Cleopatra and her husband Jus Bayada who formed the "New Cyprus Association" tried to embrace all communities of our island and made activities in order to create mutual understanding…
All these were done when "defending peace" was not in "fashion" and was very dangerous and you would have to deal with death threats and other intimidation and these are just a few names that I know of – there are many others who have struggled for the truth to be known…
Elias Pantelides, in his book "The War and Us", tries to look at what other communities went through as well, instead of crying only for the pain of his own community and in this sense, it is a bold, anti-war stance he takes with this book. And what is more, he has it published in three languages for everyone connected with the conflict to understand well what has actually happened: In Turkish, Greek and English.
As an investigative journalist coming under attacks constantly, I got "reactions" from both sides when I wrote about "missing persons" and "mass graves"… Because of very positive reactions and the overwhelming support of my Turkish Cypriot and Greek Cypriot readers, I continued to write… Those who were showing harsh reactions against what I was writing were either themselves or their relatives were involved in the war crimes and they waged dirt campaigns against me, both verbally and in writing… Some of them would constantly question my writing and attack me by saying "What is your AIM in writing these? Tell us now, what is your AIM?!!!" And of course some of those attacking what I was writing were simply tools of ruling elites and by attacking me, they were getting certain interests from those ruling circles.
And yet some others would announce that "It is not time to write these. Don't write these stories! You will create enmity and hatred!" and would ask me to sweep the truth under the carpet and would continue to say that "our communities lived very peacefully in the past". Years later some of these people finally understood that it was a good idea to write what I was writing. Actually the reason behind this group of people's reaction was their own "fears" for themselves. They were so fearful that what I wrote made them quite uncomfortable. Their fears were not for our communities but only for themselves… Some of those, they would not even want to be seen in the same room as me and would try to avoid me, showing authorities that "We are not friends with her, you know! We are not associated!" I felt pity for them since they had locked themselves up in their own prison and did not want to get out…
So why write about the truth of what actually happened in the last half century in Cyprus? This can only serve peace and mutual understanding. Unless we know in detail who did what, who acted this or that way and why they acted in the way they did, we can never understand what actually happened and we can never think together, dream together and build a future together on this land.
We need to look at each other in the eye and even though we have not been part of the crimes against humanity committed in Cyprus, just acknowledge these and say we are sorry and apologize for all that happened, only then we can build a future together.
Elias Pantelides' book "Savash ve Biz" chooses to look at what happened in the past not from only his own community's focus but from both communities' focus – it is taking an anti-war stance.
Each anti-war stance will take us a step closer to peace…

12.1.2019

Photo: Elias Pantelides presenting his book in Turkish...

(*) Article published in POLITIS in Greek on the 3rd of February 2019, Sunday. A similar article was published in YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 14th of January 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/savas-karsiti-her-durus-bizi-barisa-bir-adim-daha-yaklastiracaktir-13497yy.htm
  • February 24th 2019 at 19:06

Κάτω από τις ελιές στη Βώνη…

By Sevgul Uludag

Κάτω από τις ελιές στη Βώνη…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Μετά την επίσκεψη στη Σίντα στις 16 Νοεμβρίου 2018 και τις έρευνες που κάναμε μαζί με τον Κυριάκο Αντρέου και τους συγχωριανούς του από τη Λύση για τους δύο «αγνοούμενους» βοσκούς από τη Λύση, τους αποχαιρετούμε και πάμε στην Επηχώ (Abohor) για να συναντήσουμε ένα από τους αναγνώστες μου – ένα βασικό μάρτυρα από τη Βώνη…
Μαζί με τον Ρωμανό Λυρίτσα και τη Sila Murat, τους νεαρούς ερευνητές της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων, πάμε στο σπίτι του και καθόμαστε στο μπαλκόνι, πίνουμε καφέ και μιλούμε για τον πιθανό τόπο ταφής τουλάχιστον έξι «αγνοούμενων» Ελληνοκυπρίων που τους πήραν το 1974 από την εκκλησία στη Βώνη και τους σκότωσαν… Και «εξαφανίστηκαν»…
Η Sila και ο Ρωμανός του δείχνουν το χάρτη της Βώνης – στρατόπεδο από το 1974 – και του δείχνουν που κάνει εκσκαφές η ΔΕΑ…
Το μόνο μέρος που δεν έχει σκαφτεί, είναι προφανώς το μέρος που οι αναγνώστες μας, όπως επίσης και αυτός ο μάρτυρας, είχαν υποδείξει στη ΔΕΑ πριν από χρόνια! Κάτω από τις ελιές!
Είχαμε δώσει αυτές τις πληροφορίες στους λειτουργούς της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων, ξέρετε πότε; Πριν από ακριβώς 11 χρόνια! Και είχαμε επίσης γράψει για αυτό, πριν από 11 χρόνια στην εφημερίδα YENIDUZEN – στις 22 Ιουλίου 2008… Πριν από 11 χρόνια στο άρθρο μας, βασισμένο στις πληροφορίες από τους αναγνώστες μας και κάποιους μάρτυρες είχαμε γράψει:
«Μια ομάδα οκτώ ή δέκα αγνοούμενων Ελληνοκυπρίων είναι θαμμένοι στον ελαιώνα στη Βώνη… Ο αναγνώστης μας μας είχε πει τα ακόλουθα: «Η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων έσκαβε σε ένα σημείο κοντά στη Βώνη, ήταν η εκσκαφή ενός πηγαδιού. Η εκσκαφή αυτή συνεχίστηκε για αρκετό καιρό. Μετά ακούσαμε ότι σε εκείνο το πηγάδι είχαν βρει τα οστά μόνο ενός ατόμου… 50 μέτρα βόρεια από αυτό τον τόπο εκσκαφής, υπήρχε ένας ελαιώνας… Κάτω από αυτό τον ελαιώνα είναι θαμμένη μια ομάδα 8-10 αγνοούμενων Ελληνοκυπρίων. Αν σκάψουν στα ανατολικά αυτού του ελαιώνα, θα δουν ότι αυτή η ομάδα είναι θαμμένη εκεί…
Προηγουμένως, αυτή ΔΕΝ ήταν στρατιωτική περιοχή. Συνηθίζαμε να παίρνουμε τα ζώα μας για να βοσκήσουν εκεί. Μετά, πριν από 10-15 χρόνια, ο στρατός ξαφνικά απέκοψε την περιοχή αυτή βάζοντας συρματοπλέγματα και δεν μας επιτρεπόταν πλέον να πάμε σε εκείνη την περιοχή για να βοσκήσουμε τα ζώα μας…»
Ενώ καθόμαστε στο μπαλκόνι του, ο μάρτυρας μας λέει ότι είχε έρθει για να τον επισκεφτεί ένας ανώτατος αξιωματικός του στρατού από τη Βώνη… Ο στρατός έκανε κάποιες εκσκαφές στην περιοχή που αναφέρει (στον ελαιώνα) και κάποια ανθρώπινα οστά είχαν έρθει στην επιφάνεια… Ο αξιωματικός του στρατού τον είχε ρωτήσει «Είχαν θαφτεί εδώ κάποιοι αγνοούμενοι;» και του είχε απαντήσει: «Ναι, υπάρχουν πληροφορίες ότι κάποιοι αγνοούμενοι είχαν θαφτεί εκεί…»
Εκείνο τον καιρό, μας εξηγεί, ο στρατός έπαιρνε χώμα με μια μπουλντόζα για να δημιουργήσουν περιμετρική προστασία γύρω από το στρατόπεδο… Επομένως, υποψιάζομαι ότι κάποια μικρά κομμάτια από ανθρώπινα οστά που είχαν βρεθεί έξω από το στρατόπεδο στη Βώνη από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων πιθανόν να πήγαν μαζί με το χώμα που πήραν από τον ελαιώνα… Και άρα νομίζω, αν η ΔΕΑ πάρει την απόφαση να σκάψει στα μέρη για τα οποία έχουμε γράψει – τον ελαιώνα – που οι μάρτυρες μας είχαν υποδείξει πριν από 11 χρόνια και αν δεν μπορέσουν να βρουν οστά εκεί, πιθανόν να χρειαστεί να κοσκινίσουν το χώμα γύρω από το στρατόπεδο που χρησιμοποιήθηκε για να δημιουργηθεί η περιμετρική προστασία και να ψάξουν για οστά σε εκείνο το χώμα… Όμως και πάλι, δεν είμαστε εξουσιοδοτημένοι για τέτοιες αποφάσεις: Η αρχή είναι η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων και αυτή είναι μια απόφαση που αυτοί θα πάρουν ή όχι. Από αυτούς εξαρτάται… Το ανθρωπιστικό μας έργο είναι να τους δείχνουμε με συνέπεια πιθανούς τόπους ταφής, να μοιραζόμαστε εθελοντικά τις πληροφορίες και να τους βοηθούμε στην αναζήτηση τους για τους «αγνοουμένους». Αυτό μόνο…
Εφόσον είμαστε στην Επηχώ, θέλω να δείξω στους ερευνητές και ένα άλλο πιθανό τόπο ταφής που τους είχα δείξει πριν από 11 χρόνια που δεν έχει ερευνηθεί. Είχαμε δείξει το μέρος αυτό στους λειτουργούς της ΔΕΑ αρκετές φορές και επίσης είχα γράψει αυτά που μου είχε πει ένας κύριος μάρτυρας και τα δημοσίευσα στην εφημερίδα YENIDUZEN στις 12 Απριλίου 2008 και αργότερα εκείνες τις μέρες στην εφημερίδα ΠΟΛΙΤΗΣ…
Ο μάρτυρας μας είχε πει:
«Και πάλι αυτός ο άντρας που λέγεται …. σκότωσε ένα άτομο μπροστά στα μάτια μου. Είχε βάλει ένα τραπέζι στο κέντρο της Επηχούς ως επίδειξη και ο …. καθόταν στο τραπέζι. Ο άντρας αυτός επίσης υπηρετούσε ως διευθυντής ενός Γραφείου. Ήταν αυτός που έδωσε την διαταγή να σκοτώσουν. Φορούσε στρατιωτική στολή. Αυτός ο Τουρκοκύπριος λειτουργός είχε πει «Πως μπορείς να πυροβολείς Τούρκους στρατιώτες;» και ο Ελληνοκύπριος στρατιώτης που είχαν πιάσει είχε πει «Πολεμούσα»… Και μετά είπε «Είσαι ένοχος διότι πυροβόλησες με σφαίρα τον Τούρκο στρατιώτη…»
Και μετά γύρισε και είπε «Όμως, θα σε αφήσουμε να φύγεις και θα πας στο Έξω Μετόχι εκεί κάτω… Υπάρχουν Ελληνοκύπριοι εκεί…»
Αυτός ο Ελληνοκύπριος στρατιώτης είχε πάει σε κάποιες Τουρκοκύπριες γυναίκες στην Επηχώ για να ζητήσει νερό. Και οι γυναίκες εκείνες τον παρέδωσαν σε αυτόν τον Τουρκοκύπριο. Ο Τουρκοκύπριος αυτός είχε ένα πολυβόλο Thompson και είχε βάλει ξιφολόγχη στο όπλο αυτό και τον έσπρωχνε με την ξιφολόγχη, και είχε φέρει αυτόν τον Ελληνοκύπριο δίπλα μας… Αυτό ήταν στο κέντρο του χωριού… Ήμασταν παιδιά και βλέπαμε τις λεηλασίες εκείνες τις μέρες… Είχαν πάρει τα πράγματα που λεηλάτησαν από το Έξω Μετόχι και τα κατέγραφαν, ακόμα δεν τα είχαν διαμοιράσει… Υπήρχε μια τσάντα τύπου «James Bond», άνοιξαν αυτή τη τσάντα με ένα μαχαίρι και από μέσα έπεσαν πολλές φωτογραφίες… Ήταν φωτογραφίες γυμνών γυναικών, η τσάντα ήταν γεμάτη με αυτές τις φωτογραφίες… Η τσάντα αυτή ήρθε με τα πράγματα που λεηλατήθηκαν από το Έξω Μετόχι στην Επηχώ… Ο ιδιοκτήτης της τσάντας αυτής προφανώς είχε βγάλει γυμνές φωτογραφίες της φιλενάδας του… Κοιτάζαμε εκείνες τις φωτογραφίες… Υπήρχε ένα βιβλιάριο επιταγών… Ο Τουρκοκύπριος είπε «Το βιβλιάριο επιταγών είναι δικό μου!» - τι καλό θα του έκανε αυτό το βιβλιάριο επιταγών;!!!
Τότε είδα τον άλλο Τουρκοκύπριο να σπρώχνει τον Ελληνοκύπριο στρατιώτη προς εμάς – ο άντρας με τη ξιφολόγχη… Ενώ παίζαμε με την τσάντα τύπου James Bond, ήρθαν… Σε πέντε λεπτά, έστησαν «δικαστήριο» - ήταν ο …. που έστησε το δικαστήριο. Είχε άσπρα μαλλιά και ήταν ο διευθυντής ενός Γραφείου για πολλά χρόνια… Πέθανε πριν από μερικά χρόνια. Έδωσε τη διαταγή (να πυροβολήσουν και να σκοτώσουν) και ο Ελληνοκύπριος στρατιώτης γύρισε και δύο σφαίρες έφυγαν από εκείνο το όπλο Thompson, μια από αυτές τον κτύπησε στο γοφό… Φώναζε και έπεσε κάτω… Ο άντρας με το όπλο Thompson, που το όνομα του ήταν …., έβαλε το πόδι του πάνω στον άντρα που έπεσε… Έβγαλε τη σακούλα του με τις σφαίρες του… Όμως είχε γεμάτο γεμιστήρα… Ο Ελληνοκύπριος ούρλιαζε…. Έβαλε στις σφαίρες μια μια στο όπλο του και τον πυροβόλησε στο κεφάλι…
Μετά έβγαλε τα άρβυλα του και είπε «Ελάτε παιδιά, πάρτε άρβυλα!» ρίχνοντας τα άρβυλα σε μας… Και τον πήρε από τα πόδια και υπάρχει αυτό το ιερό που ονομάζεται «Seydali» στην Επηχώ, ακριβώς απέναντι από εκεί, έβαλε ένα δεμάτι από άχυρο και έβαλε εκεί το σώμα του νεκρού Ελληνοκύπριου, μετά έβαλε ακόμα ένα δεμάτι από άχυρο και έβαλε φωτιά και έφυγε… Τον έκαψε… Για μέρες φαίνονταν τα χέρια αυτού του νεκρού άντρα… Ξέρεις γιατί τα χέρια ενός καμένου ατόμου είναι πάνω; Ρωτά το Θεό «Γιατί;;»
Νομίζω αυτός ο άντρας ήταν δάσκαλος… Ή αυτή ήταν η εντύπωση που είχα… Και μετά τον έθαψαν εκεί… Που; Μέσα στα 200 τετραγωνικά μέτρα εκείνου του χωραφιού, είναι εκεί… Τον έθαψαν στην επιφάνεια. Τα πόδια του είχαν καεί εντελώς…»
Μετά από 11 χρόνια, δείχνουμε ξανά το μέρος αυτό – δεν έχουν γίνει εκσκαφές εδώ… Ο μάρτυρας μου τους λέει ότι πριν από χρόνια, μια μέρα άρχισε να παίρνει χώμα από εδώ και οι χωριανοί του είχαν πει να σταματήσει… «Θα βρεις τα οστά εκείνου του Ελληνοκυπρίου που θάψαμε εκεί… Μην πάρεις χώμα από εκεί» του είχαν πει… Μας το είχε πει αυτό αρκετές φορές στη διάρκεια των ετών καθώς ερχόμασταν να τον δούμε με άλλους ερευνητές της ΔΕΑ… Είχε δείξει αρκετές φορές το μέρος αυτό στη ΔΕΑ… Είχαμε δείξει το μέρος αυτό μαζί και με άλλους μάρτυρες, συμπεριλαμβανομένου του ατόμου που ήταν τότε παιδί που είχε δει την ταφή με τα μάτια του… Τίποτε δεν έγινε μέχρι τώρα έτσι χωρίς να χάσουμε την προσοχή μας ότι χρειάζεται να συνεχίσουμε να βοηθούμε τους συγγενείς των «αγνοουμένων», δείχνουμε το μέρος για ακόμα μια φορά στο Ρωμανό και τη Sila…
Ενώ βρισκόμαστε εκεί, ένας Τουρκοκύπριος από την περιοχή μας προσεγγίζει για να δει τι κάνουμε…
«Ενοικιάζω το μέρος αυτό» λέει…
Του εξηγούμε τι κάνουμε. Φαίνεται ότι τώρα δίνει τη συγκατάθεση του αν η ΔΕΑ θελήσει να σκάψει εδώ…
Όμως αργότερα, μαθαίνω ότι η ιδιοκτήτρια του χωραφιού δεν δίνει τη συγκατάθεση της… Ίσως οι ερευνητές να μπορέσουν να την επισκεφτούν ξανά και να προσπαθήσουν να την πείσουν…
Υποψιάζομαι ότι ο Ελληνοκύπριος που ίσως να είναι θαμμένος εδώ μπορεί να είναι ένας από εκείνους τους 45 Ελληνοκύπριους που κάποιοι Τουρκοκύπριοι πήραν από το σπίτι της Φρόσως Δήμου στη Βώνη και που σκότωσαν και εξαφανίστηκαν… Εργαζόμουν σε αυτή την υπόθεση για πολλά χρόνια και πρόσφατα βοηθήσαμε να βρεθούν τα οστά πέντε «αγνοούμενων» Ελληνοκυπρίων στην πρώην χωματερή της Επηχούς που είχαμε δείξει στη ΔΕΑ και τρεις από εκείνους τους Ελληνοκύπριους έχουν τώρα ταυτοποιηθεί από τη ΔΕΑ με εξετάσεις DNA, και αποδείχτηκε ότι ανήκαν στην ομάδα των 45, που πήραν από το σπίτι της Φρόσως Δήμου στη Βώνη το 1974…
Μέχρι τώρα τα οστά 35 ατόμων από εκείνη την ομάδα 45 ατόμων έχουν βρεθεί αλλά χρειάζεται να βρούμε ακόμα 10 «αγνοούμενους» Ελληνοκύπριους από εκείνη την ομάδα…
Τους είχαν πάρει έξω από τη Βώνη, περίπου στο Beykeuy και τους πυροβόλησαν αλλά κάποιοι είχαν προσπαθήσει να διαφύγουν όταν μπλόκαραν τα όπλα των Τουρκοκυπρίων καθώς προσπαθούσαν να τους σκοτώσουν… Κυνήγησαν εκείνους που διέφυγαν και προσπάθησαν να τους πιάσουν και να τους σκοτώσουν… Πιστεύω ότι ο άντρας που σκοτώθηκε στο κέντρο της Επηχούς, μπορεί να είναι ένας από αυτούς που προσπάθησαν να διαφύγουν… Αν καταφέρουμε να τον βρούμε εδώ, και μετά με εξετάσεις DNA από τη ΔΕΑ, θα ξέρουμε σίγουρα ποιος ήταν και η οικογένεια του δεν θα περιμένει άλλο για νέα του… Θα μπορεί να πάει πίσω κοντά τους για κατάλληλη ταφή με ανθρώπινη αξιοπρέπεια…
Ευχαριστώ όλους τους αναγνώστες μου και μάρτυρες που με βοηθούν εθελοντικά και ευχαριστώ το Ρωμανό και τη Sila που ήρθαν μαζί μου για να τους δείξω κάποιους πιθανούς τόπους ταφής έτσι ώστε να συνεχίσουν το έργο τους για τους «αγνοουμένους» της Κύπρου…

Photo 1: Περιοχή στη Βώνη σημειωμένη με κόκκινο, την οποία είχαμε υποδείξει στη ΔΕΑ πριν από 11 χρόνια και που ακόμα δεν έχει ερευνηθεί ή εκσκαφεί

Photo 2: Οι ερευνητές της ΔΕΑ Sila και Ρωμανός στην Επηχώ, στον πιθανό τόπο ταφής που είχαμε υποδείξει πριν από 11 χρόνια και που δείχνουμε ξανά


(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 3rd of March 2019, Sunday. A similar article was published in Turkish in the YENİDÜZEN newspaper on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 25th of January 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/sindeden-kayip-edilmis-iki-cobanin-ve-voniden-kayip-edilenlerin-izinde5-13540yy.htm
  • March 4th 2019 at 17:24

Under the olive trees in Voni…

By Sevgul Uludag

Under the olive trees in Voni…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

After visiting Sinda on the 16th of November 2018 and doing investigations together with Kyriacos Andreou and his villagers from Lysi for the two shepherds "missing" from Lysi, we say goodbye to them and continue to go to Epiho (Abohor) to meet one of my readers – a key witness from Voni…
Together with Romanos Lyritsas and Sila Murat, the young investigators of the Cyprus Missing Persons' Committee we go to his house to sit on his balcony, drink coffee and speak about the possible burial site of at least six "missing" Greek Cypriots taken from the church in Voni in 1974 and killed… And "disappeared"…
Sila and Romanos show him the map of Voni – a military camp since 1974 – and point out where the CMP had been digging…
The only place that has not been dug, apparently is the place our readers, as well as this witness had pointed out to the CMP years ago! Under the olive trees!
We had given this information to the officials of the Cyprus Missing Persons' Committee, you know when? Exactly 11 years ago! And we had also written about it, 11 years ago in the YENIDUZEN newspaper – on the 22nd of July 2008… 11 years ago in our article, based on the information from our readers and some witnesses, we had written this:
"A group of eight or ten missing Greek Cypriots are buried under the olive grove in Voni… Our reader told us the following: 'The Cyprus Missing Persons' Committee was digging at a spot close to Voni, it was the excavation of a well. This excavation went on for a long time. Then we heard that they had found the remains of only one person in that well… 50 meters to the north of this excavation site, there is an olive grove… Under this olive grove a group of 8-10 missing Greek Cypriots' group is buried. If they dig the eastern part of this olive grove, they will see that this group is buried there…
Previously, this was NOT a military zone. We used to bring our animals to graze around there. Then 10-15 years ago, all of a sudden the military would cut off this area putting up wires and we were no longer allowed to go in that area to graze our animals…"
Sitting on his balcony, our witness says that a top military officer from Voni had come to visit him… The military were doing some excavations in the area he mentions (under the olive grove) and some human remains had come out… The military officer had asked him, "Were some missing persons buried here?" and he had answered him: "Yes, there is information that some missing persons had been buried there…"
In those days, he explains to us, the military was taking some soil with a bulldozer to build a set around the camp… Therefore, some small pieces of human remains that were found outside the military camp in Voni by the Cyprus Missing Persons' Committee probably went together with that soil taken from around the olive grove, I suspect… And therefore, if the CMP takes a decision to dig the places we wrote about – the olive grove – that our witnesses pointed out 11 years ago and if they can't find remains there, then they would probably have to sieve the soil around the camp that was used to build a set and search for remains in that soil I think… But again, we are not authorised with such decisions: The authority is the Cyprus Missing Persons' Committee and that is a decision that they will take or not take. It is up to them… Our humanitarian mission is to consistently show them possible burial sites, share information voluntarily and help them in their search for "missing persons". That is all…
Since we are in Epiho, I want to show the investigators another possible burial site that I had shown them 11 years ago which has not been explored. We showed this place several times to the officials of the CMP and I had also written what a primary witness had told me and published it in the YENIDUZEN newspaper on the 12th of August 2008 and later on those days, in POLITIS newspaper…
Our witness had said:
"Again this man called ….. killed one person in front of my eyes. He set up a table in the centre of Epiho as a show off and ….. was sitting at the table. This guy also served as the director of an Office. He was the one who gave the order to kill. He had a military uniform on. This Turkish Cypriot official said "How can you shoot at the Turkish soldiers?" and the Greek Cypriot soldier they had caught said "I was fighting"… And then he said, "You are guilty because you fired a shot at the Turkish soldier…"
And then he turned around and said, "Still, we will let you go and you will go to Exometochi down there… There are Greek Cypriots there…"
This Greek Cypriot soldier had gone to some Turkish Cypriot women to ask for water in Epiho. And those women would give him to this Turkish Cypriot. This Turkish Cypriot had a Thompson machine gun and had put a bayonet on his gun and pushing him with that bayonet, he had brought this Greek Cypriot next to us… This was in the centre of the village… We were kids and we were looking at the looting in those days… They had taken the things looted from Exometochi and they were registering them, they had not yet shared the loot… There had been a "James Bond" type of bag, they opened this bag with a knife and there came out a lot of photographs from that bag… There were photos of naked women, the bag was full of these photographs… This bag came together with the looted goods from Exometochi to Epiho… The owner of the bag apparently had taken naked photos of his girlfriend… We were looking at those photos… There was a cheque book… The Turkish Cypriot guy said, "The cheque book is mine!" – what good would it do to him, this cheque book?!!!
Then I saw the other Turkish Cypriot guy pushing that Greek Cypriot soldier towards us – the guy with the bayonet… While we were playing around with the James Bond bag, they came… In five minutes, they set up a "court" – it was …… who set up the court. He had white hair and he was director of an Office for many years… He passed away few years ago. He gave the order (to shoot and kill) and the Greek Cypriot soldier turned around and two bullets from that Thompson gun came out, one of those bullets hit him on the hip… He was screaming and he fell down… The guy with the Thompson gun whose name was ….., put his foot on the guy who fell… He took out his sakoulla of shells. But he had a full magazine… The Greek Cypriot was screaming… He put bullets one by one in his gun and then shot at his head…
Then he took out his boots and said "Here kids, here are some boots!", throwing the boots at us… And he took him by his feet and there is this shrine called "Seydali" in Epiho, just across there he put a ball of straw and he put the Greek Cypriot's dead body there, then put up another ball of straw and put fire to this straw and left… He burned him… For days, the hands of this dead guy were out in the open… Do you know why the hands of a burned person is up? He is asking God, "Why??"
I think this guy was a teacher… Or that was my impression… Then they buried him there… Where? Within the 200 square meters of that field, he is there… They buried him on the surface. His legs had been totally burned…"
After 11 years, we show this place once again – there has been no digging here… My witness tells them that years ago, one day he started taking soil from here and the villagers told him to stop… "You will find the remains of that Greek Cypriot we buried there… Don't take soil from there" they would tell him… He had told this several times over the years as we came to see him with other investigators of CMP… He had shown this place several times to CMP… We had shown this place with other witnesses as well, including the child at that time who saw this burial with his own eyes… Nothing happened until now so without losing sight that we need to continue to help the relatives of "missing persons", we show it one more time to Romanos and Sila…
While there, a Turkish Cypriot from the area approaches us to take a look at what we are doing…
"I am renting this place" he says…
We explain to him what we are doing. It seems that he is giving his consent now if the CMP wants to dig here…
But later on, I find out that the owner of the field would not give her consent… Perhaps the investigators can visit her once again and try to convince her…
I suspect that the Greek Cypriot who might be buried here might be one of those 45 Greek Cypriots, taken from the house of Frosso Dimou in Voni by some Turkish Cypriots and who were killed and who disappeared… I have been working on this for many years and recently, we helped to find the remains of five "missing" Greek Cypriots in the former rubbish damp of Epiho that we had shown to the CMP and three of those Greek Cypriots now identified through DNA testing by CMP, turned out to be from the group of 45, taken from the house of Frosso Dimou in Voni in 1974…
So far, remains of the 35 of those from that group of 45 have been found but we still need to find 10 more "missing" Greek Cypriots from that group…
They were taken outside Voni to around Beykeuy and they were shot but some had tried to escape when the guns of the Turkish Cypriots trying to kill them got stuck… They would chase those who had escaped and tried to catch them and kill them… I believe the guy killed in the centre of Epiho, could be one of those who tried to escape… If we manage to find him here, then through DNA testing of CMP, we will know for sure who he was and his family will not be waiting any longer for news from him… He will be able to go back to them for a proper burial with human dignity…
I thank all my readers and witnesses who have been helping me voluntarily and I thank Romanos and Sila from CMP for coming with me to show them some possible burial sites so that they can continue their work for the "missing persons" of Cyprus…

9.2.2019


Photo1: Area marked in red in Voni that we pointed out 11 years ago to CMP that has not been investigated or excavated until now...

Photo 2: CMP investigators Sila and Romanos at Epikho at possible burial site we had shown 11 years ago and we show again...

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 3rd of March 2019, Sunday. A similar article was published in Turkish in the YENİDÜZEN newspaper on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 25th of January 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/sindeden-kayip-edilmis-iki-cobanin-ve-voniden-kayip-edilenlerin-izinde5-13540yy.htm
  • March 4th 2019 at 17:25

Αναζητώντας «αγνοουμένους» στη Λάπηθο και τη Γύψου…

By Sevgul Uludag

Αναζητώντας «αγνοουμένους» στη Λάπηθο και τη Γύψου…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Οι εκσκαφές από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων ξεκινούν στη Λάπηθο, τη Γύψου και την Κάτω Ζώδεια τη βδομάδα της 18ης Φεβρουαρίου 2019 και είναι ενδιαφέρον να δούμε πιο στενά τις περιοχές αυτές και τι είχαμε κάνει για αυτές στο παρελθόν μαζί με τους υπέροχους μου αναγνώστες, Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους… Χρειάζεται να «φρεσκάρουμε τη μνήμη» μας έτσι ώστε αυτές οι πληροφορίες να μην «χαθούν» σε ένα σκονισμένο φάκελο και χρειάζεται να πιέσουμε για περισσότερες πληροφορίες μέσω των αναγνωστών μας έτσι ώστε να μπορέσουμε να βοηθήσουμε την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων στο έργο της…
Στη Λάπηθο οι εκσκαφές και έρευνες από τους αρχαιολόγους της ΔΕΑ γίνονται στην περιοχή που είναι γνωστή ως η «περιοχή κοντά στο ξενοδοχείο Celebrity» και για το οποίο είχα γράψει πριν από περισσότερο από μια δεκαετία…
Οι αναγνώστες μου είχαν πολλές πληροφορίες για την περιοχή αυτή και συνέχιζαν να μου τηλεφωνούν και να μου υποδεικνύουν την ίδια περιοχή…
Πολλοί από τους Τουρκοκύπριους αναγνώστες μου μαρτυρούσαν ότι υπήρχε ένας τόπος ταφής εκεί μέσα στην περιφραγμένη περιοχή… Κάποιοι από αυτούς είχαν δει ανθρώπινα οστά στην περιοχή αυτή και κάποιοι από αυτούς που είχαν δουλέψει στην περίφραξη της περιοχής ήταν μάρτυρες αφού είχαν δει αυτά τα ανθρώπινα οστά διάσπαρτα…
Υπήρχαν άλλοι αναγνώστες που μου είχαν πει ότι μια μέρα κάποιοι ψαράδες της περιοχής έλαβαν οδηγίες να μαζέψουν τα οστά, να τα βάλουν σε σακούλες και να πάνε έξω στη θάλασσα και να πετάξουν τις σακούλες στη θάλασσα… Οι αναγνώστες μου ισχυρίζονταν ότι αυτό είχε συμβεί αρκετές δεκαετίες μετά το 1974… Έδιναν ακόμα και ονόματα των ενεχομένων ψαράδων και μοιραζόμουν την κάθε πληροφορία που ερχόταν σε μένα μέσω των αναγνωστών μου με τους λειτουργούς της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων, αλλά επίσης δημοσίευα τις ιστορίες αυτές στις σελίδες μου στην εφημερίδα YENIDUZEN.
Το 2015 η ΔΕΑ είχε κάνει κάποιες εκσκαφές σε αυτή την περιφραγμένη περιοχή και κατάφερε να βρει τα οστά μόνο τεσσάρων Ελληνοκύπριων «αγνοουμένων» - υπήρχαν πολύ λίγα οστά εκεί… Τώρα όπως καταλαβαίνω, κάνουν έρευνες στην περιοχή για να δουν αν μπορούν να βρουν περισσότερα οστά…
Υπήρχε ένα άλλο σημείο κοντά στην περιοχή αυτή, το οποίο ένας αναγνώστης είχε δείξει σε μένα και τους λειτουργούς της ΔΕΑ πριν από ακριβώς οκτώ χρόνια… Είχαμε πάει εκεί γύρω στις 19 Δεκεμβρίου 2011 εξ' όσων θυμούμαι και μας είχε δείξει ένα πιθανό τόπο ταφής όπου συναντούσαν ανθρώπινα οστά… Εξ' όσων γνωρίζω, δεν έγιναν εκσκαφές από τη ΔΕΑ εκεί τα τελευταία οκτώ χρόνια… Στις 19 Δεκεμβρίου 2011 είχα γράψει για το πως είχαμε πάει εκεί με τους λειτουργούς της ΔΕΑ και πως ο αναγνώστης μας μας είχε δείξει αυτόν τον πιθανό τόπο ταφής… Είχα πει:
*** Το μέρος αυτό είναι στα δεξιά του χωματόδρομου που οδηγεί στο καταφύγιο των ψαράδων και ο αναγνώστης μου μας είπε ότι είχε δει ανθρώπινα οστά εδώ. Πιο πάνω είναι η περιοχή στα δυτικά του Rita on the Rocks που είναι περιφραγμένη περιοχή και πολλοί από τους αναγνώστες μου είχαν δώσει πληροφορίες για αυτό τον πιθανό τόπο ταφής για τον οποίο έγραψα ήδη από το 2008… Εκείνες τις μέρες ένας από τους αναγνώστες μου, μετά που διάβασε αυτά που έγραψα μου είχε τηλεφωνήσει και είπε ότι ένας από τους φίλους του εργαζόταν ως ληξίαρχος μετά το 1974 και έκανε ένα κατάλογο με τα σπίτια για τους Τουρκοκύπριους που θα ερχόντουσαν πρόσφυγες από το νότιο μέρος του νησιού μας για να εγκατασταθούν στο βόρειο μέρος… Είχε δει ότι η παραλία γύρω από το Rita on the Rocks ήταν γεμάτη με νεκρά σώματα και είχε ειδοποιήσει τους υγειονομικούς λειτουργούς και είχαν έρθει και έβαλαν ασβέστη πάνω στα νεκρά σώματα… Αργότερα κάποιοι στρατιώτες ήρθαν και μάζεψαν τα σώματα αυτά και τα είχαν θάψει κάπου εκεί γύρω…
Οι εκσκαφές αρχίζουν και στη Γύψου την βδομάδα της 18ης Φεβρουαρίου 2019… Πριν από δέκα χρόνια είχαν γίνει κάποιες εκσκαφές από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων στη Γύψου εκεί που βρίσκεται το νεκροταφείο και τώρα ξεκίνησαν νέες εκσκαφές στην περιοχή του νεκροταφείου στη Γύψου όπου ψάχνουν για 5-6 «αγνοούμενους» Ελληνοκύπριους που είχαν θαφτεί μαζί εκεί…
Πριν από ακριβώς 10 χρόνια είχαμε πάει στη Γύψου στις 20 Ιανουαρίου 2009 μαζί με ένα ηλικιωμένο Ελληνοκύπριο αναγνώστη που μας είχε δείξει κάποιους πιθανούς τόπους ταφής στη Γύψου… Αργότερα εκείνες τις μέρες, είχα δείξει αυτούς τους πιθανούς τόπους ταφής στους ερευνητές της ΔΕΑ και τους είχα δώσει λεπτομερείς πληροφορίες.
Μετά το 1974, όπως η Βώνη και ο Μαραθόβουνος, η Γύψου είχε επίσης μετατραπεί σε στρατόπεδο «αιχμαλώτων πολέμου» και στο χωριό αυτό βρίσκονταν περίπου 500 Ελληνοκύπριοι, στο Μαραθόνουνο γύρω στους 500 και στη Βώνη γύρω στους 800… Τους κρατούσαν εκεί και λόγω των τρομερών συνθηκών, κάποιοι ηλικιωμένοι είχαν πεθάνει στη Γύψου και είχαν θαφτεί σε διάφορα μέρη του χωριού… Τόσο η UNHCR (Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες) όσο και ο Ερυθρός Σταυρός σε μια έκθεση προς τον Γενικό Γραμματέα των ΗΕ στις 18 Σεπτεμβρίου 1974, είχαν εκφράσει ανησυχίες για τις σκληρές συνθήκες στα μέρη αυτά.
Σύμφωνα με τους αναγνώστες μου, γύρω στα 20 ηλικιωμένα άτομα - κάποια από αυτά κλινήρη - είχαν πεθάνει λόγω γηρατειών ή/και έλλειψης φροντίδας και είχαν θαφτεί σε διάφορα μέρη του χωριού.
Τον Ιανουάριο 2009 είχα γράψει για αυτά και είχα πει:
*** Ένας από τους Ελληνοκύπριους αναγνώστες μας ήρθε μαζί μας και πήγαμε μαζί στη Γύψου έτσι ώστε να μας δείξει τον πιθανό τόπο ταφής ενός Ελληνοκυπρίου από την Ακανθού που είχε πεθάνει στη Γύψου. Σύμφωνα με τον αναγνώστη αυτό είχε θαφτεί σε ένα πηγάδι και ο αναγνώστης μας είχε δείξει την τοποθεσία του πηγαδιού αυτού…
*** Το πηγάδι αυτό είναι στο δρόμο έξω από τη Γύψου, κοντά στην χωματερή της Γύψου. Το στόμιο του πηγαδιού ήταν ανοικτό και επειδή κάποια σκουπίδια ρίχτηκαν στο πηγάδι αυτό, δεν μπορούσαμε να επιβεβαιώσουμε αν αυτά που έλεγε ο Ελληνοκύπριος αναγνώστης μας ήταν αλήθεια ή όχι. Δώσαμε τις πληροφορίες για την ακριβή τοποθεσία του πηγαδιού αυτού στη ΔΕΑ.
*** Περίπου 20 ηλικιωμένοι Ελληνοκύπριοι είχαν πεθάνει στη Γύψου και είχαν θαφτεί σε διάφορα μέρη γύρω από το χωριό, συμπεριλαμβανομένου ενός συγκεκριμένου σημείου στο Ελληνοκυπριακό νεκροταφείο. Η ΔΕΑ είχε σκάψει για κάποιο καιρό στο νεκροταφείο αλλά δεν κατάφεραν να βρουν κάποιο «αγνοούμενο» θαμμένο εκεί…
Εξ΄ όσων γνωρίζω, δεν έγινε κάποια εκσκαφή στους πιθανούς τόπους ταφής που είχαμε δείξει στους ερευνητές της ΔΕΑ πριν από δέκα χρόνια τον Ιανουάριο του 2009… Δεν έχω ακούσει οτιδήποτε για αυτό…
Αν έχετε οποιεσδήποτε πληροφορίες για τη Γύψου ή τη Λάπηθο, σας παρακαλώ τηλεφωνήστε μου επώνυμα ή ανώνυμα στο κινητό μου στη CYTA 99 966518… Χρειάζεται να σπρώξουμε και χρειάζεται να βοηθήσουμε και χρειάζεται να φρεσκάρουμε τη μνήμη μας έτσι ώστε εκείνα τα μέρη που είχαμε δείξει πριν από μια δεκαετία να μην μείνουν απαρατήρητα και ξεχασμένα ανάμεσα σε σκονισμένους φακέλους…

Photo: Οι αρχαιολόγοι σκάβουν στη Λάπηθο το Φεβρουάριο του 2019 - φωτό από ΔΕΑ…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 17th of March 2019, Sunday. A similar article was published on my pages in YENIDUZEN entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 5th of March 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/kayiplar-icin-kazilarda-akovada-iki-laptada-bir-kisinin-kalintilari-bulundu-13704yy.htm
  • March 17th 2019 at 15:28

In search of “missing” in Lapithos and Gypsou…

By Sevgul Uludag

In search of "missing" in Lapithos and Gypsou…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Digging begins in Lapithos, Gypsou and Kato Zodia around the week of 18th of February 2019 by the Cyprus Missing Persons' Committee and it is interesting to look at these areas more closely and what we had done in the past about them together with my wonderful Turkish Cypriot and Greek Cypriot readers… We need to `refresh memory` so that this information is not `lost` in a dusty file and we need to push for more information through our readers so that we can help the Cyprus Missing Persons' Committee in their work…
In Lapithos the excavations and surveys by the archaeologists of the CMP are in the area commonly known as `Near the Celebrity Hotel area` that I had written about more than a decade ago…
My readers had ample information about this area and they kept on calling and pointing out the same area…
Many of my Turkish Cypriot readers had been testifying that there was a burial site within the fenced area here… Some of them actually had seen human remains in this area and some of them who had worked in the fencing of the area were witnesses as they had seen these human remains scattered around…
There were other readers who had told me that one day some fishermen of the area were instructed to collect the remains, put them in bags and go out to the sea and throw the bags in the sea… My readers were claiming that this was what had happened many decades after 1974… They were even providing names of those fishermen involved and I was sharing every single piece of information that came to me through readers with the officials of the Cyprus Missing Persons' Committee, as well as publishing these stories on my pages in the newspaper YENIDUZEN.
In 2015 the CMP had done some excavations in this fenced area and could only find the remains of four `missing` Greek Cypriots – there were very few remains there… Now as I understand, they are doing surveys of the area in order to see if they can find more remains…
There was another point close to this area that one of my readers had shown me and to the officials of the CMP exactly eight years ago… We had gone there around the 19th of December 2011 as far as I remember and he had shown us a possible burial site where they had been encountering human remains… As far as I know, there has been no excavations by CMP there in the past eight years… On the 19th of December 2011, I had written about how we went there with officials of CMP and how our reader had shown us this possible burial site… I had said:
*** This is a place to the right side of the dirt track that leads to the fishermen's place and my reader told us that he had encountered human remains here. Further up is the area to the west of the Rita on the Rocks which is a fenced area and many of our readers had given information about this possible burial site that we wrote about as early as 2008… In those days one of our readers, after reading what we had written had called us and said that one of his friends was working as a registrar after 1974 and he was making a list of houses for the Turkish Cypriots who would come as refugees from the southern part of our island to the northern part to be settled… He had seen that the beach front around Rita on the Rocks was full of dead bodies and he had notified the health officials and they came and put some lime over the dead bodies… Later on some soldiers would come and collect these bodies and had buried them somewhere around there…
Digging also begins in Gypsou in the week of 18th February 2019… Ten years ago there had been some excavations by the Cyprus Missing Persons' Committee in Gypsou where the cemetery is and now new excavations have been started in the Gypsou cemetery area where they are looking for 5-6 `missing` Greek Cypriots who had been buried together there…
Exactly 10 years ago we had gone to Gypsou on the 20th of January 2009 with a Greek Cypriot old reader who had shown us some possible burial sites in Gypsou… Later on in those same days, I had shown these possible burial sites to the investigators of the CMP and had given them detailed information.
After 1974, just like Voni and Marathovouno, Gypsou too had been turned into `prisoners of war` camp and in this village were around 500 Greek Cypriots, in Marathovouno around 500 and in Voni around 800… They were held there and due to terrible conditions, some old people had died in Gypsou and they had been buried in different parts of the village… Both UNHCR and the Red Cross had expressed worries about the harsh conditions in these places in a report to the UN Secretary General on the 18th of September 1974.
According to my readers, around 20 old persons – some of them bedridden – had died due to old age and/or lack of care and had been buried in different parts of the village.
In January 2009, I had written about these and had said:
*** One of our Greek Cypriot readers came with us and we went together to Gypsou so he could show us the possible burial site of a Greek Cypriot from Akanthou who had died in Gypsou. According to this reader he had been buried in a well and our reader showed us the location of this well…
*** This well is on the way out of Gypsou, very close to the garbage damp of Gypsou. The mouth of the well was open and since some trash were dumped in this well, we could not confirm whether what our Greek Cypriot reader was saying was true or not. We gave information about the exact location of this well to the CMP.
*** Around 20 old Greek Cypriots had died in Gypsou and they were buried in different places around the village, including a certain spot in the Greek Cypriot cemetery. The CMP had dug for some time in the cemetery but could not find any "missing" buried there…
As far as I know, there has been no digging in the possible burial sites we had shown to the investigators of CMP ten years ago in January 2009… I have not heard anything about it at all…
If you have any information about Gypsou or Lapithos, please call me with or without your name on my CYTA mobile phone at 99 966518… We need to push and we need to help and we need to refresh memory so that those places we had shown a decade ago, do not go unnoticed and forgotten amongst dusty files…

Photo: Archaeologists digging in Lapithos in February 2019. Foto by CMP

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 17th of March 2019, Sunday. A similar article was published on my pages in YENIDUZEN entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 5th of March 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/kayiplar-icin-kazilarda-akovada-iki-laptada-bir-kisinin-kalintilari-bulundu-13704yy.htm
  • March 17th 2019 at 15:29

Από τη Νεάπολη στη Λουρουτζίνα και την Αφάνεια – Ορνίθι – αναζητώντας «αγνοουμένους»…

By Sevgul Uludag

Από τη Νεάπολη στη Λουρουτζίνα και την Αφάνεια – Ορνίθι – αναζητώντας «αγνοουμένους»…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Το πρωί της Τρίτης 12 Φεβρουαρίου 2019 πάμε για να συναντήσουμε ένα μάρτυρα που επικοινώνησε μαζί μου… Μαζί μου είναι η Sila Murat από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων, μια νεαρή ερευνήτρια… Ο μάρτυρας μου θα μας δείξει ένα πιθανό τόπο ταφής…
Το μέρος είναι στη Λευκωσία, στη Νεάπολη, κοντά στην εκκλησία, ακριβώς απέναντι από το δρόμο σε ένα πίσω δρόμο…
Στο μέρος αυτό ο πατέρας του είχε δει θαμμένα στην επιφάνεια 4-5 κρανία (σκελετούς) και είχε σκεπάσει αυτόν τον τόπο ταφής με χώμα… Μας εξηγεί ότι αυτό είχε γίνει μετά το 1976 και ότι «Κανένας δεν έχει έρθει σε αυτή την περιοχή από τότε – είναι μια περιοχή χωρίς καμιά δραστηριότητα…»
Επειδή ζούσαν στην περιοχή αυτή από το 1976, μπορούσαν να παρατηρούν το άδειο χωράφι καθώς το χρησιμοποιούσαν ως πέρασμα – θυμάται ενόσω πήγαινε σχολείο, περνούσε από αυτό το άδειο χωράφι και σε εκείνη τη νεαρή ηλικία εκείνο τον καιρό, απέφευγε να περνά ακριβώς δίπλα από τον τόπο ταφή που του είχε υποδείξει ο πατέρας του και του είχε πει την ιστορία…
«Δεν περνούσα από εδώ τη νύκτα» μας είπε…
Ο κύριος δρόμος που οι Τουρκοκύπριοι αποκαλούν «παρακαμπτήριο (bypass) του Καϊμακλιού» είναι γνωστός και γνωρίζουμε ότι το 1974 έγιναν πολλές μάχες εδώ γύρω… Είχαμε δείξει μαζί με τους αναγνώστες μου και άλλους μάρτυρες κάποιους πιθανούς τόπους ταφής πιο πάνω σε αυτό το δρόμο και είχα σιγουρευτεί ότι οι λειτουργοί της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων τους συνάντησαν για να τους δώσουν πληροφορίες για αυτούς τους πιθανούς τόπους ταφής… Είχα γράψει αρκετές φορές για αυτή την περιοχή… Πιστεύω ότι δεν έχουν γίνει εκσκαφές από τη ΔΕΑ στους πιθανούς τόπους ταφής που είχαμε δείξει σε αυτό το δρόμο, αλλά δεν το γνωρίζω στα σίγουρα αφού δεν έχω τέτοιες πληροφορίες…
Ο μάρτυρας μας τώρα λέει ότι πριν από δύο χρόνια είχε επικοινωνήσει με την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων για αυτόν τον πιθανό τόπο ταφής που είχε δει ο πατέρας του και είχε σκεπάσει με χώμα… Λέει ότι πριν από δύο χρόνια είχαν έρθει εκεί δύο Τουρκοκύπριοι λειτουργοί από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων και τους είχε δείξει την περιοχή αυτή και είχε εξηγήσει αυτά που ήξερε, αλλά έχουν περάσει δύο χρόνια και είδε ότι δεν υπήρχε κινητικότητα εδώ και άρχισε να νιώθει ανήσυχος… Όταν το ανάφερε σε ένα συγγενή του ότι ήταν λίγο απογοητευμένος αφού δεν υπήρχε κινητικότητα για τον πιθανό τόπο ταφής που είχε δείξει στους Τουρκοκύπριους λειτουργούς της ΔΕΑ, ο συγγενής του τον συμβούλεψε να επικοινωνήσει μαζί μου. Και έτσι που είναι που μου έγραψε και μετά ήρθαμε σήμερα για να τον συναντήσουμε έτσι ώστε να δείξει ακόμα μια φορά τον πιθανό τόπο ταφής σε εμένα και την Sila Murat, ερευνήτρια από τη ΔΕΑ.
Δεν έχουμε πληροφορίες αν οι δύο Τουρκοκύπριοι λειτουργοί από τη ΔΕΑ πριν από δύο χρόνια ενημέρωσαν την ΔΕΑ για αυτή την περιοχή ή όχι και δεν ξέρουμε αν υπέβαλαν αυτόν τον πιθανό τόπο ταφής στη ΔΕΑ ή όχι. Όμως έχω επικοινωνήσει αμέσως με τους Ελληνοκύπριο και τον Τουρκοκύπριο Βοηθούς του Ελληνοκύπριου και Τουρκοκύπριου Μέλους της ΔΕΑ και τους έχω ενημερώσει και ως αποτέλεσμα σήμερα, είμαστε εδώ για να δούμε το μέρος… Ευχαριστώ τον αναγνώστη αυτό για την ανθρωπιά του και για την επιμονή του να μοιραστεί αυτά που ήξερε και ευχαριστώ την ερευνήτρια της ΔΕΑ Sila Murat που ήρθε μαζί μου για να της δείξω το μέρος. Ευχαριστώ τους βοηθούς που οργάνωσαν την επίσκεψη αυτή.
Ένας άλλος αναγνώστης έρχεται να με συναντήσει και θέλει να μου δώσει πληροφορίες για τους δύο «αγνοούμενους» Ελληνοκύπριους από τη Λουρουτζίνα… Λέει ότι αυτό που άκουσε στο χωριό είναι ότι είχαν θαφτεί στο παλιό Ελληνοκυπριακό νεκροταφείο στην Λουρουτζίνα…
Πριν από χρόνια είχα γράψει εκτενώς για αυτούς τους δύο νεαρούς «αγνοούμενους» Ελληνοκύπριους και είχα επίσης μοιραστεί πληροφορίες για τον πιθανό τόπο ταφής τους το 2008. Σε κάποια από εκείνα τα μέρη έγιναν κάποιες εκσκαφές και σε άλλα όχι. Ήταν τον καιρό που οι δικοινοτικές ομάδες εκσκαφών δεν μπορούσαν να μπουν στη Λουρουτζίνα – μέχρι αρκετά πρόσφατα δεν επιτρεπόταν σε κανένα Ελληνοκύπριο να μπει στη Λουρουτζίνα…
Οι δύο νεαροί Ελληνοκύπριοι είχαν απαχθεί και κρατιούνταν σε ένα σπίτι στη Λουρουτζίνα για περισσότερο από έξι μήνες… Ήταν πολίτες, πήγαιναν με τη μοτοσυκλέτα τους από τη Λάρνακα στη Λευκωσία… Τους απήγαγαν γύρω από το χωριό Κόσιη… Εκείνο τον καιρό, ο λόγος για την απαγωγή τους ήταν να τους χρησιμοποιήσουν για ανταλλαγή κάποιων Τουρκοκυπρίων από το Πυρόϊ που είχαν απαχθεί από κάποιους Ελληνοκύπριους, αλλά αυτό δεν έγινε ποτέ. Τους κράτησαν για έξι μήνες και μετά τους σκότωσαν και τους έθαψαν κάπου στη Λουρουτζίνα.
Σύμφωνα με αυτά που άκουσε και μου έλεγε ο αναγνώστης αυτός, τους είχαν θάψει στο παλιό Ελληνοκυπριακό νεκροταφείο… Λέει ότι «η ΔΕΑ ποτέ δεν ερεύνησε εκεί… Το νεκροταφείο αυτό είναι καθοδόν προς το Τουρκοκυπριακό νεκροταφείο» και μου ζητά να πάω να ελέγξω. Και μου ζητά να ενημερώσω τη ΔΕΑ για τις πληροφορίες αυτές έτσι ώστε να μπορέσουν να ερευνήσουν…
Εκείνο τον καιρό στις αρχές του 1964, o Fehim Mehmet και ο Kamil Huseyin Koushouri είχαν απαχθεί από το Πυρόϊ από κάποιους Ελληνοκύπριους… Κάποιοι Τουρκοκύπριοι, θεωρώντας ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν κάποιους Ελληνοκύπριους ως ανταλλαγή για αυτούς τους δύο απαχθέντες Τουρκοκύπριους αποφάσισαν να απαγάγουν κάποιους Ελληνοκύπριους και στις 4 Φεβρουαρίου 1964 γύρω από τη Κόσιη απήγαγαν τον Αντρέα Πέτρου Γεωργίου και το Χρίστο Σωκράτους Ιωάννου… Η ανταλλαγή δεν έγινε ποτέ και τους κρατούσαν για έξι μήνες σε ένα σπίτι στο χωριό… Ένας από εκείνους τους Ελληνοκύπριους είχε προβλήματα υγείας στο στομάχι… Μετά από κάποιο καιρό, ήταν ξεκάθαρο ότι δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε ανταλλαγή για τους απαχθέντες Τουρκοκύπριους όταν εξανεμίστηκαν όλες οι ελπίδες ότι οι Fehim Mehmet και Kamil Huseyin Koushouri ήταν ακόμα ζωντανοί – έτσι αντί να αφήσουν ελεύθερους αυτούς τους δύο αθώους πολίτες που δεν είχαν καμία σχέση με τη σύγκρουση, τους είχαν σκοτώσει και θάψει και τους έβαλαν στον μακρύ κατάλογο των «αγνοουμένων ατόμων»…
Όταν έγιναν «αγνοούμενοι», ο Αντρέας Πέτρου Γεωργίου ήταν μόλις 24 χρονών και ο Χρίστος Σωκράτους Ιωάννου ήταν μόλις 20 χρονών… Αν τους είχαν αφήσει ελεύθερους, θα ήταν τώρα ζωντανοί… Άφησαν πίσω τους συγγενείς τους σε μεγάλο πόνο – τους είχα συναντήσει και είχα μιλήσει μαζί τους και είχα γράψει την ιστορία αυτών των δύο νεαρών «αγνοούμενων» Ελληνοκυπρίων… Όμως αυτή είναι η πρώτη φορά που έχουμε αυτές τις πληροφορίες ότι μπορεί να είχαν θαφτεί στο παλιό Ελληνοκυπριακό νεκροταφείο… Θα κάνουμε περισσότερες έρευνες για να δούμε αν αυτό είναι αλήθεια ή όχι…
Ένας άλλος αναγνώστης έρχεται και μοιράζεται περισσότερες πληροφορίες για το άδειασμα της φάρμας Arif Efendi (Chiftlik) έξω από την Αφάνεια στο Ορνίθι… Λέει ότι δεν έγινε μια φορά αλλά πολλές φορές… Όταν με συναντά, θέλει να μοιραστεί τις ακόλουθες πληροφορίες:
«Το άδειασμα των τόπων ταφής στη φάρμα Arif Efendi (Chiftlik) στο Ορνίθι δεν έγινε μια φορά αλλά ήταν μια επανειλημμένη διαδικασία… Αυτό που είχαμε ακούσει ήταν ότι η πρώτη προσπάθεια να αδειαστούν οι τόποι ταφής εδώ έγινε τον καιρό που ο Galip Mendi ήταν επικεφαλής της οργάνωσης της Πολιτικής Άμυνας… Σύμφωνα με τις φήμες, στην πρώτη προσπάθεια να αδειαστούν οι τόποι ταφής πήραν τα οστά από τη μια πλευρά του ποταμού και τα μετάφεραν στην άλλη πλευρά του ποταμού.
Όμως μετά υπήρξε ακόμα μια προσπάθεια να αδειαστούν τα οστά εκείνων των «αγνοουμένων», και πιστεύω ήταν γύρω στο 2009… Θα γίνονταν κάποιες αλλαγές στον ποταμό και πάλι εκείνο τον καιρό υπήρχαν φήμες στο χωριό ότι τα οστά που είχαν μεταφερθεί από τη μια πλευρά του ποταμού στην άλλη πλευρά του ποταμού θα μεταφέρονταν και πάλι…
Στο χωριό έλεγαν ότι αυτοί που συμμετείχαν στην ταφή εκείνων των Ελληνοκυπρίων την πρώτη φορά, συμμετείχαν και στο άδειασμα εκείνων των τόπων ταφής, δηλαδή ότι ήταν τα ίδια άτομα. Αυτό που εννοώ είναι ότι εκείνοι που έθαψαν τους Ελληνοκύπριους «αγνοούμενους» το 1974 στη φάρμα Arif Efendi Chiftlighi, ήταν τα ίδια άτομα που συμμετείχαν στο άδειασμα του τόπου ταφής. Ένα από εκείνα τα άτομα που συμμετείχε στο άδειασμα του τόπου ταφής εργαζόταν αργότερα στην Πολιτική Άμυνα και υπήρχαν φήμες ότι το όνομα του συνδεόταν με τη δολοφονία του Τουρκοκύπριου δημοσιογράφου Kutlu Adali. Ο άντρας αυτός δεν ήταν από την Αφάνεια αλλά ήταν δραστηριοποιημένος στην περιοχή. Δεν είναι πλέον ζωντανός…
Υπάρχουν πολλά άτομα που συμμετείχαν και στις ταφές και στο άδειασμα και μετακίνηση των οστών… Και αυτοί δεν είναι πλέον ζωντανοί – πιστεύω μόνο ένας είναι ζωντανός και είναι κλινήρης, πολύ ηλικιωμένος… Τα άτομα αυτά τον παλιό καιρό ήταν μέλη της ομάδας του Tremesheli, διάσημου Τουρκοκύπριου ηγέτη της ΤΜΤ εκείνης της περιοχής…
Ένας από εκείνους που ήταν μέλος της ομάδας αυτής και που συμμετείχε στους σκοτωμούς, το θάψιμο και το άδειασμα καυχιόταν στο χωριό Αφάνεια ότι είχαν βάλει σε σειρά τους Ελληνοκύπριους έξω από τον τοίχο της παλιάς εκκλησίας της Αφάνειας και ότι τους είχαν σκοτώσει εκεί… Καυχιόταν ότι ένας Ελληνοκύπριος του είχε ζητήσει να τον σκοτώσει πρώτα και μετά το γιο του αλλά έκανε το αντίθετο, ότι σκότωσε πρώτα το γιο και μετά τον πατέρα…»
Ευχαριστώ τον αναγνώστη αυτό που μοιράστηκε μαζί μου τις πληροφορίες αυτές… Και πάλι έχω ενημερώσει για όλα αυτά τους Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους λειτουργούς της ΔΕΑ…
Αν μιλούμε και μοιραζόμαστε αυτά που γνωρίζουμε, θα ανοίξουμε το δρόμο για να καθαρίσουμε το παρελθόν μας μαζί…

Photo: Πίσω μου βρίσκεται ο πιθανός τόπος ταφής…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 10th of March 2019, Sunday. Similar articles were published on my pages in YENİDUZEN entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 15th of February 2019 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/babam-bu-alanda-yuzeyde-gomulu-dort-bes-kafatasi-bularak-ustunu-toprakla-ortmustu-13629yy.htm

and on the 11th of February 2019 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/lurucinadan-kayip-edilen-iki-kibrislirumun-eski-kibrislirum-mezarligina-gomulmus-old-13613yy.htm

and on the 8th of February 2019 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/arif-efendi-ciftligindeki-bosaltma-olaylari-bir-degil-birkac-kez-tekrarlandi-13599yy.htm
  • March 17th 2019 at 15:39

From Neapolis to Louroudjina and Afania-Ornithi – in search of “missing persons”…

By Sevgul Uludag

From Neapolis to Louroudjina and Afania-Ornithi – in search of "missing persons"…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

On the 12th of February 2019 Tuesday, in the morning we go to meet a witness who has contacted me… With me is Sila Murat from the Cyprus Missing Persons' Committee, a young investigator… My witness will show us a possible burial site…
The place is in Nicosia, at Neapolis, close to the church, just across the road at a back street…
In this place his father had seen buried on the surface 4-5 skulls (skeletons) and had covered this burial site with soil… This had happened after 1976 he explains and "No one has ever come to this area ever since – it is an area where there has been no activity…"
Because they had been living in this area since 1976, they could observe the empty plot as they used it as a passage – he remembers while going to school, he used to pass from this empty plot and at that young age in those days, he used to avoid passing just next to the burial site where his father had pointed out to him and had told him the story…
"I would not pass from here at night" he would tell us…
The main road that the Turkish Cypriots call the "Kaymakli by-pass road" is well known and we know that in 1974, a lot of fighting had taken around here… We had shown together with my readers and other witnesses some possible burial sites on this road further up and I had made sure that the officials of the Cyprus Missing Persons' Committee would meet them to give them information about these possible burial sites… I had written several times about this area… I believe that there have been no excavations by CMP on the possible burial sites we had shown on this road but I would not know for sure since I have no such information…
Our witness now says that two years ago he had contacted the Cyprus Missing Persons' Committee about this possible burial site where his father had seen and had covered the burial site with soil… He says that two years ago there came two Turkish Cypriot officials from the Cyprus Missing Persons' Committee and he had shown this area to them and had explained what he knew but since two years passed by and he saw that there was no movement here, he started feeling anxious… When he mentioned to a relative of his that he was a bit frustrated since there was no movement about the possible burial site he had shown to the Turkish Cypriot officials of the CMP, his relative advised him to contact me. And that's how he wrote to me and then we came to meet him today so he could show once again the possible burial site to me and to the investigator from CMP, Sila Murat.
We have no information whether the two Turkish Cypriot officials of two years ago from the CMP informed the CMP about this area or not and we do not know if they made a submission about this possible burial site to the CMP or not. But I have immediately contacted both the Greek Cypriot and Turkish Cypriot Assistants of the Greek Cypriot and Turkish Cypriot members of the CMP and have informed them and as a result today, we are here to look at the place… I thank this witness for his humanity and for his insistence in sharing what he knew and I thank the CMP investigator Sila Murat for coming with me to show her this site. I thank the assistants for arranging this visit.
Another reader comes to meet me and wants to give me information about the two "missing" Greek Cypriots from Louroudjina… He says that what he heard in the village is that they had been buried in the old Greek Cypriot cemetery in Louroudjina…
I had written extensively about these two young "missing" Greek Cypriots years ago and had also shared information about their possible burial sites back in 2008. In some of those sites there had been some excavations and in others, not. This was the time when the bi-communal excavation teams could not enter Louroudjina – no Greek Cypriot was allowed to enter Louroudjina until quite recently…
The two young Greek Cypriots had been kidnapped and kept in Louroudjina in a house for more than six months… They were civilians, going with their motorcycle from Larnaca to Nicosia… They had been kidnapped around Koshi village… At that time, the reason behind their kidnapping was to use them in an exchange of some Turkish Cypriots from Piroi who had been kidnapped by some Greek Cypriots, but this never happened. They kept them for six months and then killed them and buried them somewhere in Louroudjina.
According to what this reader heard and was telling me, they had been buried in the old Greek Cypriot cemetery… He says that the "CMP had never investigated there… This cemetery is on the way to the Turkish Cypriot cemetery" and asks me to go and check. And he asks me to inform the CMP about this information so that they can investigate…
In those days, Fehim Mehmet and Kamil Huseyin Koushouri had been kidnapped from Piroi by some Greek Cypriots at the beginning of 1964… Some Turkish Cypriots, thinking that they could use some Greek Cypriots as exchange for these two kidnapped Turkish Cypriots decided to kidnap some Greek Cypriots and on the 4th of February 1964 they would kidnap Andreas Petrou Georgiou and Christos Socratous Ioannou around Koshi… The exchange never happened and they were kept in the village in a house for six months… One of those young Greek Cypriots had health problems with his stomach… After some time, it was clear they could not be used in exchange for the kidnapped Turkish Cypriots when all hopes that Fehim Mehmet and Kamil Huseyin Koushouri would still be alive died out - so instead of letting these two innocent civilians who had nothing to do with any conflict, they had killed them and buried them, putting them on the long list of "missing persons"…
When they went "missing" Andreas Petrou Georgiou was only 24 and Christos Socratous Ioannou was only 20… If they had been set free, then they would have been alive now… They left behind relatives in great pain – I had met them and had spoken with them and had written the story of these two young "missing" Greek Cypriots… But it is the first time ever that this information is coming that they might have been buried in the old Greek Cypriot cemetery… We will do more investigations to see if this is true or not…
Another reader would come and share more information about the emptying of the Arif Efendi Farm (Chiftlik) outside Afania at Ornithi… He says that it did not happen once but several times… When he meets me, he wants to share the following information:
"The emptying of the burial sites at the Arif Efendi Chiftlighi (Farm) at Ornithi did not happen once but it was a process of several times… What we had heard was that the first attempt at emptying the burial sites here happened during the time when Galip Mendi was the head of the Civil Defence organisation… According to the rumours, during the first attempt at emptying the burial sites was when they took the remains from one side of the river and transferred them to the other side of the river.
But afterwards there was one more attempt to empty the remains of those "missing" which I think was around 2009… There was to be some changes about the river and again at that time there were rumours in the village that the remains that had been carried from one side of the river to the other side of the river were being relocated again…
In the village they were saying that the ones who took part in the burying of those Greek Cypriots in the first place also took part in the emptying of those burial sites, that they were the same people. What I mean is that those who buried the Greek Cypriot "missing" in 1974 at the Arif Efendi Chiftlighi, were the same people who took part in the emptying of the burial site. One of those persons who took part in the emptying of the burial site later on was working for Civil Defence and his name was rumoured to be connected in the murdering of the Turkish Cypriot journalist, Kutlu Adali. This guy was not from Afania but was active in the area. He is no longer alive…
There are several people who took part both in the burials and the emptying and relocation of remains… They too are no longer alive – I believe only one is alive and he is bedridden, very old… These people in the old times were part of the team of the famous Turkish Cypriot TMT leader of the area, Tremesheli…
One of those who was part of this team and who took part in the killing, burying and emptying was boasting in the village Afania that they had lined up the Greek Cypriots outside the wall of the antique church of Afania and that they had killed them there… He was boasting that one Greek Cypriot had asked him to kill him first and then his son but he had done the opposite, that he had killed the son first and then the father…"
I thank this reader for sharing this information with me… I have again informed the Turkish Cypriot and Greek Cypriot officials of the CMP about all this…
If we speak and share what we know, we will open the way for cleaning up our past together…

15.2.2019

Photo: Behind me is the possible burial site in Neapolis, Nicosia...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 10th of March 2019, Sunday. Similar articles were published on my pages in YENİDUZEN entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 15th of February 2019 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/babam-bu-alanda-yuzeyde-gomulu-dort-bes-kafatasi-bularak-ustunu-toprakla-ortmustu-13629yy.htm

and on the 11th of February 2019 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/lurucinadan-kayip-edilen-iki-kibrislirumun-eski-kibrislirum-mezarligina-gomulmus-old-13613yy.htm

and on the 8th of February 2019 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/arif-efendi-ciftligindeki-bosaltma-olaylari-bir-degil-birkac-kez-tekrarlandi-13599yy.htm
  • March 17th 2019 at 15:40

ARŞİVİMİZDEN: “KAYIP” YAKINI SOFULLA LOİZU ANISINA…

By Sevgul Uludag

ARŞİVİMİZDEN: "KAYIP" YAKINI SOFULLA LOİZU ANISINA…

Maraşlı Sofulla Loizu, "Komikebir'in zengini" olarak bilinen "kayıp" Andreas Pavlos Loizu'yla evlenmişti… Maraş'tan Komikebir'e gelin gitmişti… Ailesi, Maraş'taki Hotel Florida'nın sahibiydi…
Onunla 2010 yılı Temmuz ayında tanışmış ve kendisiyle "kayıp" eşine ilişkin bir röportaj yapmıştım… Bundan önce de Kayıplar Komitesi yetkililerine "kayıp" Andreas Pavlos Loizu'ya ilişkin bazı olası gömü yerlerini göstermiştik sevgili arkadaşım Komikebirli Hristina Pavlu Solomi Patça ve Loizu'nun oğlu Luiz Loizu ile birlikte…
Sofulla Hanım'ı dün kaybettik… Cenazesi 19 Mart 2019 Salı günü Eylence'de yapılacak ve ailesi tarafından toprağa verilecek…
Sofulla Hanım, 1974'te "kayıp" edilen eşini bir ömür boyu bekledi durdu… Bu dünyadan göçüp gitti ve "kayıp" eşinin gömü yeri hala bulunamadı…
Onun hatırasını saygıyla anıyor, ailesinin acısını paylaşıyorum…

Onunla 2010 Temmuzu'nda küçük göçmen evciğinde yapmış olduğum röportajı tekrar yayınlayarak, hayatını ve çektiği acıları okurlarımla bir kez daha paylaşmak istiyorum…

Işıklarda uyusun Sofulla Hanım…

YENİDÜZEN'de "Kıbrıs: Anlatılmamış Öyküler" başlıklı yazı dizimizde Sofulla Hanım'la yaptığımız röportaj Temmuz 2010'da yayımlanmıştı…


*** Kıbrıs: Anlatılmamış Öyküler…
Sevgül Uludağ

Caramel_cy@yahoo.com


*** Maraşlı Sofulla Loizu, "Komikebir'in zengini" olarak bilinen "kayıp" eşi Andreas Pavlos Loizu'yu anlatıyor...

Galatya'daki son esir: Komikebirli Andreas Pavlos Loizu...

"Komikebir'in zengini" olarak bilinen, uzun bir süre Galatya'da (Mehmetçik) savaş esiri olarak tutulan, sonra Lefkoşa'ya Arabahmet bölgesindeki Pavlides Garajı'na götürülerek "esir değiş-tokuşu"nda güneye gönderilmek istenen Andreas Pavlos Loizu'yu tanımış kadar oluyorum... Çok uzun boylu olduğunu, yemeyi, içmeyi, gezmeyi sevdiğini, çok çalışkan olduğunu, her dönem yanında ağırlıkla Karpaz köylerinden Kıbrıslıtürkler olmak üzere 60-70 kişi çalıştığını, zeytinlerinin, harnıplarının, tarlalarının haddi hesabı olmadığını, Karpaz'ın en zengin adamı olarak bilindiğini öğreniyorum. Onu tanıyan bir Kıbrıslıtürk bana "Pavlos o kadar iyi yürekli bir adamdı ki, biz 20 Temmuz 1974'te köyümüzden kaçıp da göçmen olduğumuz zaman, adam Komikebir'den çıkıp taa Kritya'ya (Kilitkaya) gitmiş ve orada tanıdıklarını bulmuş, göçmenlikte sıkı çekmeyelim diye bize bu tanıdıkları vasıtasıyla para göndermişti... Bu kadar düşünceli bir adamdı... Öldürülmeyi asla haketmemişti çünkü hem kendi köyündeki, hem de civar köylerdeki Kıbrıslıtürkler'e çok büyük iyilikleri dokanmıştı" diye anlatıyor.
Bir başka Kıbrıslıtürk, daha da ilginç bir öykü anlatıyor bana: Bir zamanlar Andreas Pavlos Loizu'nun bahçelerine bir Kıbrıslıtürk hırsız dadanmış... Zeytin zamanı, Loizu daha zeytinlerini toplatmaya geçmeden hemen önce bu adam gidip zeytinleri toplar, çalarmış... Harnıpları çalarmış... Andreas Pavlos Loizu çareyi bu Kıbrıslıtürk'e pasaport çıkarıp herşeyini ayarlayıp, Londra biletini de satın alıp onu İngiltere'ye göndermekte bulmuş! Böylece bu Kıbrıslıtürk hırsız, İngiltere'ye Andreas Pavlos Loizu tarafından yerleştirilmiş ve Loizu da hırsızın elinden kurtulmuş! "Varsın İngilizler düşünsündü ne yapacaklarını!" demişti bana bu adam...
Maraş'ta Konstantiya Otel'in (şimdiki Palm Beach Otel) hemen yanıbaşındaki Florida Hotel'in sahiplerinin kızı Sofulla ile evlenmiş... Dört çocukları olmuş, bunlardan iki oğluları ikizmiş...
Komikebir'deki evinden alınıp Galatya'ya götürülmüş. Galatya'da esirler gruplar halinde öldürülürken, o hala tutukluymuş. Onun sonuçta Galatya'da en son esir olarak kulüpte tutulduğunu hatırlayanlar var... Bir Kıbrıslıtürk şahit, "Beyaz atletiyle oturuyordu" diye anlatıyor...
Günlerden bir gün onu almışlar ve Lefkoşa'da Arabahmet bölgesinde savaş esirlerinin tutulduğu Pavlides Garajı'na götürmüşler... Burada onu "esir değiş-tokuşu"yla güneye göndermek istemişler. Fakat o, "Karım Komikebir'de, dört oğlumu gönderdim askere, şimdi ben güneye mi geçeceğim?" diyerek esir değiş-tokuşuyla güneye gönderilmeyi reddetmiş ve onu Pavlides Garajı'ndan alıp güya köyüne götürmek üzere yola koyulmuşlar. Andreas Pavlos Loizu'yla birlikte, Pavlides Garajı'ndan Karpaz'a götürülmekte olan bir kişi daha varmış: Yorgos Savvidis... Yorgos Savvidis'i Boğaz'da indirmişler ve yola devam etmişler. Yorgos Savvidis, aslen Trikomolu (Yeni İskele) imiş ancak Boğaz'da plajda kabinleri kiralayan kişi olduğu için, Boğaz'da yaşamaktaymış ve onu Boğaz'daki evine bırakmışlar... Fakat Andreas Pavlos Loizu'yu Boğaz'dan sonra nereye götürdükleri belli değil çünkü o "kayıp"... Komikebir'deki evine götürmek yerine, onun bazı Sazlıköylü (Livadya) Kıbrıslıtürkler tarafından öldürülmüş olduğu ve Galatya'daki (Mehmetçik) gölün üst başındaki bir tarlaya gömüldüğü yönünde yaygın söylentiler var. Andreas Pavlos Loizu'yla birlikte "hain" damgası vurularak 1974'te Galatya'daki Türk komutanın emriyle öldürülen ve nereye gömüldükleri bilinmediği için "kayıp" olan iki Kıbrıslıtürk'ün yani Cumali Gurtelli Kurtuluş ve Hüseyin Yahat'ın da aynı alana gömülmüş olduğu iddia ediliyor.
Geçtiğimiz günlerde, Andreas Pavlos Loizu'nun oğlu Luiz'le birlikte bu olası gömü yerini ve Galatya gölündeki başka olası toplu mezarları Kayıplar Komitesi'nin Kıbrıslıtürk ve Kıbrıslırum yetkililerine göstermiştik.
Galatya gölünün özelliği, şu anda kupkuru olması... Eğer Galatya gölünde bu yaz kazılar başlamazsa, yağmurlar düşmeye başladıktan sonra, burada kazı yapmak tümüyle imkansız hale gelecek ve Karpaz'dan "kayıp" edilmiş pek çok Kıbrıslırum'un akibeti gene belirsiz kalacak. Yağmurların geçmesi ve sıcak mevsimin gelmesi için bir yıl daha beklenecek... O nedenle Galatya gölündeki kazıların geciktirilmeden başlaması gerekiyor aksi halde yağmurlar başladığı zaman, bunun anlamı, Karpaz'ın "kayıpları"nın aranmasına bir yıl daha erteleme yapıldığı şeklinde algılanacak... Kayıplar Komitesi'nin Kıbrıslıtürk ve Kıbrıslırum yetkililerine önerimiz, bu yaz sona ermeden, Galatya gölünde kazılara girişilmesi... Henüz fırsat varken, bu göldeki olası toplu mezarlar kazılmalı ve Karpaz'ın "kayıpları", aranmaya başlanmalıdır...
Galatya'da ve Livadya'da (Sazlıköy) Kayıplar Komitesi yetkililerine olası gömü yerlerini gösterdiğimiz Komikebirli Hristina ve Andreas Pavlos Loizu'nun oğlu Luiz'in beklentisi de bu yönde... Komikebirli Hristina'nın babası Andreas Pavlos Solomi ile kardeşi Solomi Pavlu "kayıp" ve onların da Galatya göletinde gömülmüş olabileceği sanılıyor... Diğer "kayıp" Kıbrıslırumlar'la birlikte... Çünkü onlar da Komikebir'den alınıp Galatya'ya götürüldükten sonra, bir daha Galatya'dan ayrıldıkları görülmemiş...
Bir Kıbrıslıtürk şahit, "Aslında Hristina'nın kardeşi – ki o zamanlar henüz 17 yaşındaydı – Solomi'yi öldürmeyeceklermiş diye duymuştum fakat babasının alınmasına şiddetle karşı çıktığı, babasına sarıldığı için onu da alıp öldürmüşler" diye anlatıyor...
Luiz'le daha sonra buluşuyoruz ve beni Lefkoşa'nın Ballaryotissa bölgesindeki göçmen evciklerinde yaşayan annesi Sofulla'yla tanışmaya götürüyor...
"Ballaryotissa'da göçmen evcikleri bulunduğunu bilmiyordum" diyorum Luiz'e...
Sıra sıra göçmen evciklerinden birinin önünde duruyoruz, Sofulla Hanım, bahçeciğine bizi karşılamaya çıkıyor...
Beyaz saçları, maviş gözleriyle, 84 yaşındaki bu kadın, Komikebir'de yaşadığı korkunç trajediye karşın beni güler yüzle karşılıyor, içeri buyur ediyor... Pek çok fotoğraf albümü var, bunları karıştırıyoruz ve ben Andreas Pavlos Loizu'nun Sofulla Hanım'la ve evlatçıklarıyla çekilmiş fotoğraflarına bakıyorum... Fotoğraflarından anladığım, neşeli bir adammış – Londra'da Trafalgar Meydanı'nda güvercinler başına konmuş, Andreas Pavlos Loizu, bir arkadaşıyla birlikte güvercinlerin bu hallerine kahkahalarla gülüyor. Maraş'taki Florida Oteli'nde akşam yemeğinde, Sofulla Hanım'la gülüşüyorlar... Bir başka fotoğraf Davlos'tan... Davlos (Kaplıca) sahilinde, yeme-içmede, herkesin başında komik birer şapka ve Andreas Pavlos Loizu gene gülüyor... Ondan geriye yalnızca bu fotoğraflar kalmış ve Sofulla Hanım'la dört evladının hatıraları...
Sofulla Hanım'la röportajımızı yarın yayımlamaya başlıyoruz...



Kıbrıs: Anlatılmamış Öyküler...
Sevgül Uludağ

Caramel_cy@yahoo.com

*** Maraşlı Sofulla Loizu, "Komikebir'in zengini" olarak bilinen "kayıp" eşi Andreas Pavlos Loizu'yu anlatıyor...

Maraş'tan Komikebir'e gelin giden Sofulla Hanım...

Sofulla Loizu, "kayıp" eşi Andreas Pavlos Loizu'yu anlatıyor... Onunla röportajımız şöyle:

SORU: Sofulla Hanım, kaç yaşındasınız?
SOFULLA LOİZU: 82 yaşındayım...

SORU: Maraşlı'sınız...
SOFULLA LOİZU: Evet...

SORU: Andreas Pavlos Loizu'yla ne zaman evlendiydiniz?
SOFULLA LOİZU: 5 Mayıs 1949'da evlendiydik...

SORU: Onunla nasıl tanışmıştınız?
SOFULLA LOİZU: Kızkardeşimin eşiyle arkadaştı Andreas, öyle tanışmıştık...

SORU: Bu bir "aşk" evliliği miydi yoksa bir tür "görücü" usülü evlilik miydi?
SOFULLA LOİZU: Bir tür "görücü" usülüydü çünkü dediğim gibi bir arkadaşımızın arkadaşıydı... Şimdiki gibi değildi o zaman, şimdi "görücü usülü" evlilikleri kimsecikler kabul etmez yani!...

SORU: Evet... Nasıl birisiydi Andreas Pavlos Loizu?
SOFULLA LOİZU: Çok iyi bir insandı... Birlikte çok güzel bir hayat geçirdik...

SORU: Eğlenmeyi, gezmeyi seviyordu, albümlerdeki fotoğraflardan bunu anlıyorum...
SOFULLA LOİZU: Evet... Eşim spora da çok meraklıydı, ava çok meraklıydı, balık avcılığına da çok meraklıydı... Çocuklarıyla babadan çok arkadaş gibiydi...

SORU: Aileniz "Hotel Florida"nın sahibiydi...
SOFULLA LOİZU: Evet, Konstantiya Oteli'nin yanındaki oteldi bu Maraş'ta. Erkek kardeşim Yakovos Yokovu çalıştırıyordu bu oteli. Bizler üç kız, bir erkek kardeştik... En küçük erkek kardeşimiz henüz 17 yaşındayken kanserden vefat etmişti...

SORU: Maraş, oldukça kozmopolit bir yerdi... Siz Maraş gibi çok modern bir yerden bir köye, Komikebir'e (Büyükkonuk) gitmiştiniz. Nasıl başetmiştiniz bununla?
SOFULLA LOİZU: Başlangıçta bana birkaç yıllığına Komikebir'e gideceğimizi söylemişti eşim, birkaç yıl sonra Maraş'ta yaşamaya gidecektik. Başlangıçta benim için zor olmuştu Komikebir'e gitmek fakat sonra alışmıştım köye ve hoşuma da gitmişti Komikebir'de yaşamak... Keşke tüm hayatım boyunca Komikebir'de kalabilmiş olsaydım diyorum şimdi de, köyümü çok seviyorum... Ancak haftada bir veya iki haftada bir de Maraş'a giderdik... Kocam köyünü çok severdi, hayatını kaybetmesi bu yüzden oldu... Köyünden ayrılmak istemezdi, köyünü o kadar çok severdi ki... Hayatına maloldu bu sevgi...

SORU: Kıbrıslıtürkler'e Andreas Pavlos Loizu'dan bahsettiğim zaman bana hep "Komikebir'in zengin adamı" derler.
SOFULLA LOİZU: Evet, Komikebir'in en zengin adamıydı, büyük olasılıkla tüm Karpaz'ın da en zengin adamıydı...

SORU: Ne iş yapardı?
SOFULLA LOİZU: Çok büyük arazileri, tarlaları, toprakları vardı. Arpa-buğday ekerdi, sebze ekerdi, portokal bahçeleri vardı, zeytinleri, harnıpları vardı... Yalnızca zeytinleri toplamak tam üç ayımızı alırdı, ancak üç ayda toplayabilirdik zeytinleri... Eylül'de başlardık toplamaya ve Noel'e kadar zeytin toplama işimiz devam ederdi... Harnıpları toplamak en az birkaç ayımızı alırdı. Çok fazla iş vardı... Mevsimlik işçilerimiz vardı, normalde yanımızda en az 40-60 kişi çalışırdı, bunlar ağırlıkla Kıbrıslıtürk işçiler olurdu, ancak da yetiştirirdik tüm bu ürünleri toplamaya bu işçilerin yardımıyla. Kritya'dan (Kilitkaya), Livadya'dan (Sazlıköy), Ayistat'tan (Zeybekköy), Vogolida'dan (Bafra), Ovgoroz'dan (Ergazi) Kıbrıslıtürk işçiler gelirdi tarlalarımızda, bahçelerimizde çalışmaya... Ve tabii Komikebirli Kıbrıslıtürk işçiler de vardı yanımızda çalışan.

SORU: Komikebir karma bir köydü... Komikebirli Kıbrıslıtürkler'le ilgili neler hatırlıyorsunuz?
SOFULLA LOİZU: Evde yanımızda sürekli çalışan bir Kıbrıslıtürk kız vardı, temizlik yapar, yemek pişirir, bana yardım ederdi. Mulla'nın kızıydı bu... Babası eşimin tarlalarında çalışırdı, adı Mulla'ydı. Kızı da evimizde çalışırdı. Evde mevsimlik çalışan üç kız bulunurdu, bana yardım etmek için gelirlerdi. Ama Mulla'nın kızı sürekli çalışırdı evimizde...

SORU: Hayvancılıkla da uğraşır mıydı eşiniz?
SOFULLA LOİZU: Hayır, yalnızca rençberlikle uğraşırdı, çiftçilikle uğraşırdı... Tek bir domuzumuz vardı, evdeki artıkları yerdi bu domuzcuk!
Kıbrıslıtürkler'den Hamide'yi hatırlıyorum, Mulla'nın üç kızı vardı, onları hatırlıyorum... İsimlerini unuttum, bu kadar yıl geçti...

SORU: 1955'ler, 1963'ler köyünüzü etkiledi miydi?
SOFULLA LOİZU: 1955 EOKA döneminde, bazı Kıbrıslırumlar, Komikebir'de Kıbrıslıtürkler'le karışık yaşardı. Karışıktı yani köy... Ancak bazı Kıbrıslıtürkler, bazı Kıbrıslırumlar'ın evlerini yakmıştı, onları oradan kaçırmak içindi bu herhalde. Böylece Kıbrıslırumlar, kuzeye doğru çekilmişlerdi, Kıbrıslırumlar'ın daha yoğun biçimde yaşadığı yerlere. Hatırladığım kadarıyla çok büyük olaylar olmamıştı köyümüzde Kıbrıslıtürkler'le Kıbrıslırumlar arasında.

SORU: 1963'te Komikebirli üç Kıbrıslıtürk "kayıp" olmuştu. Onları hatırlıyor musunuz acaba?
SOFULLA LOİZU: Sanırım yalnızca Halilo'yu hatırlıyorum, otobüsü vardı, diğer ikisini hatırlamıyorum... Lefkoşa'ya giderken "kayıp" edilmişlerdi...

SORU: Lefkonuk'ta (Geçitkale) tutuklanmışlardı ve iddiaya göre bir ay süreyle polis karakolunda tutulmuşlar, sonra öldürülmüşler...
SOFULLA LOİZU: Halilo'nun eşi, evimize gelirdi, Nazif'ti adı, harnıp zamanı, zeytin zamanı gelir bana yardım ederdi. Barikatlar açıldıktan sonra buluştuk onunla... Kuzeye gittiğimizde gördüydük Nazif'i ve onu evinde ziyaret etmeye söz verdik çünkü şikayet ettiydi, niye evine gitmedik diye... Nazif'le çok iyiydi ilişkilerimiz... Dağlara gittiydik ve tesadüfen gördük Nazif'i, görünce birbirimize sarıldık, kucaklaştık. "Neden bana da gelmezsiniz yahu?" demişti Nazif Hanım bana... Bir gün onu ziyaret edeceğiz... 1974'e kadar, hatta 1974'te ilk işgalde dahi köyde herhangi bir gerginlik yoktu...

SORU: 15 Temmuz darbesinde köyde ne olmuştu?
SOFULLA LOİZU: Hiçbirşey olmamıştı... 1974'ten önce bir cinayet işlenmişti, bir Kıbrıslırum öldürülmüştü bazı Kıbrıslıtürkler tarafından köyde. Ama tarihini tam hatırlamıyorum. Komikebirli üç Kıbrıslıtürk'ün "kayıp" olmasından önce miydi bu, yoksa sonra mıydı? Onu da tam hatırlayamıyorum. Bu siyasi bir cinayet miydi yoksa adi bir cinayet miydi? Ondan da emin değilim.

SORU: Yani darbede bir şey olmadı...
SOFULLA LOİZU: Kimsenin kılına dokanılmadıydı. İşgalden sonra gene bir şey olmamıştı. Onları korumuştuk... Korumaya çalışmıştık... Bizler yani mesela eşim, köydeki Kıbrıslıtürkler'e dokanılmamasını sağlamıştı, onlara dokanılmasına izin vermemişti.

SORU: Yani köyün içinden mi geliyordu bu tehlike yoksa başka köylerden birileri gelip Komikebirli Kıbrıslıtürkler'e bir şey yapmak mı istediydiler?
SOFULLA LOİZU: Köyde fanatik insan yoktu – başka köylerden de birilerinin geldiğini sanmıyorum. Hatırladığım kadarıyla yalnızca Kritya'da (Kilitkaya) ve Ovgoroz'da (Ergazi) ordu, Kıbrıslıtürk erkekleri bir yere toplamıştı, sonra da onları serbest bırakmışlardı sanırım...

SORU: Bazı Kıbrıslırumlar'ın bu yörede bazı tecavüzlere giriştiğini de duyduk...
SOFULLA LOİZU: Bilemiyorum, bunu ilk kez sizden duyuyorum. Ancak bildiğimiz kadarıyla Komikebir'de hiçbirşey olmadı. Birinci işgalle ikinci işgal arasında da köyde hiçbirşey olmadı...

SORU: İkinci harekat 14 Ağustos 1974'te meydana geldi. O tarihten sonra köyde neler olduydu?
SOFULLA LOİZU: İnsanlar Türk askerlerinin Mağusa bölgesine doğru ilerlediğini duymuştu. Karpaz'ın kapanacağı duyulmuştu, bu yüzden pek çok insan Karpaz'dan ayrılıp gitmişti. Fakat biz köyde kalmıştık. Oğlularımızın dördü de askerdeydi ancak eşim benimle köyde kalmıştı. "Oğlularımın dördü da askerde, şimdi ben kaçıp da kendi hayatımı mı kurtaracağım?" demişti eşim...



SORU: Evlatlarınız nerelerde askerlik yapıyordu o günlerde?
SOFULLA LOİZU: Luiz ve ikiz kardeşi Kostas, Boğaz'daki donanma üssündeydi, Nikos komando birliğindeydi, Vasilya yöresindeydi, Pavlos da Galatya'dan sonraki bir köydeydi, Tavru (Pamuklu) olabilir bu, emin değilim.

SORU: Eşinizi nasıl almışlardı köyden?
SOFULLA LOİZU: 15 Ağustos 1974'te evimize ateş açmışlardı...

SORU: Kim ateş açmıştı?
SOFULLA LOİZU: Kıbrıslıtürkler'di ateş açan, Türk askerleri değil...

SORU: Komikebirli miydi bu Kıbrıslıtürkler? Onları tanıyor muydunuz?
SOFULLA LOİZU: Bunlar evimizde çalışmaya gelen bazı genç Kıbrıslıtürkler'di. Tarlalarımızda çalışmaya giden Kıbrıslıtürkler'di... Komikebirli miydiler yoksa Livadyalı (Sazlıköy) veya Ayistatlı (Zeybekköy) mıydılar bilemiyorum çünkü tarlalarımıza tüm bu köylerden çalışmaya giderdi Kıbrıslıtürkler. Bu Kıbrıslıtürk gençler evimize ateş açarken, eşim Andreas onlara bağırmış ve "Ateş etmekten vazgeçin! Aşağıya iniyorum" demişti. Andreas aşağıya inip kapıyı açmıştı onlara. Evin içine pek çok kişi bir anda doluşmuş ve her yeri karıştırmaya başlamışlardı. Eşime garajdaki Volkswagen arabasını çıkarmasını söylemişlerdi. Bu Volkswagen'in plakası EH84 idi. Bej renkli bir Volkswagen arabaydı bu. Eşim Andreas ona bir şişe su ve ilaçlarını uzatmam için ses atmıştı. Ben ona bir şişe su ve ilaçlarını uzattığımda da, bana oğlularımın arabada bulunan sürüş ehliyetlerini uzatmıştı. Arabada müzik kasetleri vardı, bunları da vermişti bana Andreas. Bu, onu son görüşüm oldu. Onu bir daha görmedim...

SORU: Eşinizi nereye götürüyordu bu Kıbrıslıtürkler?
SOFULLA LOİZU: Nereye götüreceklerini söylememişlerdi... Ertesi günü ben "Gayis" dediğimiz Komikebir'in Kıbrıslıtürk muhtarını aramıştım, Londra'dan gelmiş olan birisi vardı, bu da eşimin arkadaşıydı, onu da çağırmıştım evimize. "Gayis" dediğimiz Kıbrıslıtürk muhtar evimize gelmişti, beni ve kaynanamı evine götürüp koruma altına almak istediğini söylemişti. Ben de ona "Hayır, teşekkür ederim" demiştim.

SORU: Eşinizi nereye götürdüklerini söylemiş miydi size muhtar?
SOFULLA LOİZU: Kıbrıslıtürk muhtar bana, "Kocan şimdi Galatya'dadır. Hasanaki'nin gözetimi altındadır" demişti. Hasanaki, Komikebirli bir polisti ama Galatya'da polislik ediyordu. 1963'ten sonra Galatya'da görev yapmakta olan Komikebirli bir polisti Hasanaki.
Pazartesi günü Güllis – ki bu da askeri bir yetkiliydi – bize kahvehaneye gitmemizi söylemişti. Kadınlarla erkekleri ayırmışlardı, aynı kahvehanede.
Kahvehaneye gittiğim zaman siyahlar giyiyordum çünkü annem henüz birkaç ay önce ölmüş olduğu için yastaydım, yas rengi olan siyah giysiler giyiyordum.
Kahvehaneye girerken bir Kıbrıslıtürk askeri yetkili beni süzmeye başlamıştı. Havaya ateş etmeye başlamış ve karısı ve çocuklarının "kayıp olduğunu" bağırarak söylemeye başlamıştı. Sonra da isimlerimizi ve yaşlarımızı sormuştu, bunları yazıyordu. Ben ona 47 yaşında olduğumu söyleyince, Rumca olarak bana "25'inde gösterin..." demişti. Bunun üzerine bu askeri yetkiliye "Benim 24 yaşında oğlum vardır" demiştim.
Bizim Volkswagen arabamızı artık bir Kıbrıslıtürk sürüyordu, arabaya el koymuşlardı. Kahvehaneden aldıkları bazı küçük kızları bu arabaya doldurmuşlardı. Mesela H.'yı da almışlardı, annesi saçını başını yoluyordu, güya kızları "gezmeye" götüreceklermiş... Bize de okula gitmemizi söylemişlerdi. Okul, büyük kilisenin tam karşısındaydı.
Sabah saat 08.00'de okula gidiyorduk – 20 gün kadar okulda kalmıştık...

SORU: Kaç tane kız çocuğu almıştı bu Kıbrıslıtürkler?
SOFULLA LOİZU: İki arabaya sığdırabilecekleri sayıda kızı almışlardı.
Bize de sokakları süpürmemiz emredilmişti. Köyün başlangıcından taa Türk mahallesine kadar olan bölgedeki sokakları süpürttürüyorlardı bize.
Sokakları süpürürken, eşimin arkadaşı olan bir Kıbrıslıtürk'e rastlamıştım. Karısı dışarı çıkıp bize su vermeye çalışmıştı, bu o Londra'dan gelen Kıbrıslıtürk'tü, onu da çağırmıştım muhtarla ama gelmemişti. Şimdi beni görünce "Evine gelemedim" demişti. Adam kendi canından korktuğu için gelememişti bize.
Evimize ateş edilmiş olduğu için ortalık dağılmıştı, bana daha önce eve yardıma gelen kızlar, evi temizlemem için benimle gelmişti eve. Ertesi günü gene geldiler ve evi karıştırmaya başladılar. Oğlularım Nikos ve Pavlos'un odasına girdiler, askerlik fotoğrafları vardı oğlularımın, bunları aldılar. Luiz ile Kostaki'nin odasında yedek üniformalarını buldular ve bunları da aldılar.
Altınlarım vardı, bu mücevherlerimi almak istediler ancak bir Kıbrıslıtürk öğretmen vardı orada, daha önce bu öğretmen bizden ikinci el bir araba satın almıştı. Bu öğretmen diğer askerlere bağırarak mücevherleri bırakmalarını emretmişti.
Bir başka odaya gittiklerinde, eşimin ava gittiğinde kullandığı fişenkliği bulmuşlar ve onu da almışlardı. İki üç tane fişenklik vardı, onları da almışlardı.
Okulda sorumlu yetkili olan adam bana öteki odaya geçmemi söyledi. Yalnız olarak odaya girmemi emretti ve giydiğim siyah giysileri çıkarmamı, kırmızı giysiler giymemi emrettiler. Ertesi günü yeşil renkli bir giysiyle gitmiştim okula. Ama ondan sonraki gün gene siyah giysilerimi giymiştim. Bunu yaptığım için bu yetkili silahını bana dayayıp beni öldüreceğini söylemişti. Bizim köylü değildi bu askeri yetkili, silahını bana doğrultup da beni öldüreceğini söyleyince ben düşüp bayılmıştım. Kaynanam bağırmaya başlamıştı, "Biz de siyah giyiyoruz... Niye karşı çıkıyorsun?" demişti bu adama, "Kadının birkaç ay önce annesi öldü, yastadır, tabii ki siyah giyiniyor..." demişti.
Bu adam benden evimizin anahtarlarını da istemişti, gelip bizde kalacağını söylüyordu.

SORU: Belli ki size göz koymuştu... Kimdi bu adam?
SOFULLA LOİZU: Galatyalı'ydı, öğretmendi bu adam... Kızları yeniden arabamıza doldurup Eftagomi'ye (Yedikonuk) götürmüşlerdi. Galatya'nın Paşası bu olayları duyunca, bu öğretmene silah çekmiş ve kızları derhal evlerine götürmesini emretmişti.

SORU: Sanırım bu tecavüz olayları nedeniyle o bölgeden Paşa'nın emriyle alınmıştı bu adam...
SOFULLA LOİZU: Öğleden sonra bu adam okula gelmişti, çok mutlu görünüyordu, "Karım ve çocuklarım bulundu" demişti. Sonra da "Bundan sonra artık evlerinizde kalabilirsiniz" demişti bize. "Bana herhangi bir sorunuz var mıdır?" diye sormuştu bize. Ben de ona "Gidip oğlularımı aramak için izin istiyorum" demiştim. "Tamam Sofiya Hanım" demişti...
O gece saat 11.00'de dört arabayla evimizin avlusuna gelmişlerdi... Evde yalnızca ben vardım, kaynanam vardı ve iki yaşlı insan vardı... Kaynanam "Dışarıdadırlar ve kapıyı açmanı isterler" demişti bana. Ben de üst kattaki pencereyi açtım, dört aracın orada durduğunu gördüm.
"Ne istiyorsunuz?" dedim...
"Aşağı gel Sofia Hanım" dedi bana. Küçük bir lamba elimde, yanımda üç yaşlı insanla birlikte aşağıya indim.
"Nedir istediğiniz?" dedim bu adamlara.
"Gidip oğlularını aramak istediğini söyledin ya" demişti bana.
"Evet, gidip oğlularımı aramak isterim" demiştim.
"Eğer bir yere gidecek olursan seni öldürürüz" demişti bana.
"Öldüreceksen öldür" dedim ona.
"O zaman kocan karısız kalacak" dedi bana.
"Bir şey değil" dedim ona. Aynı adamdı bunları söyleyen, size sözünü ettiğim Galatyalı öğretmen adam.
"Tamam Sofia Hanım" dedi bana, "eğer yollar açılırsa gidip oğlularını aramana izin vereceğiz" demişti.

SORU: Sizi terörize etmeye çalışıyorlardı...
SOFULLA LOİZU: Evet... Bir başka defasında Galatya'nın Paşası da evimize gelerek "yoklama" yapmıştı. Pek çok şey kaybolmuştu evden. Ancak size sözünü ettiğim bu öğretmen çok şey yaptı bize...

SORU: Kocanızın akibetini soruşturuyordunuz herhalde...
SOFULLA LOİZU: Evet. Eşimin akibetini araştırırken, yine Komikebirli (Büyükkonuk) arkadaşımız Panayotu da gelmişti, onun da eşi ve oğlu Komikebir'den alınıp Galatya'ya götürülmüştü. Panayotu'yla birlikte Hasanaki'yi bulmaya gittik. Hasanaki, Galatya'da polislik ediyordu. "Bay Hasanaki" dedim, "kocam nerededir? Radyodan duyduk ki serbest bırakıldılar..."
O zaman Hasanaki bize, "Gidip Kemalis'e sormanız lazımdır bunu" demişti.
"Kemalis da kimdir?" demiştim ona.
Panayotu'yla birlikte Komikebir'deki polis karakoluna gittik, burada bazı insanlar vardı, bir tanesi çok uzun boyluydu, çok iyi giyinmişti ve tam bir centilmen gibiydi. Bize gülümsedi ve "Beni hatırlamıyor musun? Andreas'ın yani kocanın arkadaşıyım ben" dedi.
"Kocam nerededir?" diye sordum bu adama. "Herkes serbest bırakıldı, Andreas nerededir?" dedim ona.
"Bayan Sofulla, bir gün gelip konuşacağım sizinle. Kocanız geri gelecektir" dedi. Bu Kemalis idi. Kemal Tünay... Polisti Kemalis, hangi köyden olduğunu bilmiyorum, sanırım Lefkonuklu'ydu. Komikebirli Lefteris'in de arkadaşıydı. 1974'ten çok önce arkadaştılar. Lefteris üç sene önce öldü...

SORU: Komikebirli tüm Kıbrıslırum erkekleri, Galatya'ya götürmüşlerdi...
SOFULLA LOİZU: Evet... Tüm erkekler Galatya'ya götürülmüştü. 15 Ağustos'ta tüm erkekleri toplayıp götürmüşlerdi. Eşim arabasıyla alınıp götürülmüştü ama. Volkswagen arabasıyla. 8-10 gün kadar sonra birisi kahvehaneye gelmişti ve bize "Kaygılanma, kocan Galatya'dadır" demişti. O zaman "Kocama giysi götürür müsün?" demiştim. "Tamam, git bir pantolon, bir iç çamaşırı, bir gömlek getir da götüreyim" demişti.
Serbest bırakılan bir başka Kıbrıslırum'dan öğrendiğime göre, kocam gerçekten de bu giysileri almıştı. Ve kirli giysileri de Salahi diye bir arkadaşı vardı, onunla bize göndermişti.
Kocam bana mesaj göndererek sigara istemişti, ayrıca bir de hırka istemişti. Ben de bir hırka göndermiştim ve sigara göndermiştim eşime. Ancak bunları alıp almadığını öğrenemedim hiçbir zaman.
Ben hastalanmıştım, kanamam vardı... Bizi tarlalara götürüp pamuk toplatmak istiyorlardı. Yanımızda sürekli olarak çalışan Kiriakos, bizi götürmek isteyen Kıbrıslıtürkler'e "Sofulla Hanım hastadır, gelemez" demişti. Gelip kontrol etmişlerdi bakalım gerçekten hasta mıyım diye. Ertesi günü kanamam artmıştı, böylece beni Galatya'ya götürmüşlerdi, Kiriakos'un annesi de vardı yanımda. Galatya'da bir kadın doktor muayene etmişti beni. Bana iğne yapmıştı ve kanamam geçmişti.

SORU: Galatya'da kocanızı görmeye çalışmış mıydınız?
SOFULLA LOİZU: Galatya'dayken, "Kocam nerededir?" dediğimde bana "Lefkoşa'daki Pavlides Garajı'ndadır" dediydiler.

SORU: Kocanızın alınmasından ne kadar süre sonraydı bu?
SOFULLA LOİZU: Bir aydan fazla zaman geçmişti... Hasanaki tüm bu öyküyü biliyor... Kocamın ne zaman alındığını, Pavlidis Garajı'na ne zaman götürüldüğünü biliyor çünkü Galatya'da görevliydi kendisi. Şu anda Leonarisso'da (Ziyamet) yaşıyor ama konuşmuyor. Belki korkuyor...

SORU: Bir Kıbrıslıtürk şahit bize Galatya'daki son esirin, eşiniz olduğunu anlattı. Kocanızı tanıyormuş ve en son kocanız kalmış Galatya'da tutuklu olarak...
SOFULLA LOİZU: Pek çok şahidin ifadesi vardır, Galatya'da kocamla birlikte olan şahitler, Pavlidis Garajı'nda onunla birlikte olanlar, sonra Boğaz'daki plajda kabinleri kiralayan Yorgos Savvidis'in ifadesi var... Hangi tarihe kadar hayatta olduğuna ilişkin bir tahmin yürütebiliyoruz bu ifadelere bakınca. En azından Eylül sonuna, Ekim başına kadar eşim hayattaydı. Bir Kıbrıslıtürk şahidin ifadesine göre, eşim Nisan veya Mayıs 1975'te öldürülmüş...

SORU: Yani Nisan-Mayıs 1975 tarihine kadar Galatya'da mı tutulmuş?
SOFULLA LOİZU: Evet, Galatya'da tutulmuş. Bir Kıbrıslıtürk şahide göre, eşimi öldüren kişiler Livadya'dan (Sazlıköy) M., M. A. ve Komikebir'den (Büyükkonuk) S. imiş. Kocamı öldürenler arasında bulunan A., kocamın arabasını da kullanmaktaymış. Şu anda Y.'da yaşıyormuş bu adam...

SORU: Pavlidis Garajı'nda neler olmuştu?
SOFULLA LOİZU: Yorgos Savvidis'in ifadesine göre, eşimle birlikte Pavlidis Garajı'ndaydılar... 31 Ağustos 1974'te Yorgos Savvidis, kayıkla Boğaz'dan ayrılmış ancak ertesi günü Türkler onu yakalamış. 2 Eylül 1974'te Yorgos Savvidis Galatya'ya götürülmüş, Galatya'da 30 gün kalmış, Galatya'da bazı Kıbrıslırumlar da varmış ve aralarında eşim Andreas Pavlos Loizu da varmış. Yani Eylül sonu, yani 30 Eylül'de veya 1 Ekim'de Pavlidis Garajı'na götürülmüşler. Burada bir süre kalmışlar, sonra eşim "Ben değiş-tokuşa katılmayacağım, köyüme dönmek istiyorum" demiş, Yorgos Savvidis'le birlikte Pavlidis Garajı'ndan alınarak Karpaz'a geri götürülmüş. Bazıları eşimin Livadya'da (Sazlıköy) bırakıldığını anlatır ama bu doğru değil, Galatya'ya geri götürülmüş, Yorgos Savvidis ise önce Galatya'ya götürülmüş, sonra Boğaz'a bırakılmış. Yorgos Savvidis, 23 gün daha Boğaz'da kalmış. Tüm bunlardan anladığımız, eşim Eylül sonu, Ekim başına kadar hayatta idi. Her halukarda Yorgos Savvidis ile eşim, Pavlidis Garajı'ndan sonra Galatya'ya götürülmüş. Her ne olmuşsa, Galatya'da olmuş yani...
Ben 13 Ağustos 1976'ya kadar Komikebir'de kaldım...

SORU: Bu iki yıl boyunca size yönelik tacizler devam etmiş miydi?
SOFULLA LOİZU: Gece evimiz taşlanıyordu, pencerelere taş atıyorlardı mesela... Birleşmiş Milletler'e anlatmıştım bu tacizleri, Birleşmiş Milletler köyden ayrıldıktan sonra birisi bizi ziyarete gelerek "Bir kere daha Birleşmiş Milletler'e konuşursan, sonu çok kötü olacak" demişti. "En iyisi senin bu köyden ayrılıp oğlularının yanına, güneye gitmendir. Oğluların sana mektup yazıyor, bu mektupları biz okuyoruz... Git, evini, malını unut ve güneye git" demişti bana. "Ekim sonuna kadar zaten Komikebir'de hiç Kıbrıslırum kalmayacak, herkes köyden ayrılacak" demişti.
Ben Birleşmiş Milletler aracılığıyla köyden ayrıldım, böylece yanıma bir kısım eşyamı da alabilmiştim.
Ben ayrıldıktan bir ay kadar sonra da köydeki tüm Kıbrıslırumlar köyden atılmıştı.

SORU: Tüm bu süre boyunca, köydeki Kıbrıslıtürkler herhangi bir biçimde yardım etmiş miydi size?
SOFULLA LOİZU: Köyümüzde kalmaya gelen bir kadın vardı, eşimle aynı okulda okumuşlardı. Larnaka'da Amerikan Akademisi'nde öğrenciyken eşimle aynı sınıftaydı. Bir Kıbrıslırum kızdı bu ancak bir Kıbrıslıtürk'le evlenmişti. Trikomo'da (Yeni İskele) kalıyordu, sonra bizim köye yerleşmişti. Gelip beni bulmuş ve "Ben eşinle Amerikan Akademisi'nde aynı sınıftaydık..." demişti.
"Üzülme" demişti bana... Bir Kıbrıslıtürk kadınla birlikte gelmişlerdi ziyaretime.
Kamillos'un evinde otururdu bu kadın, sonra bizim köye taşınmıştı. Kocamın yaşlarında bir kadındı bu...

SORU: Ben köylüleriniz Kıbrıslıtürkler'den herhangi bir yardımda bulunan oldu mu diye sormuştum...
SOFULLA LOİZU: Hayır, olmadı. Bir tek Mullas diye birisi vardı, Ayistatlı (Zeybekköy) idi bu adam, bizim için çalışırdı geçmişte. O gelip "Köyden, evinden, yerinden ayrılma" derdi bana...

SORU: Bir Kıbrıslıtürk bana, eşinizin, yanında çalışmış Kıbrıslıtürkler 20 Temmuz'dan sonra köylerinden ayrılıp da göçmen olunca, onlara para gönderdiğini anlattı.
SOFULLA LOİZU: Evet... Eşim Kritya'ya (Kilitkaya) giderek orada birilerini bulmuş ve daha önce yanında çalışan bazı Kıbrıslıtürkler'e göçmen oldukları için zor durumda kalmasınlar diye para göndermiş... Bazı Kıbrıslıtürkler bize de anlattı bunu...

(YENİDÜZEN – Kıbrıs: Anlatılmamış Öyküler… Sevgül Uludağ - Temmuz 2010)


Fotoğraflar: Sofulla Loizu (renkli fotoğraf) ve Sofulla Loizu, "kayıp" edilen eşi Andreas Pavlos Loizu ile…
  • March 17th 2019 at 17:22

The story of Tanti...

By Sevgul Uludag

The story of Tanti...

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τel: 99 966518

Born around 1872, Costis Kiriakou Tantis, known as `Tanti` by both Turkish Cypriots and Greek Cypriots, was from Pallouriotissa. He had got married Christallou, also from Pallouriotissa. He had been working as a builder... At some point, he would visit the Holy Land, Jerusalem and there would see a `Hamam` and really like it... When he came back to Cyprus, he would want to build a `Hamam` for himself.
He had vast amounts of land and gardens in the Ayios Kasianos area, an area that had been mixed in those times... He built the famous `Tanti's Hamam` that cost him around 900 pounds, which was a huge amount in those times... He also built small houses around The Hamam, to hire them for the working class... This was housing for poor workers' families. He had also built some bigger houses in 1933 and 1938 in the same area, for himself and for his sons...
He had three sons: Othonas, Theodoros and Herodotus. Othonas would become a famous football player at APOEL and would open the `Mavros` shop selling toys and sports accessories at the Ledra Street. Theodoros would open a shop inside the new Ledra Palace Hotel when it had been built, selling cosmetics, perfumes, cigarettes to the tourists coming to stay there. Herodotus would become a pharmacist and would open a pharmacy at the Ledra Street.
Tanti's Hamam during the days would serve women and during the evening, men... It was built in the Ottoman style and in those times, the tradition was to go to the Hamam for various occasions: If a woman was going to get married, they would invite the guests to the Hamam and would bring food and would wash, sing, eat and get the new bride ready for the wedding. If a woman gave birth to a baby, for the woman to recover there would be a Hamam party to celebrate the birth of the newborn and to cheer up the new mother. There was a Turkish Cypriot woman working for the Tanti family in the hamam called Pembe. Both Pembe and her daughter Fatma were the `tellaks`- the masseurs of the hamam for the women. Pembe was also dealing with gold and bringing gold from Arabic countries to sell to Cypriot women. Pembe's nickname was `Simsar` (`Broker`) since she also found young Turkish Cypriot girls to be married to Arabs from Syria, Jordan, Palestine and the whole area... She would go round the houses in villages and find particularly fair girls since the Arabs did not prefer dark girls, offer to the family the marriage of the girl for someone from the Arab countries and when the Arab would come, would have the Arab meet the family and strike the deal for the marriage. In this way, hundreds of Turkish Cypriot girls were shipped to unknown destinies in the Middle East, without knowing what to expect... Those were times of extreme poverty and these arranged marriages were a result of extreme poverty: There would be one less mouth to feed... So apart from working in the Tanti's Hamam, Pembe had also this job...
Until 1956 everything went fine with the Tanti's Hamam and his family... In 1956 the plan to split the Turkish Cypriots and Greek Cypriots started taking shape: There would be riots in the streets, particularly in mixed areas like Ayios Lucas, Omerge and Ayios Kasianos in order to push the mixed population apart. In Ayios Lucas, crowds would attempt to burn the church and the houses of Greek Cypriots in order to push them away from the neighbourhood. In Omerge, a Turkish Cypriot woman, Peyker, the aunt of Tuncer Baghiskan would be killed in order to frighten the Turkish Cypriots and push them away from this neighbourhood so they would leave Omerge and the neighbourhood would become pure Greek Cypriot. The same thing happened in Ayios Kasianos: rioting crowds would come and try to set fire to the depot of Tanti's Hamam, they would attempt to kill a Greek Cypriot woman and his daughter – the mother, Antigona would die but her daughter Lolla would survive from this violent attack... Crowds would come and throw stones at Tanti's house and the police would simply watch and do nothing to protect the ones under attack. They were implementing the famous `Divide and rule`, the `Taksim` policies of the British colonialists... During the night together with a British sergeant, a Greek Cypriot and a Turkish Cypriot policeman would go round in a land rover with two colours of paint: red and blue. They would write `Taksim` on the walls of some Greek Cypriot schools with red and the same policemen would write in blue `Enosis` and `EOKA` on Turkish Cypriot schools. And next morning they would watch the fasariya that these slogans would create among the crowds. So Ayios Kasianos, Ayios Lucas and Omerge were areas where such provocations and uncontrolled riots took part.
In those times, there was an `underground` organization, a paramilitary gang created by some Turkish Cypriots called `The Black Gang` (Kara Chete). The Black Gang would fill some bottles with petrol and would give half a shilling to some kids from these mahalles to go and throw it at the Greek Cypriot houses...
While Pembe was running the women's hamam in these years, The Black Gang got one of the `private` rooms of Tanti's Hamam to hold their secret meetings there. The Black Gang had decided to kill Tanti's sons Theodoros and Othonas – Herodotus was abroad studying to become a pharmacist, so that's why he was not on `the hit list`. A kind hearted Turkish Cypriot, having learnt that they had decided to kill Tanti's sons, would go to Tanti and warn him to take his family and leave. The whole of Tanti's family would leave Ayios Kasianos in 1957 in a hurry, to save the lives of his sons.
But more would come: Violence wasn't one sided, it never is... Violence is a circle that has no end... In 1958, the Hodja of the Kirklar Tekkesi, Yusuf Mehmet Hilmi while going to his Tekke on his donkey would be kidnapped at Timbou and would be killed by some Greek Cypriots, probably by some EOKA members. There were rumors that his body would be burned in a gamini so his family would never be able to recover his remains, even until now... So, in `retaliation` of the murder of this innocent man `The Black Gang` would decide to kill Tanti.
They would lay a trap for him: They would send news to him that there was a customer who wanted to buy his house in the same area as the Tanti's Hamam and ask him to come and show the house to the customer. This imaginary customer would pay Tanti 300 pounds if they agree, they would tell him. According to the investigation of my friend Tuncer Baghiskan, an archaeologist and a researcher, this message must have been conveyed to Tanti through a Turkish Cypriot friend of his, whom he must have trusted a lot...
So on the 29th of July 1958, Tanti would set out to cross to Ayios Kasianos. By now, he was 86 years old with a failing eye sight due to cataract. He had a cane to help him walk. Tanti would stop at the `Mavros` shop of his son to drink coffee. When he got up to leave, some fishing hooks hanging there would catch his clothes and the girl working in the Mavros shop would say to Tanti:
`Uncle, don't go where you're going... This is a sign that you must postpone your visit... The fish hook got your clothes, it means you shouldn't go!`
But Tanti would not listen to her and set out to go... He had not told his sons that he was going to Tanti's mahalle to show his house to a Turkish Cypriot customer because he knew that his sons would prevent him from going there...
So he would go to his rendezvous with death... `The Black Gang` would be waiting for him inside his house and would kill him in his kitchen... He would struggle with them, trying to hit them with his cane but he was only an 86 year old man, fragile with old age...
Together with Tuncer Baghiskan, my archaeologist friend who had done research about Tanti's Hamam and what had happened to Tanti, we would look for the relatives of Tanti to find out details about the Hamam and about Tanti. I would call my friend Michalis Yangou Savva whom I knew had lived in Tanti's mahalle in those small houses of Tanti and he would get me in touch with the granddaughters of Tanti.
We would go with Tuncer to meet Androula Michalidou and Elena Makrides at the Home for Cooperation on the Green Line and talk about Tanti, try to put pieces of the puzzle together so we would get the whole picture. We would tell them what we knew and they would tell us what they knew so the whole story would come out crystal clear about what had actually happened to Tanti...
Two innocent men: The Hodja of Kirklar Tekke and the owner of Tanti's Hamam, their blood would be spilt as part of the `separation` of the two communities... The most horrible prospect for the enemies of this island in the last 50 years have been in case Turkish Cypriots and Greek Cypriots move together, think together, act together... The last 50 years have been orchestrated in order to make sure that Turkish Cypriots and Greek Cypriots are SEPARATED... We can say that the best laid plans for the past 50 years have actually been successful and they have managed, step by step to separate our two main communities of the island and to plant fear and mistrust in the hearts of our people. The dividing line shows clearly their success and the killings of Tanti and the Hodja of Kirklar or the aunt of Tuncer, Peyker from Omerge were the first steps towards that plan.
We can understand all of this, we can analyse but we do not need to accept that we have to be separated... As Dionisis Dionisiou once wrote, we are the strategic partners on this island and the sooner we realize this, the more hope for a common future will exist for both our communities...

15.8.2012

Photos: Costis Kyriacou Tanti and the Tanti's Hamam as it is in 2012...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 9th of September 2012, Sunday.
  • September 9th 2019 at 21:33

Η ιστορία του Ταντή…

By Sevgul Uludag

Η ιστορία του Ταντή…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Γεννημένος γύρω στο 1872, ο Κωστής Κυριάκου Ταντής ήταν γνωστός ως «Ταντής» και από τους Τουρκοκύπριους και από τους Ελληνοκύπριους και ήταν από την Παλλουριώτισσα. Είχε παντρευτεί την Χρυσταλλού, επίσης από την Παλουριώτισσα. Εργαζόταν ως οικοδόμος… Σε κάποια στιγμή επισκέφτηκε τους Αγίους Τόπους στην Ιερουσαλήμ και εκεί είδε ένα «χαμάμ» που του άρεσε πολύ… Όταν επέστρεψε στην Κύπρο ήθελε να κτίσει ένα «χαμάμ» για τον εαυτό του.
Είχε τεράστιες εκτάσεις γης και κήπους στην περιοχή του Αγίου Κασσιανού, μια περιοχή που ήταν μιχτή εκείνη την εποχή… Έχτισε το διάσημο «Χαμάμ του Ταντή» που του στοίχησε γύρω στις 900 λίρες που ήταν τεράστιο ποσό εκείνη την εποχή… Έκτισε επίσης μικρά σπίτια γύρω από το Χαμάμ για να τα ενοικιάζει στην εργατική τάξη… Αυτά ήταν σπίτια για τις οικογένειες φτωχών εργατών. Είχε κτίσει επίσης ορισμένα μεγαλύτερα σπίτια στην ίδια περιοχή το 1933 και το 1938, για τον εαυτό του και τους γιους του…
Είχε τρεις γιους: τον Όθωνα, τον Θεόδωρο και τον Ηρόδοτο. Ο Όθωνας έγινε διάσημος παίκτης ποδοσφαίρου στον ΑΠΟΕΛ και άνοιξε το κατάστημα «Μαύρος» στην οδό Λήδρας όπου πουλούσε παιχνίδια και αθλητικά είδη. Ο Θεόδωρος άνοιξε ένα κατάστημα μέσα στο νέο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας, όταν κτίστηκε, και πουλούσε καλλυντικά, αρώματα και τσιγάρα στους τουρίστες που έμεναν εκεί. Ο Ηρόδοτος έγινε φαρμακοποιός και άνοιξε φαρμακείο στην οδό Λήδρας.
Το Χαμάμ του Ταντή εξυπηρετούσε τις γυναίκες κατά την διάρκεια της μέρας και τους άντρες το βράδυ… Ήταν κτισμένο σε οθωμανικό στυλ και εκείνη την εποχή ήταν παράδοση να πηγαίνει κάποιος στο Χαμάμ σε διάφορες περιστάσεις: αν μια γυναίκα θα παντρευόταν, προσκαλούσαν άτομα στο Χαμάμ και έφερναν φαγητό και πλενόντουσαν, τραγουδούσαν, έτρωγαν και προετοίμαζαν τη νέα νύφη για το γάμο. Αν μια γυναίκα γεννούσε παιδί, για να συνέλθει, διοργανωνόταν πάρτι στο Χαμάμ για να γιορταστεί η γέννηση του βρέφους και για να ευθυμήσει η νέα μητέρα. Υπήρχε μια Τουρκοκύπρια γυναίκα που εργαζόταν στο χαμάμ για την οικογένεια Ταντή και ονομαζόταν Pembe. Και η Pembe και η κόρη της Fatma, ήταν οι «τελλάκηδες» - οι μασέρ του χαμάμ για τις γυναίκες. Η Pembe συναλλασσόταν επίσης σε χρυσό και έφερνε χρυσαφικά από τις Αραβικές χώρες και τα πουλούσε στις Κύπριες γυναίκες. Το παρατσούκλι της Pembe ήταν «Simsar» (μεσίτης) αφού έβρισκε επίσης νεαρές Τουρκοκύπριες για να τις παντρέψει με Άραβες από την Συρία, την Ιορδανία την Παλαιστίνη και όλη την περιοχή… Γύριζε στα σπίτια στα χωριά και έβρισκε ιδιαίτερα ξανθές κοπέλες αφού οι Άραβες δεν προτιμούσαν τις μελαχρινές, έκανε την προσφορά στην οικογένεια της κοπέλας για κάποιον από τις Αραβικές χώρες και όταν ερχόταν ο Άραβας, συναντούσε την οικογένεια και γινόταν η συμφωνία για τον γάμο. Με αυτό τον τρόπο, εκατοντάδες Τουρκοκύπριες κοπέλες στάλθηκαν σε άγνωστους προορισμούς στη Μέση Ανατολή, χωρίς να ξέρουν τι να αναμένουν… Εκείνες ήταν οι εποχές ακραίας φτώχειας και αυτοί οι προσυμφωνημένοι γάμοι ήταν το αποτέλεσμα ακραίας φτώχειας: Θα υπήρχε ένα λιγότερο άτομο για να ταΐζουν… Έτσι εκτός από τη δουλειά στο Χαμάμ του Ταντή, η Pembe είχε και αυτή τη δουλειά…
Μέχρι το 1956 όλα πήγαιναν καλά με το Χαμάμ του Ταντή και την οικογένεια του… Το 1956 άρχισε να διαμορφώνεται το σχέδιο να χωριστούν οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι: Υπήρχαν ταραχές στους δρόμους, ιδιαίτερα σε μιχτές περιοχές όπως ο Άγιος Λουκάς, η Omerge και ο Άγιος Κασσιανός, έτσι ώστε να σπρώξουν τους μιχτούς πληθυσμούς χωριστά. Στον Άγιο Λουκά, το πλήθος προσπάθησε να κάψει την εκκλησία και τα σπίτια των Ελληνοκυπρίων για να τους σπρώξουν μακριά από τη γειτονιά. Στην Omerge, σκότωσαν τη Peyker, μια Τουρκοκύπρια γυναίκα που είναι θεία του Tuncer Baghiskan, για να φοβηθούν οι Τουρκοκύπριοι και να τους διώξουν μακριά από τη γειτονιά αυτή και να φύγουν από την Omerge και η γειτονιά να γίνει καθαρά ελληνοκυπριακή. Το ίδιο συνέβηκε και στον Άγιο Κασσιανό: τα πλήθη σε εξέγερση ήρθαν και προσπάθησαν να κάψουν την αποθήκη του Χαμάμ του Ταντή, προσπάθησαν να σκοτώσουν μια Ελληνοκύπρια γυναίκα και την κόρη της – η μητέρα η Αντιγόνα πέθανε αργότερα, αλλά η κόρη της η Λόλα επιβίωσε από την βίαιη επίθεση… Τα πλήθη ήρθαν και έριχναν πέτρες στο σπίτι του Ταντή και η αστυνομία απλά παρακολουθούσε και δεν έκανε τίποτε για να προστατεύσει τα θύματα. Εφάρμοζαν το διάσημο «Διαίρει και βασίλευε», την πολιτική «Taksim» των Βρετανών αποικιοκρατών… Κατά τη διάρκεια της νύκτας, ένας Ελληνοκύπριος και ένας Τουρκοκύπριος αστυνομικός, μαζί με ένα Βρετανό λοχία γύριζαν με ένα λαντρόβερ με μπογιά σε δύο χρώματα – κόκκινη και μπλε. Έγραφαν «Taksim» με κόκκινη μπογιά στους τοίχους ελληνοκυπριακών σχολείων και οι ίδιοι αστυνομικοί έγραφαν με μπλε μπογιά «Ένωσις» και «ΕΟΚΑ» στα τουρκοκυπριακά σχολεία. Και το επόμενο πρωί παρακολουθούσαν τις φασαρίες που δημιουργούσαν στα πλήθη τα συνθήματα αυτά. Έτσι ο Άγιος Κασσιανός, ο Άγιος Λουκάς και η Omerge ήταν περιοχές όπου γίνονταν τέτοιες προκλήσεις και ανεξέλεγκτες ταραχές.
Εκείνη την εποχή, υπήρχε μια «υπόγεια» οργάνωση, μια παραστρατιωτική συμμορία που δημιουργήθηκε από ορισμένους Τουρκοκύπριους και ονομαζόταν «Η Μαύρη Συμμορία» (Kara Chete). Η Μαύρη Συμμορία γέμιζε μπουκάλια με βενζίνη και έδινε μισό σελίνι σε ορισμένα παιδιά από αυτούς τους μαχαλάδες για να πάνε και να τις ρίξουν στα ελληνοκυπριακά σπίτια…
Ενώ η Pembe λειτουργούσε το χαμάμ των γυναικών εκείνα τα χρόνια, η Μαύρη Συμμορία πήρε ένα από τα «ιδιαίτερα» δωμάτια στο Χαμάμ του Ταντή για να κάνει τις μυστικές της συναντήσεις εκεί. Η Μαύρη Συμμορία είχε αποφασίσει να σκοτώσει τους γιους του Ταντή Θεόδωρο και Όθωνα – ο Ηρόδοτος ήταν στο εξωτερικό και σπούδαζε για να γίνει φαρμακοποιός, γι' αυτό και δεν ήταν πάνω στον κατάλογο για εξόντωση. Ένας καλόκαρδος Τουρκοκύπριος όταν έμαθε ότι είχαν αποφασίσει να σκοτώσουν τους γιους του Ταντή, πήγε στον Ταντή και τον προειδοποίησε να πάρει την οικογένεια του και να φύγει. Όλη η οικογένεια του Ταντή έφυγε από τον Άγιο Κασσιανό το 1957 για να σωθεί η ζωή των γιων του.
Όμως θα έρχονταν περισσότερα: η βία δεν ήταν μονόπλευρη, ποτέ δεν είναι… Η βία είναι ένας κύκλος που δεν έχει τέλος… Το 1958 ο Χότζας του Kirklar Tekkesi, Yusuf Mehmet Hilmi, ενώ πήγαινε στο Tekke του με το γάιδαρο του απήχθηκε στην Τύμπου και σκοτώθηκε από κάποιους Ελληνοκύπριους, πιθανόν μέλη της ΕΟΚΑ. Υπάρχουν φήμες ότι το σώμα του κάηκε σε ένα καμίνι και έτσι η οικογένεια του ποτέ δεν κατάφερε να πάρει τα οστά του, ακόμα και σήμερα… Έτσι σε «αντίποινα» για το φόνο αυτού του αθώου άντρα, η Μαύρη Συμμορία αποφάσισε να σκοτώσει τον Ταντή…
Του έστησαν μια παγίδα: Του έστειλαν νέα ότι υπήρχε ένας πελάτης που ήθελε να αγοράσει το σπίτι του στην ίδια περιοχή με το Χαμάμ του Ταντή και του ζήτησαν να έρθει για να δείξει το σπίτι στον πελάτη. Του είπαν ότι αυτός ο φανταστικός πελάτης θα πλήρωνε τον Ταντή 300 λίρες αν συμφωνούσαν. Σύμφωνα με τις έρευνες του φίλου μου Tuncer Baghiskan, αρχαιολόγου και ερευνητή, το μήνυμα αυτό μεταφέρθηκε στον Ταντή μέσω ενός Τουρκοκύπριου φίλου του που εμπιστευόταν πολύ…
Έτσι στις 29 Ιουλίου 1958, ο Ταντή ξεκίνησε για να πάει στον Άγιο Κασσιανό. Ήταν τότε 86 χρονών με κακή όραση λόγω καταρράκτη. Κρατούσε ένα μπαστούνι για να τον βοηθά στο περπάτημα. Ο Ταντής σταμάτησε στο κατάστημα «Μαύρος» του γιου του για να πιει καφέ. Όταν σηκώθηκε για να φύγει, ορισμένα αγκίστρια ψαρέματος που κρεμιόνταν εκεί πιάστηκαν στα ρούχα του και η κοπέλα που εργαζόταν στο κατάστημα Μαύρος είπε στον Ταντή:
«Θείε, μην πας εκεί που θα πήγαινες… Αυτό είναι ένα σημάδι ότι πρέπει να αναβάλεις την επίσκεψη σου… Το αγκίστρι που πιάστηκε στα ρούχα σου σημαίνει ότι δεν πρέπει να πας!»
Όμως ο Ταντής δεν την άκουσε και ξεκίνησε για να πάει… Δεν είχε πει στους γιους του ότι θα πήγαινε στο μαχαλά του Ταντή για να δείξει το σπίτι του σε ένα Τουρκοκύπριο πελάτη διότι ήξερε ότι οι γιοι του θα τον απέτρεπαν να πάει εκεί…
Έτσι θα πήγαινε στο ραντεβού του με το θάνατο… Η Μαύρη Συμμορία τον περίμενε μέσα στο σπίτι του και τον σκότωσε στην κουζίνα του… Πάλεψε μαζί τους προσπαθώντας να τους κτυπήσει με το μπαστούνι του αλλά ήταν απλά ένας 86χρονος ηλικιωμένος ευάλωτος άντρας…
Μαζί με τον Tuncer Baghiskan, τον αρχαιολόγο φίλο μου που είχε κάνει την έρευνα για το Χαμάμ του Ταντή και αυτά που συνέβηκαν στον Ταντή, ψάχνουμε για τους συγγενείς του Ταντή για να μάθουμε λεπτομέρειες για το Χαμάμ και τον Ταντή. Τηλεφωνώ στο φίλο μου Μιχάλη Γιάγκου Σάββα που ξέρω ότι ζούσε στο μαχαλά του Ταντή στα μικρά σπίτια του Ταντή και με φέρνει σε επαφή με τις εγγονές του Ταντή.
Πάμε μαζί με τον Tuncer για να συναντήσουμε την Αντρούλα Μιχαηλίδου και την Έλενα Μακρίδη στο Σπίτι της Συνεργασίας στην Πράσινη Γραμμή και μιλούμε για τον Ταντή, προσπαθούμε να συναρμολογήσουμε τα κομμάτια του πάζλ ώστε να έχουμε την όλη εικόνα. Τους λέμε αυτά που ξέρουμε και μας λένε αυτά που ξέρουν έτσι να βγει ξεκάθαρη ολόκληρη η ιστορία για το τι πραγματικά συνέβηκε στον Ταντή…
Δύο αθώοι άντρες: ο Χότζας του Kirklar Tekke και ο ιδιοκτήτης του Χαμάμ του Ταντή, που το αίμα τους χύθηκε στα πλαίσια του «διαχωρισμού» των δύο κοινοτήτων… Η πιο φρικτή προοπτική για τους εχθρούς του νησιού αυτού τα τελευταία 50 χρόνια ήταν η πιθανότητα οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι να συμπορευτούν, να σκέφτονται μαζί, να δρουν μαζί… Τα τελευταία 50 χρόνια έχουν ενορχηστρωθεί ώστε να είναι βέβαιο ότι οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι είναι ΧΩΡΙΣΤΑ… Μπορούμε να πούμε ότι τα πιο καλά καταστρωμένα σχέδια για τα τελευταία 50 χρόνια ήταν πράγματι επιτυχημένα και κατάφεραν βήμα προς βήμα να χωρίσουν τις δύο κύριες κοινότητες του νησιού και να φυτέψουν το φόβο και τη δυσπιστία στις καρδιές του λαού μας. Η διαχωριστική γραμμή δείχνει ξεκάθαρα την επιτυχία τους και οι δολοφονίες του Ταντή και του Hodja του Kirklar ή της θείας του Tuncer, Peyker από την Omerge ήταν τα πρώτα βήματα στην κατεύθυνση του σχεδίου αυτού.
Όλα αυτά μπορούμε να τα καταλάβουμε, μπορούμε να τα αναλύσουμε αλλά δεν χρειάζεται να αποδεχτούμε ότι πρέπει να είμαστε χωριστά… Όπως έγραψε κάποτε ο Διονύσης Διονυσίου, είμαστε οι στρατηγικοί εταίροι στο νησί αυτό και όσο πιο σύντομα το συνειδητοποιήσουμε τόσο περισσότερη ελπίδα θα υπάρχει για ένα κοινό μέλλον και για τις δύο κοινότητες μας…

Photos: Costis Kyriacou Tanti and the Tanti's Hamam as it is in 2012...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 9th of September 2012, Sunday.
  • September 9th 2019 at 21:35

Αναμνήσεις από τον Άγιο Λουκά και τον Άγιο Κασσιανό…

By Sevgul Uludag

Αναμνήσεις από τον Άγιο Λουκά και τον Άγιο Κασσιανό…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ο Γιώργος Ολύμπιος γεννήθηκε το 1948 στη γειτονιά του Αγίου Λουκά, μια μικτή γειτονιά όπου ο ήχος των καμπάνων της εκκλησίας του Αγίου Λουκά αναμειγνυόταν με το κάλεσμα για προσευχή από το Akkavuk Mesdjit. Ο Άγιος Λουκάς, όπως ο Τακτακαλάς, ο Άγιος Ανδρέας (Tophane), ο Άγιος Κασσιανός, η Omerge και το Yenicami ήταν μικτή γειτονιά… Τουρκοκυπριακές και ελληνοκυπριακές οικογένειες ζούσαν μαζί στον ίδιο δρόμο, η μια δίπλα στην άλλη, αγωνιζόντουσαν για να επιβιώσουν στο νησί αυτό, προσπαθούσαν να δουλέψουν και να μεγαλώσουν τα παιδιά τους, να φέρουν φαγητό στις οικογένειες τους… Στην αυλή του Αγίου Λουκά γινόταν πανηγύρι κάθε χρόνο, ένα γνωστό πανηγύρι που διαρκούσε τέσσερεις μέρες και τέσσερεις νύκτες… Εκεί πωλούνταν παραδοσιακά φαγητά και τόσο οι Τουρκοκύπριοι όσο και οι Ελληνοκύπριοι επισκέπτονταν το πανηγύρι για να αγοράσουν και να πουλήσουν πράγματα… Αυτές ήταν φτωχές γειτονιές, οι εργάτες ενοικίαζαν σπίτια και άλλαζαν σπίτια συχνά… Όλοι προσπαθούσαν να επιβιώσουν, βοηθώντας ο ένας τον άλλο χωρίς να σκέφτονται πολύ για «πολιτικά» - η πραγματική ζωή ήταν σκληρή: Ήταν μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και η Κύπρος ήταν ακόμα Βρετανική αποικία… Σύντομα, η Κύπρος εντάχθηκε στον αντι-αποικιακό αγώνα που εκδηλωνόταν στις άλλες αποικίες στη Δύση, σε μακρινά μέρη…. Και αυτό επηρέασε αυτές τις μικτές γειτονιές αφού η «ατζέντα» άλλαξε από «αντι-αποικιακή» σε ρήξη μεταξύ Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων με τη βοήθεια των άλλων «παικτών» και έφερε το νησί μας μέχρι την πραγματική διαίρεση του νησιού μας…
Ο πατέρας του Γιώργου, Μιχάλης Ολύμπιος, έφτιαχνε καρέκλες. Είχε μετακομίσει στη Λευκωσία από τη Λεμεσό τη δεκαετία του '20 και είχε στήσει το εργαστήριο του στην Αραστά, ένα πολύχρωμο δρόμο με πωλητές και παραγωγούς… Στη οδό Αραστά, που οδηγεί στην Αγία Σοφία, μια άλλη μικτή περιοχή, υπήρχαν παπουτσήδες, κοσμηματοποιοί, άτομα που έφτιαχναν χαλουβά και καθρέφτες και δίπλα από την Αγία Σοφία ήταν το μεγάλο παντοπωλείο για φρέσκα φρούτα, λαχανικά και κρέας. Οι χασάπηδες επίσης εργάζονταν μαζί σε αυτή την αγορά… Το 1952-53 ο Μιχάλης Ολύμπιος μετέφερε το μαγαζί του λίγο πιο κάτω μέσα στο Χάνι του Αγίου Αντώνη, πίσω από τους διάσημους κατασκευαστές χαλουβά… Η οικογένεια άλλαξε επίσης σπίτια πολλές φορές αφού ήταν μόνο ενοικιαστές και τελικά το 1958 κατέληξαν σε ένα σπίτι στον Άγιο Κασσιανό, μια άλλη μικτή γειτονιά.
Τώρα ο Γιώργος ήταν 10 χρονών και ο αδελφός του Σάββας 8 ½ - το πρωί καθώς πήγαιναν στο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Κασσιανού έριχναν πέτρες στα Τουρκοκύπρια παιδιά κάτω από τα τείχη, κοντά στο νοσοκομείο της ΠΕΟ. Όμως το απόγευμα, όταν επέστρεφαν στο σπίτι, έπαιζαν με τα Τουρκοκύπρια παιδιά της γειτονιάς, σαν πως και δεν είχε συμβεί τίποτα και δεν διερώτονταν για ήταν έτσι τα πράγματα… Σύμφωνα με τις αναμνήσεις του Πανίκου Νεοκλέους, όταν ήταν παιδί και αυτός έριχνε πέτρες στα Τουρκοκύπρια παιδιά στον Τακτακαλά – τα Τουρκοκύπρια και Ελληνοκύπρια παιδιά είχαν ήδη διαμάχες στους δρόμους με πέτρες σύμφωνα με την «διάθεση» της τότε εποχής!
Ήδη το 1956, η Λευκωσία άρχισε να είναι διαιρεμένη. Το 1958 αυτό προχώρησε ένα βήμα πιο κάτω και δημιουργούνταν «φασαρίες» για να σπρώξουν την «άλλη κοινότητα» μακριά από την παραδοσιακά μικτή γειτονιά της. Στην Omerge κάποιοι Ελληνοκύπριοι έβαλαν φωτιά σε κάποια τουρκοκυπριακά σπίτια, αλλά άλλοι Ελληνοκύπριοι γείτονες έτρεξαν να σβήσουν τις φωτιές… Είχαν προσπαθήσει να κάψουν το σπίτι του Mehmet Hakki, ενός μπακάλη που είχε το κατάστημα του στην περιοχή του παντοπωλείου αλλά ο καλόκαρδος γείτονας του Παναγής, ένας μπογιατζής, έσβησε τη φωτιά… Ενώ προσπαθούσε να ρίξει νερό από το μπαλκόνι του, ο Παναγής έπεσε και έσπασε το πόδι του… Έβαλαν φωτιά στο σπίτι της Shefika Durduran, αλλά πάλι κάποιοι άλλοι Ελληνοκύπριοι γείτονες έσβησαν εκείνη τη φωτιά…
Τους καλοκαιρινούς μήνες του 1958 ο Γιώργος Ολύμπιος παρά τις προειδοποιήσεις του πατέρα του να μην βγει έξω, δεν τον άκουσε και πήγε στο σχολείο του Αγίου Κασσιανού για να παίξει με τον 8 ½ χρονο αδελφό του Σάββα. Ο Μιχάλης Ολύμπιος όταν είδε ότι υπήρχαν ορισμένοι ακραίοι εθνικιστές νέοι της ΤΜΤ που γυρνούσαν στους δρόμους άρχισε να ανησυχεί και πήγε στο σχολείο για να πάρει τους γιους του… Ενώ περπατούσε πίσω προς το σπίτι, κρατώντας τα χέρια των δύο παιδιών του, οι νέοι της ΤΜΤ τον κλώτσησαν στην πλάτη, έπεσε και άρχισαν να κλωτσούν το κεφάλι του πληγώνοντας τον… Ο Γιώργος και ο Σάββας Ολύμπιος παρακολουθούσαν τρομοκρατημένοι όλη την σκηνή όπου ο πατέρας τους ξυλοκοπήθηκε χωρίς καμιά δικαιολογία… Σε λίγες στιγμές κάποιοι καλόκαρδοι Τουρκοκύπριοι γείτονες έτρεξαν για να τον πάρουν στο σπίτι και να φροντίσουν τις πληγές του με ένα κουτί πρώτων βοηθειών. Τηλεφώνησαν στη μητέρα του Γιώργου, την Κυριακού και κανόνισε αυτοκίνητο για να έρθει στο σπίτι από τη δουλειά και να πάρει το σύζυγο της στο νοσοκομείο. Η μικτή, ήσυχη ζωή είχε τελειώσει και Βρετανοί στρατιώτες συνόδευσαν την οικογένεια, παρέχοντας τους ένα φορτηγό για να μεταφέρουν τα υπάρχοντα τους και να μετακομίσουν από τον Άγιο Κασσιανό στο Καϊμακλί…
Η ήσυχη ζωή στις μικτές γειτονιές της Λευκωσίας είχε τελειώσει: οι Τουρκοκύπριοι ωθούνταν να φύγουν και οι Ελληνοκύπριοι ωθούνταν να φύγουν, ώστε να αρχίσει να υλοποιείται το σχέδιο «TAKSIM» (διχοτόμηση)… Οι κοινότητες που ζούσαν μαζί για αιώνες χωρίς αιματοχυσίες, άνθρωποι που βοηθούσαν ο ένας τον άλλο, που έτρωγαν μαζί, που έπιναν μαζί, ήταν τώρα αντιμέτωποι με μια άλλη «πραγματικότητα»: Αυτά ήταν τα χρόνια που τράφηκε η εχθρότητα, γαλουχήθηκε και μεγάλωσε με ένα βουνό από ψέματα… Αυτά έγιναν τα χρόνια στα οποία μάζες ανθρώπων έβγαιναν στους δρόμους με το παραμικρό! Ο «εθνικισμός», που πρόσφατα ανακαλύφθηκε, τύφλωσε τους ανθρώπους και βρίσκονταν «ήρωες» ανάμεσα στις μάζες που δεν έκαναν δεύτερη σκέψη όταν επιτίθονταν σε περιουσίες και ζωές… Στο χάος αυτό, οι καλόκαρδοι Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι προσπάθησαν να σώσουν ο ένας τον άλλο, όπως συνέβαινε σε όλη την ιστορία μας, όμως η καλή τους θέληση, η καλή τους καρδιά και πνεύμα δεν ήταν αρκετό για να συναγωνιστεί με το αίσθημα «εχθρότητας» που ήταν «στη μόδα» και που διοχετευόταν και τρεφόταν με προβοκάτσια και από τις δύο πλευρές. Η «μόδα» τώρα ήταν η επίθεση και ανάγκασαν τόσο τους Ελληνοκύπριους του Αγίου Λουκά όσο και τους Τουρκοκύπριους της Omerge να φύγουν, αρχίζοντας τη διαδικασία της προσφυγοποίησης στη δική τους γη που επαναλήφθηκε τα επόμενα χρόνια, το 1963 και το 1974…
Όταν ο Γιώργος άρχισε το γυμνάσιο στη Νεάπολη στη Λευκωσία το 1963-64, μια μέρα ένας από τους συμμαθητές τους έφερε στην τάξη ένα πραγματικό πιστόλι. Ο συμμαθητής του δεν ήξερε πώς να το χρησιμοποιεί… Όλη η τάξη μαζεύτηκε γύρω του για να δει αυτό το καινούργιο «παιγνίδι» και το αγόρι ενώ προσπαθούσε να καταλάβει πώς να το χρησιμοποιεί, το πιστόλι εκπυρσοκρότησε τραυματίζοντας αυτόν που το έφερε στο σχολείο και ένα άλλο συμμαθητή του. Ένα άλλο αγόρι πήρε το πιστόλι που ήταν γεμάτο αίμα και το πήρε στο διευθυντή και έστειλαν αμέσως τα αγόρια στο νοσοκομείο για θεραπεία. Την επόμενη μέρα, η εφημερίδα ΜΑΧΗ του Σαμψών δημοσίευσε τις φωτογραφίες αυτών των δύο αγοριών, με την «είδηση» ότι «Τουρκοκύπριοι εξτρεμιστές άνοιξαν πυρ από το Λύκειο και πυροβόλησαν δύο Ελληνοκύπριους μαθητές!». Το Τουρκοκυπριακό Λύκειο δεν ήταν καν κοντά στη Νεάπολη και ο Γιώργος εκπλάγηκε με την «είδηση» αυτή, αφού το συμβάν έγινε μπροστά στα μάτια του! Η ίδια γραμμή ακολουθείτο για να ανάψει τη μια κοινότητα ενάντια στην άλλη: Το άγαλμα του Μάρκου Δράκου βομβαρδίστηκε και το φταίξιμο ρίχθηκε στους Τουρκοκύπριους, όπως και το τζαμί του Bayraktar βομβαρδίστηκε και το φταίξιμο ρίχθηκε στου Ελληνοκύπριους. Οι κοινότητες μας έμαθαν την αλήθεια μετά από χρόνια αλλά ήταν ήδη αργά διότι τότε είχαν ξεγελαστεί… Μια μέρα ο Γιώργος είδε στο σχολείο του στον Άγιο Κασσιανό ότι κάποιος είχε προσπαθήσει να βάλει φωτιά στην καντίνα αλλά η φωτιά σβήστηκε. Όταν ρώτησε του είπαν ότι «Ήταν οι Τουρκοκύπριοι που το έκαναν αυτό…» Βρήκαν τρία αποτσίγαρα και ένα άδειο πακέτο ως «αποδεικτικό στοιχείο». Ο Γιώργος ήταν μπερδεμένος και το θεώρησε παράξενο. Μετά από χρόνια έμαθε ότι ένας Ελληνοκύπριος, με τις διαταγές ενός άλλου Ελληνοκύπριου, προσπάθησε να κάψει την καντίνα… Πάλι, η αλήθεια ήρθε πολύ αργά, πολύ αργά μετά τη διαίρεση της χώρας μας, πολύ αργά μετά από όλη την αιματοχυσία, πολύ αργά μετά από τόσα τραγικά συμβάντα που έγιναν στο νησί αυτό…
Πάμε με το Γιώργο να επισκεφτούμε τις γειτονιές του Αγίου Λουκά και του Αγίου Κασσιανού… Οι Τουρκοκύπριοι έχουν αντικατασταθεί σχεδόν εξ' ολοκλήρου από έποικους από την Τουρκία… Υπάρχουν μόνο λίγοι Τουρκοκύπριοι που ζουν στην εντός των τειχών πόλη και μετά από 50 χρόνια, η ανάμνηση των μικτών γειτονιών έχει εντελώς εξαφανιστεί… Τηλεφωνώ σε πολλά άτομα αλλά υπάρχουν μόνο λίγοι που θυμούνται τη μικτή ζωή στη Λευκωσία… Πέρασε μισός αιώνας και λίγοι είναι ζωντανοί που θυμούνται τις μέρες όταν οι κοινότητες μας ζούσαν ειρηνικά και εργαζόντουσαν μαζί… Η «επιτυχία» του σχεδίου της «διχοτόμησης» εξαφανίζει επίσης και την ανάμνηση μιας συλλογικής ζωής… Αυτοί που θυμούνται είναι ηλικιωμένοι και όταν πεθάνουν, οι αναμνήσεις αυτές θα εξαφανιστούν μαζί τους… Νιώθω λυπημένη, όπως και ο Γιώργος Ολύμπιος, για τον τρόπο που εξελίχθηκαν τα πράγματα…
«Αν δεν λύσουμε το Κυπριακό πρόβλημα, πρώτα θα εξαφανιστούν οι Τουρκοκύπριοι και μετά και οι Ελληνοκύπριοι… Σε 50 χρόνια, αν δεν λυθεί το πρόβλημα, θα υπάρχουν κάτοικοι στο νησί αυτό αλλά οι κάτοικοι αυτοί δεν θα είναι Κύπριοι…», λέει…
Έχουμε χάσει κάτι τόσο πολύτιμο που δεν μπορεί να αντικατασταθεί… Το μόνο πράγμα που μπορούμε να καταφέρουμε είναι να διασώσουμε κάποιες αναμνήσεις για το πώς ήταν τα πράγματα στο παρελθόν και ποιος έπαιξε ποιο ρόλο στη δημιουργία της διχοτόμησης στο νησί που υπάρχει φυσικά και ψυχολογικά ανάμεσα στις κοινότητες μας…


(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 12th of February, 2012, Sunday.



Αναμνήσεις ενός παιδιού από το Akkavuk – Άγιος Λουκάς…

Sevgul Uludag
caramel_cy@yahoo.com
Τηλ: 99 966518

Μετά τη συνέντευξη μου με το Γιώργο Ολύμπιο, του οποίου η ιστορία δημοσιεύτηκε στις σελίδες αυτές το Φεβρουάριο, πάω για να μιλήσω με τον Huseyin Kaba, που μεγάλωσε στον Άγιο Λουκά, κάποτε ένα πολυπολιτισμικό μαχαλά στο κέντρο της Λευκωσίας, που φιλοξενούσε και την εκκλησία του Αγίου Λουκά και το Mesdjit (τζαμί) του Akkavuk. Γεννήθηκε το 1945 στη Μόρα, το χωριό του πατέρα του. Ο πατέρας του ήταν ο γιός του Kaba Mustafa, ο Salahi και η μητέρα του ήταν η κόρη του Andir Salih από την Αφάνεια. Μετακόμισαν στη Λευκωσία το 1948 όταν ο Huseyin ήταν μόλις τριών χρονών. Εκείνο τον καιρό η Μόρα και η Αφάνεια ήταν σχεδόν μικτά χωριά… Ο πατέρας του Huseyin εργαζόταν ως κλητήρας στο Δημαρχείο Λευκωσίας. Πρώτα έζησαν στον Τακτακαλά και μετά μετακόμισαν στο Καϊμακλί… Θυμάται το γείτονα του τον Παναγή που πουλούσε νερό με μια άμαξα με άλογο. Μετά μετακόμισαν στη γειτονιά του Αγίου Λουκά και ζούσαν σε ένα δρόμο κοντά στο Akkavuk Mesdjit. Ήταν πέντε χρονών το 1950 και εκείνη τη χρονιά χιόνισε στη Λευκωσία. Μου εξιστορεί αυτά που θυμάται από την εποχή εκείνη:
«Υπήρχαν πολλοί Ελληνοκύπριοι γύρω από τον Άγιο Λουκά… Όταν περπατούσα για να πάω στο δημοτικό ορισμένα χρόνια μετά, θυμούμαι να βλέπω Ελληνοκύπριες γυναίκες να φορούν μαύρα ρούχα, ηλικιωμένες γυναίκες να φτιάχνουν κόλλιφα, φλαούνες, κουλούρια και πουρέκια για να τα πάρουν στην εκκλησία τις περιόδους των γιορτών / πανηγυριών. Ο παπάς ζούσε στην οδό Laleli και αυτές οι ηλικιωμένες γυναίκες έπαιρναν αυτά που είχαν φτιάξει στο σπίτι του, τις έβλεπα ενώ περνούσα… Θυμούμαι τον κύριο Γιάννη που ζούσε στην οδό Alsancak. Είχε σύζυγο και μια κόρη, δεν θυμούμαι να είχε άλλα παιδιά. Ζούσαν σε ένα πολύ μικρό σπίτι – υπήρχαν δύο σκαλιά που οδηγούσαν στην πόρτα του. Είχε ένα μικρό καρότσι και είχε φτιάξει μια μικρή ράμπα για να βάζει και να βγάζει το καρότσι από το σπίτι του. Πουλούσε χαλουβά με το καρότσι του, και στους Τουρκοκύπριους και στους Ελληνοκύπριους. Όταν έβγαινε από το σπίτι του ένωνε τα χέρια του μπροστά από το στήθος του σαν Βουδιστής και στρεφόταν προς το Akkavuk Mesdjit κάνοντας μια μικρή υπόκλιση και μετά στρεφόταν προς την εκκλησία του Αγίου Λουκά και έκανε το σταυρό του. Αποχαιρετούσε τη γυναίκα του και πήγαινε για να πουλήσει τον χαλουβά του... Πήγαινε μέχρι την εκκλησία της Φανερωμένης και πουλούσε το χαλουβά του… Αγοράζαμε χαλουβά από αυτόν, συμπληρωμένο με ασπρισμένα αμύγδαλα και κανέλλα από πάνω για ένα γρόσι ή μισό γρόσι… Τρώγαμε το ζεστό χαλουβά καθοδόν προς το σχολείο και είχε τόσο ωραία γλυκιά γεύση. Θυμούμαι επίσης το πανηγύρι… Το πανηγύρι του Αγίου Λουκά γινόταν στις 18 Οκτωβρίου και διαρκούσε τέσσερεις μέρες… Και οι Τουρκοκύπριοι συμμετείχαν στο πανηγύρι αυτό. Οι Τουρκοκύπριοι χρησιμοποιούσαν τη βορειοανατολική μεριά της αυλής όπου πουλούσαν σιάμιση και λοκμάδες… Στο πανηγύρι υπήρχε σουτζούκος, καρύδια, ξηροί καρποί, όλα τα είδη παστελιού και επίσης υπήρχαν και άτομα που πουλούσαν σουβλάκια με καρότσια… Η μυρωδιά σκορπιζόταν σε όλο το μαχαλά!
Θυμούμαι μιαν Αρμένισσα γυναίκα που ζούσε στο δρόμο μας, το όνομα της ήταν Arpine και ήταν παντρεμένη με τον Kemal Sinemacioghlu. Η γυναίκα αυτή, όπως και ο σύζυγος της, εργαζόταν στη CYTA… Είχε καλές σχέσεις με τους γείτονες της και μιλούσε πολύ καλά τουρκικά… Αγαπούσε την Ανατολία – η οικογένεια της πιθανόν να καταγόταν από εκεί. Δεν ζει πλέον. Σε κάποια στιγμή είχε γίνει σεισμός στο Varto στην Ανατολία και η κυρία Arpine και ο κύριος Kemal είχαν πάρει ένα ορφανό από το Varto, υιοθετώντας το – το κορίτσι αυτό μεγάλωσε και έγινε δασκάλα…
Υπήρχε επίσης ένας μεϊχανετζής-μπακάλης (ιδιοκτήτης εστιατορίου), ο Λοΐζου, στην περιοχή αυτή. Ο Λοΐζου ήταν ένας καθαρός, έξυπνος άντρας με χαμογελαστό πρόσωπο… Υπήρχαν έξι βαρέλια κρασιού στο εστιατόριο του… Το μικρό του εστιατόριο είχε τέσσερα τραπέζια και μύριζε κρασί… Τα σαββατοκύριακα, όλη η γειτονιά αγόραζε ότι χρειαζόταν από τον Λοΐζου. Εφόσον το εστιατόριο ήταν ανοικτό, τους άφηνε να περιμένουν εκεί και έπαιρνε τα πράγματα που χρειαζόντουσαν από το κατάστημα του δίπλα, διότι τον καιρό των Βρετανών, τα σαββατοκύριακα έπρεπε να έκλεινες το μπακάλικο σου για ενάμιση μέρα.
Αυτοί που έπιναν στον «πάγκο» στο μεϊχανέ (εστιατόριο) του Λοΐζου ήταν οι καλύτεροι του «μουστερήδες» (πελάτες) και ανάμεσα τους ήταν και ο πατέρας μου. Τους σέρβιρε παστό ψάρι, γιαούρτι, παστουρμά, τυρί, ελιές τσακιστές, ταχίνη, κάππαρη και ψωμί. Αργά τη νύκτα, η γυναίκα του Λοΐζου μαγείρευε σούπα φακές σε ζωμό από κόκκαλα, πατάτες τηγανιτές ή τηγανητό παστουρμά με αυγά και αυτά ήταν «κερασμένα»!
Το 1956 οι άνθρωποι που ζούσαν στη γειτονιά του Αγίου Λουκά ήταν ανήσυχοι και καθώς περνούσαν τα χρόνια προς το 1958, οι Ελληνοκύπριοι άρχισαν να φεύγουν από τη γειτονιά. Υπήρχε ένας Τουρκοκύπριος τσαούσης (λοχίας) που ονομαζόταν Nihat και τον σκότωσαν δύο άντρες της ΕΟΚΑ στην γειτονιά μας. Ο Nihat είχε ένα αδελφό που έπαιζε ποδόσφαιρο σε μια ομάδα στην μικτή ομοσπονδία Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων. Η ΕΟΚΑ ακολουθούσε τον τσαούση Nihat – δύο άτομα της ΕΟΚΑ είχαν έρθει και τον σκότωσαν μπροστά στο σπίτι της Emine – την φωνάζαμε «όμορφη Emine» - όταν άκουσε τους πυροβολισμούς βγήκε έξω – ερχόταν μια καρότσα και έτσι ένας από τους άντρες της ΕΟΚΑ γύρισε πίσω και ο άλλος άντρας της ΕΟΚΑ έκλεψε το ποδήλατο του φίλου μας Gursel μετά που πάλεψε μαζί του για να του πάρει το ποδήλατο… Η Emine πήδηξε πάνω στον άντρα της ΕΟΚΑ που είχε γυρίσει πίσω και τον έριξε στο έδαφος, σχεδόν πάλεψε μαζί του και φώναζε δυνατά… Ο άλλος άντρας που προσπάθησε να κλέψει το ποδήλατο διέφυγε και λέγεται ότι πήγε για να κρυφτεί στο σπίτι του παπά του Αγίου Λουκά. Σύντομα ήρθε η αστυνομία και συνέλαβε τον άντρα της ΕΟΚΑ που είχε πιάσει η Emine. Ο λοχίας Nihat πέθανε στο δρόμο, αιμορραγώντας μέχρι θανάτου…
Για την ασφάλεια της, έκαναν μια πρόταση στην Emine: Της είπαν να επιλέξει μεταξύ της Τουρκίας και της Αγγλίας. Της έδωσαν επίσης ορισμένα χρήματα για να φύγει από την χώρα και έφυγε…
Όμως μετά τη δολοφονία του λοχία Nihat το 1958, έφυγαν όλοι οι Ελληνοκύπριοι του Αγίου Λουκά από τη γειτονιά. Η εκκλησία του Αγίου Λουκά κάηκε τρεις φορές… Δεν ήταν μόνο η εκκλησία του Αγίου Λουκά που είχε καεί, ήταν επίσης και η Τουρκική Εκπαιδευτική Λέσχη πιο πάνω, που είχε καεί τη νύκτα της 1ης Μαΐου 1958. Αυτή ήταν μια λέσχη προοδευτικών Τουρκοκυπρίων που είχε οργανωθεί στην ΠΕΟ...
Εκείνο τον καιρό οι Τουρκοκύπριοι που ζούσαν σε Τουρκοκυπριακές γειτονιές έφευγαν… Πολλοί, και Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι, μετανάστευσαν στο Λονδίνο το 1958 μετά από όλες αυτές τις φασαρίες. Υπήρχαν επίσης και οικονομικοί λόγοι, οι άνθρωποι ήταν φτωχοί, υπήρχε πολλή ανεργία… Η αδελφή μου ζούσε στην Omerge και μετά τα συμβάντα της ΕΟΚΑ-ΤΜΤ έφυγε και ήρθε να ζήσει μαζί μας. Είχα μια θεία, την Feride Hassan που ζούσε στην Αγλαντζιά, στο λόφο «Djenk» - αντάλλαξε το σπίτι της με ένα Αρμένη και ήρθε να ζήσει στη Λευκωσία, στο Kumsal και ενοικίαζε το σπίτι της σε ένα στρατιωτικό γιατρό από την Τουρκία με τη γυναίκα και τα τρία παιδιά του… Προσπάθησε να ξεφύγει από τις συγκρούσεις ανταλλάσσοντας ακόμα και το σπίτι της, αλλά ο θάνατος την βρήκε το Δεκέμβριο του 1963 όταν επιτέθηκαν στο σπίτι της και σκοτώθηκε όπως επίσης και η γυναίκα και τα τρία παιδιά του γιατρού που ζούσαν μαζί της στο σπίτι της… Ο σύζυγος της επίσης τραυματίστηκε σοβαρά σε εκείνη την επίθεση…
Νιώθω πολύ λυπημένος όταν πηγαίνω στο Akkavuk και τον Άγιο Λουκά… Βλέπω πως καταρρέουν τα σπίτια… Νιώθω πολύ λυπημένος βλέποντας πως άλλαξε εντελώς η Λευκωσία, όχι μόνο ο μαχαλάς μας… Έχω γράψει ένα βιβλίο με τις αναμνήσεις μου από τη Λευκωσία και θα εκδοθεί σύντομα…»
Ευχαριστώ τον Huseyin Kaba και ανυπομονώ να διαβάσω το βιβλίο του με τις αναμνήσεις του από τη διαιρεμένη μας Λευκωσία…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 29th of April, 2012, Sunday.
  • September 17th 2019 at 14:49

Memories from Ayios Lucas and Ayios Kassianos...

By Sevgul Uludag

Memories from Ayios Lucas and Ayios Kassianos...

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Giorgos Olimpios was born in 1948 in the Ayios Lucas neighbourhood, a mixed neighbourhood where the sound of the bells of the church Ayios Lucas, would mix with the call for prayers of the Akkavuk Mesdjit. Ayios Lucas, like Tahtakala, Ayios Andreas (Tophane), Ayios Kassianos, Omerge and Yenicami, was a mixed neighbourhood... Turkish Cypriot and Greek Cypriot families would live together in the same street, next to each other, struggling to survive on this island, trying to work and raise their children, to bring food to their families... In the yard of Ayios Lucas would be held a `panayiri` every year, a famous `panayiri` that would last four days and four nights... Local food would be sold here and both Turkish Cypriots and Greek Cypriots would visit this food fair to buy and sell... These were poor neighbourhoods, workers renting houses and changing houses quite often... They were all trying to survive, helping each other out and not thinking too much about `politics` - the real life was harsh: It was after the Second World War and Cyprus was still a British colony... Soon, Cyprus would join the anti-colonial struggle blazing the other colonies of the West, in far out places... And this would affect these mixed neighbourhoods since the `agenda` would change from `anti-colonial` to a rift between Turkish Cypriots and Greek Cypriots with the help of other `players` and would carry our island all the way to the actual division of our island...
The father of Giorgos, Michalis Olimpios was a chair maker. He had moved from Limassol to Nicosia in the 1920s and had set up his workshop at Arasta, a colourful street of vendors and producers... At the Arasta Street, that leads to Agia Sophia, another mixed area, would be shoemakers, jewellers, helvaci and mirror makers and next to Agia Sophia would be the big pantapoulia (market) for fresh fruit, vegetables and meat. Butchers would also work together in this market... In 1952-53, Michalis Olimpios would move his shop a bit further, to inside the Ayios Andonis Khani, just behind the famous helva makers... The family would also change houses many times since they were only tenants and finally in 1958, they would end up at a house in Ayios Kassianos, another mixed neighbourhood.
Now Giorgos was 10 and his brother Savvas was 8.5 – in the morning as they would go to the Ayios Kassianos Primary School, they would throw stones at the Turkish Cypriot kids under the walls, around the PEO hospital. But in the afternoon after they got back home, they would play with the Turkish Cypriot neighbour kids, as though nothing had happened and they would not wonder why this was so... According to the memories of Panicos Neocleous, he too would throw stones as a kid at the Turkish Cypriot kids in Tahtakala – Turkish Cypriot and Greek Cypriot children, according to the `mood` of those times were already having street fighting with stones!
Already in 1956, Nicosia began to be divided. In 1958, this would be taken a step further and `fasariya` would be created in order to push `the other community` to go away from its traditionally mixed neighbourhood. In Omerge, some Turkish Cypriot houses would be set on fire by some Greek Cypriots but other Greek Cypriot neighbours would run to extinguish the fires... They had tried to burn the house of Mehmet Hakki, a bakkalis who had a shop in the area of Pantapoulion but his good hearted neighbour, Panayi, a boyadji would extinguish the fire... While trying to throw water from his balcony, Panayi would fall and break his leg... The house of Shefika Durduran would also be set on fire but again, some other Greek Cypriot neighbours would extinguish that fire...
In 1958 in the summer months, Giorgos Olimpios, despite his father's warnings not to go out, would not listen to him and would go to the school of Ayios Kassianos to play with his 8.5 year old brother Savvas. Michalis Olimpios, after seeing that there were some extreme nationalist youth of TMT roaming the streets, would start getting worried and would go to the school to collect his sons... Just as we was walking back home, holding the hands of his two kids, the young TMT guys would kick him in the back, he would fall and they would start kicking his head, wounding him... Giorgos and Savvas Olimpios would watch horrified, the whole scene when their father was being beaten up without any pretext... In a few moments, kind hearted Turkish Cypriot neighbours would run to take him home and treat his wounds with a first aid kit. They would call Giorgos' mother, Kyriacou and she would arrange a car to come home from work and take her husband to the hospital. The mixed, quiet life was over and British soldiers would accompany the family, providing a truck to carry their belongings so they would move from Ayios Kassianos to Kaymakli...
The quiet life in the mixed neighbourhoods of Nicosia was over: Turkish Cypriots were pushed to leave and Greek Cypriots were pushed to leave so that the `TAKSIM` (partition) project would begin to take shape... Communities who lived together for centuries without bloodshed, people who helped each other, who ate together, who drank together now faced another `reality`: These would be the years when enmity would be breastfed, nurtured and grew up with mountains of lies... These would become years when masses of people would go to the streets at the strike of a tiny spark! The newly found `nationalism` would blind people and `heroes` would be found from among these masses who had no second thoughts when they attacked the properties or their lives... Among this chaos, good hearted Turkish Cypriots and Greek Cypriots did try to save each other as this would be the case throughout our history but their goodwill, kind heart and spirit would not be enough to compete with the `mainstream` feeling of `enmity` that was being pumped and fed with provocations from both sides. The `fashion` now was to attack and both the Greek Cypriots of Ayios Lucas and Turkish Cypriots of Omerge would be forced to leave, beginning the process of becoming refugees in their own land that would be repeated in the following years of 1963 and 1974...
When Giorgos began secondary school at Neapolis in Nicosia in 1963-64, one day one of his classmates would bring a real pistol into the classroom. His classmate did not know how to use it... They gathered around him, the whole class, to see this new `toy` and the boy while trying to sort out how to work it, the pistol fired, wounding the one who brought it to school and also another classmate. Another boy picked up the pistol smeared with blood and brought it to the headmaster and the boys were immediately sent to hospital for treatment. Next day, MAHI newspaper of Sampson would publish the photos of these two boys, with the `news` that `Turkish Cypriot extremists opened fire from the Lycee and wounded two Greek Cypriot students!` The Turkish Cypriot Lyceum was not even around Neapolis and Giorgos would be amazed at this `news` since the event took right in front of his eyes! The same line was followed in order to ignite the two communities against each other: The statue of Markos Drakos would be bombed and the blame would be put on the Turkish Cypriots, just as the Bayraktar Mosque would be bombed and the blame would be put on the Greek Cypriots. Our communities would only find out the truth years later but it would be too late because they had already been fooled at the time... One day at his school at Ayios Kassianos, Giorgos would see that someone had tried to put the canteen on fire but it was extinguished. When he would ask, they would tell him that `It was the Turkish Cypriots who did this...` They had found three cigarette butts and an empty pack, as `evidence` to this. Giorgos was puzzled and thought this strange. Years later he would find out that a Greek Cypriot, at the orders of another Greek Cypriot had tried to burn the canteen... Again, truth would come too late, too late after our country has been divided, too late after all the bloodshed, too late after so many tragic events has happened on this island...
With Giorgos, we go to visit Ayios Lucas neighbourhood, as well as Ayios Kassianos... Turkish Cypriots in these neighbourhoods have been almost completely replaced by the settlers from Turkey... There are only a few Turkish Cypriots living in the walled city and after 50 years, the memory of mixed neighbourhoods has been completely wiped out... I call many people but there are only a few who would remember a mixed life in Nicosia... Half a century has gone by and there are few who are alive who remember the days when our communities lived peacefully and worked together... The `success` of the `partition` project is also wiping out the memory of a collective life... Those who remember are old and after they die, these memories would disappear with them... I feel sad, just like Giorgos Olimpios for the way things have turned out...
`If we don't solve the Cyprus problem, first the Turkish Cypriots will be extinct, and then the Greek Cypriots... In 50 years, if the problem is not solved, there would be inhabitants of this island but these inhabitants will not be Cypriots...` he says...
We have lost something so precious that it cannot be replaced... The only thing we can manage is to save some memories about how it had been in the past and who played what role in the creation of the partition on this island that stands physically and psychologically across our communities...

4.2.2012

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 12th of February, 2012, Sunday.



Memories of a child from Akkavuk-Ayios Lucas...

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

After my interview with Giorgos Olimpios whose story was published in these pages in February, I go to speak with Huseyin Kaba who grew up in Ayios Lucas, once a multicultural mahalle (neighbourhood) in the centre of Nicosia, hosting both the Ayios Lucas Church, as well as the Mesdjit of Akkavuk (Mesdjit means mosque). Born in 1945, he had been born in Mora, his father's village. His father was the son of Kaba Mustafa, Salahi and his mother was the daughter of Andir Salih from Aphania. They had moved to Nicosia in 1948 when Huseyin was only three years old. In those times Mora and Aphania was almost mixed... Huseyin's father was working in the Nicosia Municipality as a messenger. First they would live in Tahtakala then they would move to Kaymakli... He remembers his neighbour Panayi who used to sell water in a carriage that was pulled by a horse. Then they would move to the Ayios Lucas neighbourhood and live on a street near the Akkavuk Mesdjit. He was five years old, it was 1950 and that year it had snowed in Nicosia... He would tell me what he remembers from those times:
`There were a lot of Greek Cypriots around Ayios Lucas... When I was walking to go to the primary school in later years, I remember seeing Greek Cypriot women wearing black, old women who would make gollifa, flaunes, buns and borekia to bring to the church during the times of panayiri (festivities). The papaz was living in the Laleli Street and these old women would take these to his house, I would see them as I passed by... I remember Yiannis effendi living in the Alsancak Street. He had a wife and a daughter; I don't remember any other children of his. They were living in a tiny house – there were two steps leading to his door. He had a small cart and he had built a wooden ramp to take out his cart out of his house. He was selling helva in this cart, both to Turkish Cypriots and Greek Cypriots. When he got out of the house, he would join his hands like a Budhist and turn towards the Akkavuk Mesdjit, making a small bow and then he would turn towards the Ayios Lucas Church and make a cross. He would say goodbye to his wife and set out to sell his helva... He would go all the way to the Phanaromeni Church and sell his helva... We would buy some helva from him, complete with blanched almonds and cinnamon on top, worth a piaster or half a piaster... We would eat the warm helva on the way to school and it would taste so good and sweet. I also remember the panayiri... The Panayiri of Ayios Lucas took part on the 18th of October and would last for four days... Turkish Cypriots would also participate in this panayiri. Turkish Cypriots would use the northeast part of the yard where they would sell shamishi and lokma... In the panayiri would be sucukkos, walnuts, whole nuts, every kind of pastelli and they would also be shish kebap sellers in carts... The smell would take over the whole mahalle!
I remember an Armenian woman who lived in our street, her name was Arpine and she was married to Kemal Sinemacioghlu. She used to work at CYTA, as well as her husband... She had good relations with her neighbours and spoke Turkish very well... She loved Anatolia – probably that was where her family came from. She's no longer alive. At one point there had been an earthquake at Varto, Anatolia and Ms. Arpine and Mr. Kemal had taken an orphan from Varto, adopting her as their child – she would grow up to be a teacher...
There was also a meyhaneci-bakkal (restaurant and supermarket owner) Loizou in this area. Loizou was a clean, smart man with a smiling face... There were six wine barrels in his restaurant... His small restaurant with four tables would smell of wine... On the weekends, all the neighbourhood would buy what they needed from Loizou. Since the restaurant was open, he would make them wait there and take the things they needed from his shop just next door because during British times, you had to close your supermarket on the weekends for one and a half days.
Those who drank in the meyhane of Loizou at the `bango` were his best `mushteris` (customers) and among them was my father. They would be served salted fish, yogurt, pastirma, cheese, chakistez, olives, tahini, gabbaris and bread. Late at night, the wife of Loizou would cook lentil soup in a stock made of bones, fried potatoes or fried pastirma with eggs and these would be `on the house`!
In 1956 people living in the Ayios Lucas neighbourhood were anxious and as the years passed by towards 1958, Greek Cypriots started leaving the neighbourhood. There was a Turkish Cypriot police chavushi (sergeant) called Nihat and two guys from EOKA killed him in our neighbourhood. Nihat had a brother who played football in a football club in the joint federation of Turkish Cypriots and Greek Cypriots. EOKA was following Nihat Chavush – two persons from EOKA had come and shot him in front of the house of Emine – we used to call her `Beautiful Emine` - when she heard the shots she ran out – a garutsa was coming so one of these EOKA guys turned back and the other EOKA guy stole the bicycle of our friend Gursel, struggling with him to take the bicycle... Emine jumped on the EOKA guy who had turned back and put him on the floor, almost wrestling with him and she was shouting out loud... The other guy who tried to steal the bicycle had got away and it was said that he went to hide in the house of the papaz of Ayios Lucas. Soon the police came and arrested the EOKA guy that Emine had caught. Sergeant Nihat had died in the street, bleeding to his death...
For the safety of Emine, they had made a proposal to her: They told her to choose between Turkey and England. They also gave her some money to leave the country and she left...
But after the killing of Sergeant Nihat in 1958, the Greek Cypriots of Ayios Lucas all left the neighbourhood. The Ayios Lucas Church was burnt three times... It wasn't only the Ayios Lucas Church that was burnt, it was also the Turkish Educational Club, further up, that was burnt on the 1st of May 1958 at night. This had been a club of progressive Turkish Cypriots who had been organized in PEO...
In those times Turkish Cypriots living in Greek Cypriot neighbourhoods would leave and Greek Cypriots living in Turkish Cypriot neighbourhoods would leave... A lot of people emigrated to London, both Turkish Cypriots and Greek Cypriots in 1958 after all these fasariyas. There were also economical reasons, people were poor, there was a lot of unemployment... My sister was living in Omerge and after the EOKA-TMT activities she left to come to live with us. I had an aunt Feride Hassan who lived in Aglandjia at the `Djenk Hill` - she exchanged her house with an Armenian and came to live in Nicosia, at Kumsal and was renting her house to a military doctor from Turkey with his wife and three kids... She tried to escape the conflict by even exchanging her house but death caught her in December 1963 when her house was attacked and she was killed as well as the wife and three kids of the doctor in her house... Her husband was also heavily wounded in that attack...
I feel very sad going to Akkavuk and Ayios Lucas... I see how the houses are coming apart... I feel very sad seeing how Nicosia has changed all over, not just our mahalle... I have written a book about my memories of Nicosia that will be published soon...`
I thank Huseyin Kaba and look forward to reading his book of memories about our divided Nicosia...

7.4.2012

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 29th of April, 2012, Sunday.
  • September 17th 2019 at 14:50

Αντίο στο Δημήτρη Στρούφο από τη Λύση…

By Sevgul Uludag

Αντίο στο Δημήτρη Στρούφο από τη Λύση…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ένα πρωινό του Νοέμβρη πριν από δέκα χρόνια, είχα πάει στη Λυση για να συναντήσω ένα αγαπητό φίλο για να ερευνήσουμε για τους «αγνοούμενους» και να κοιτάξουμε κάποιους πιθανούς τόπους ταφής στη Λύση και τη Σίντα…
Είχαμε πάει και να πάρουμε ένα Τουρκοκύπριο μάρτυρα από τη Σίντα, ο οποίος ήξερε κάποιους τόπους ταφής και μας έδειξε αυτά τα μέρη…
Στο δρόμο μεταξύ Σίντας και Λύσης, που είναι ένας χωματόδρομος, υπήρχε ένα περίπλοκο πηγάδι και είχαμε πάει και εκεί… Ονομαζόταν «πηγάδι του Καλλή»…
Μας είχε πει την ιστορία του Δημήτρη Στρούφου που ήταν ένας ηλικιωμένος άντρας με βράκα και πως είχε ακούσει ότι τον είχαν ρίξει σε αυτό το πηγάδι και ο ηλικιωμένος άντρας προσπάθησε να σκαρφαλώσει και πως τον ξαναέριξαν σε εκείνο το πηγάδι…
Όταν λέω «αυτοί», εννοώ κάποιους Τουρκοκύπριους από τη Σίντα, που είχαν σκοτώσει όχι μόνο το Δημήτρη Στρούφο αλλά και κάποιους άλλους Ελληνοκύπριους από τη Λύση… Με τη βοήθεια αυτού του φίλου και του ηλικιωμένου άντρα είχαμε καταφέρει να δείξουμε τους τόπους ταφής αυτών των «αγνοουμένων» και όταν η ΔΕΑ έσκαψε στα μέρη που είχαμε δείξει, βρήκαν τα οστά των περισσότερων «αγνοούμενων» από τη Λύση… Μαζί με τον θαυμάσιο φίλο μας Κυριάκο Αντρέου από τη Λύση συνεχίσαμε να εργαζόμαστε και μαζί μας στα ταξίδια μας στη Σίντα και τις γύρω περιοχές ήρθε και ο Κόκος Γερόπαπας…
Όπως τόσοι πολλοί άλλοι, ο Δημήτρης Στρούφος είχε σκοτωθεί διότι οι δολοφόνοι του ήθελαν να πάρουν τα ζώα του…
Ο Τουρκοκύπριος μάρτυρας μου μου είχε πει πριν από δέκα χρόνια ότι τον είχαν σκοτώσει για να πάρουν το κοπάδι του…
«Τον πυροβόλησαν και τον έριξαν στο πηγάδι» μου είχε πει «αλλά δεν πέθανε και ξεκίνησε να σκαρφαλώνει στο πηγάδι… Σε αυτό το μεγάλο πηγάδι υπήρχε και σκάλα, είχε σκαρφαλώσει πάνω από την «ταβλαρκά» (μέρος μέσα στο πηγάδι σαν εξέδρα ακριβώς πάνω από το νερό για τοποθέτηση της αντλίας φυγοκέντρισης νερού που είχε πρόσβαση στην επιφάνεια με μεταλλική σκάλα για καλύτερη συντήρηση της αντλίας) και άρχισε να κουνά την σκάλα… Έτσι ένας από εκείνους που τον πυροβόλησαν και μπήκε μέσα στο πηγάδι και τον πυροβόλησε ξανά και τον έριξε ξανά μέσα στο πηγάδι…»
Αυτό ήταν ένα πολύ παλιό, ορθογώνιο πηγάδι φτιαγμένο από πέτρα, σχεδόν αρχαίο… Είχε συνδεδεμένα μαζί του μια σειρά από άλλα πηγάδια, τα «λαούμια»… Θυμήθηκε ότι έβλεπε το νεκρό σώμα πάνω στο νερό στο πηγάδι για κάποιο καιρό…
Το πηγάδι όπου είχε θαφτεί ο Δημήτρης Στρούφος για κάποιο λόγο δεν είχε σκαφτεί από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων για αρκετά χρόνια μετά… Χρειάστηκαν εννιά χρόνια για να σκάψει η ΔΕΑ το πηγάδι αυτό… Είχαμε δείξει το πηγάδι στους λειτουργούς της ΔΕΑ το 2009 και μετά το 2010 – και κάθε φορά που πηγαίναμε στην περιοχή για έρευνες περνούσαμε από εκεί και βλέπαμε το πηγάδι αυτό… Ήταν σαν πως και λέγαμε στον Στρούφο «Μην ανησυχείς, στο τέλος θα σε βρούνε εδώ…»
Εννιά χρόνια είναι πολύς καιρός – έλεγαν ότι ο ιδιοκτήτης του πηγαδιού δεν έδινε «άδεια» για να σκάψουν στο πηγάδι του… Ότι υπήρχε νερό στο πηγάδι έτσι ήταν αδύνατο να σκάψουν… Μιλούσαν για διάφορες προφάσεις για το λόγο που το πηγάδι δεν ερευνήθηκε…
Τελικά πέρσι, μετά από εννιά ολόκληρα χρόνια, είδαμε ότι η ΔΕΑ ξεκίνησε να ερευνά το πηγάδι…
Έφεραν έμπειρους εκσκαφείς πηγαδιών που έβγαλαν το νερό από το πηγάδι με αντλίες και αντί να φτιάξουν ράμπα και να καταστρέψουν αυτό το όμορφο πηγάδι, έβγαλαν όλο το χώμα και όλο το νερό από το πηγάδι για να βρουν τα οστά του Δημήτρη Στρούφου, ακριβώς όπως μας είχε πει ο μάρτυρας μου σε μένα και τη ΔΕΑ πριν από δέκα χρόνια, ότι ναι, ήταν μέσα στο πηγάδι…
Έτσι στις 19 Αυγούστου 2019, πάμε μαζί με τον Κυριάκο Αντρέου για να παραστούμε στην κηδεία του στη Λάρνακα και να μπορέσω να τον αποχαιρετήσω…
Γειά σου και αντίο αγαπητέ Δημήτρη Στρούφο…
Ήσουν ένας από τους αθώους που πέθαναν στα χέρια κάποιων κακών Τουρκοκυπρίων, που ήταν αδαείς και άπληστοι, πρόθυμοι να κλέψουν το κοπάδι σου και να το κάνουν «δικό τους»… Τόσοι πολλοί Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι σκοτώθηκαν και στις συγκρούσεις του 1963-64 και στον πόλεμο το 1974, οι οποίοι δεν είχαν καμία σχέση με τη σύγκρουση. Δεν ήταν στρατιώτες, ήταν πολίτες που ασχολούνταν με τα ζώα τους, προσπαθούσαν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους, εργάζονταν, μοχθούσαν, έκτιζαν τα σπίτια τους, φρόντιζαν τους κήπους τους, αγκάλιαζαν τους αγαπημένους τους…
Τους πήραν από τους δρόμους όπου ταξίδευαν, τους πήραν από τα χωράφια όπου δούλευαν, τους σκότωσαν και τους έριξαν σε ένα πηγάδι ή τους έθαψαν σε ένα χωράφι… Όταν διέπραξαν τέτοια τρομερά εγκλήματα και σκότωναν ανθρώπους από «την άλλη κοινότητα», τυλίγονταν με μια κουβέρτα σαν κάπα που ονομαζόταν «πατριωτισμός» - αυτό ήταν για να καλύψουν τη δολοφονία αθώων… Ο «πατριωτισμός» έκρυβε τα κοπάδια που έκλεβαν, τα σπίτια και τα χωράφια που έπιαναν και αυτοί οι «υπέρ-εθνικιστές» όπως τους καουμπόηδες της άγριας δύσης ευημερούσαν με τη δυστυχία των άλλων… Ήταν οι πρώτοι που αντιτίθενται σε οποιαδήποτε μορφή «λύσης» στο «Κυπριακό πρόβλημα», φοβούμενοι ότι η βρωμιά τους και τα εγκλήματα πολέμου τους θα έβγαιναν στην επιφάνεια και θα γίνονταν ορατά, αν οι δύο κοινότητες μας άρχιζαν να επικοινωνούν μεταξύ τους και να μοιράζονται τις ιστορίες τους… Φοβούνται την ειρήνη και την συμφιλίωση όπως φοβούνται το θάνατο…
Ερεύνησα για τα αθώα θύματα αγαπητέ Δημήτρη, όπως ερευνούσα για σένα, όπως ερευνούσα για τον Μιχάλη Πεκρή από τη Βατυλή, το Rifat Salih από τη Λεύκα, το Huseyin Ahmet Kamber και τη γυναίκα του Shefika Huseyin από τα Περβόλια Τρικώμου και τόσους πολλούς άλλους… Όλοι τους σκοτώθηκαν και ρίχτηκαν σε πηγάδια – ο Πεκρή ήταν σε ένα πηγάδι στη Βατυλή με βάθος περισσότερο από 30 μέτρα… Ο Rifat Salih μαζί με το νεαρό αγόρι Ertan Ali από τη Λεύκα ήταν σε ένα πηγάδι έξω από την Κοκκινοτριμιθιά… Ο Huseyin Ahmet Kamber και η γυναίκα του Shefika ήταν σε ένα πηγάδι στο Τρίκωμο, ακριβώς έξω από την αποθήκη σιταριού…
Είχαν σκοτώσει, κάποιοι κακοί Τουρκοκύπριοι και κάποιοι κακοί Ελληνοκύπριοι και προσπάθησαν να κρύψουν τα πτώματα και που να τους έθαβαν παρά στο πηγάδι που έγινε ο τάφος για τόσους πολλούς…
Τους έψαξα αγαπητέ Δημήτρη – και κάποιους από αυτούς τους βρήκα με τη βοήθεια των θαυμάσιων αναγνωστών μου και από την Τουρκοκυπριακή και την Ελληνοκυπριακή κοινότητα…
Αισθάνομαι ευγνωμοσύνη επειδή μετά από 10 χρόνια τα οστά σου βρέθηκαν στο πηγάδι που είχαμε δείξει… Αισθάνομαι ευγνωμοσύνη που οι θαυμάσιοι αναγνώστες μου και ο ηλικιωμένος άντρας – ο μάρτυρας μας – μας είχαν δείξει αυτό το πηγάδι… Τους ευχαριστώ με όλη μου την καρδιά…
Παρόλο που έχουμε κάποιους κακούς Τουρκοκύπριους και κακούς Ελληνοκύπριους με τους οποίους είμαστε αναγκασμένοι να ζούμε, έχουμε επίσης καλόκαρδους Τουρκοκύπριους και καλόκαρδους Ελληνοκύπριους με συμπόνοια προς την άλλη κοινότητα και οι οποίοι μας βοηθούν… Γι αυτό είμαι ευγνώμων διότι αυτή είναι η πηγή της ελπίδας μας για αυτή τη γη…
Ας αναπαυθείς εν ειρήνη τώρα αγαπητέ Δημήτρη Στρούφο… Ας αναπαυθείς εν ειρήνη επιτέλους στον τάφο σου στη Λάρνακα…


(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 22nd of September, 2019.

Photo 1: The well we showed to the CMP in 2009 – that is ten years ago – and then in 2010... Here the CMP archaeologist at that time taking notes about the well... We would continue to show this well to the officials of the CMP since there were eye witnesses telling us the story of Demetris Stroufos and giving details about how he was thrown in this well... From the time we showed this well and wrote the story ten years ago, it would take a decade for the remains of Demetris Stroufos to be exhumed, identified and buried by his family...

Photo 2: The sad wife of Demetris Stroufos, Maria Strufos at the funeral... She is 95 years old...
  • September 22nd 2019 at 17:10

Goodbye to Demetris Stroufos from Lysi…

By Sevgul Uludag

Goodbye to Demetris Stroufos from Lysi…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Ten years ago, on a November morning I had gone to Lysi to meet a dear friend in order to investigate about the `missing persons` and to look at some possible burial sites around Lysi and Sinda…
We had gone and picked up a Turkish Cypriot witness from Sinda who knew some burial sites and he would show us these places…
Between the road from Sinda to Lysi, a dirt track road, there was an elaborate well and we had gone there as well… It was called `The well of Kallis`…
He had told us the story of Demetris Stroufos who had been an old man in vraka and how he heard that they had thrown him in this well and the old man had tried to climb back up and how they would throw him back in that well again…
When I say `they`, I mean some Turkish Cypriots from Sinda, who had killed not only Demetris Stroufos but also some other Greek Cypriots from Lysi… We have managed with this friend's and with the old man's help to show the burial sites of these `missing` and when CMP dug in the places we showed, they found the remains of most of the `missing` persons from Lysi… Together with our wonderful friend Kyriacos Andreou from Lysi, we would continue to work and Kokos Yeropapas would also join us in our trips to Sinda and the surrounding areas…
Like so many others, Demetris Stroufos had been killed because the killers wanted to take his animals…
My Turkish Cypriot witness had told me ten years ago, that they had killed him in order to take his flock…
`They shot him and threw him in the well` he had told me `but he did not die and he started climbing up the well… In this big well, there was also a ladder. He had climbed over the `tavlarka` (a deck inside the well just over the water for placing the centrifugal water pump which had access to the top by a metal ladder for easier pump maintenance) and was shaking the ladder… So one of those who shot him went inside the well and shot him again and threw him down again…`
This was a very old, rectangular well of stone, almost an antique… It had other chain of wells connected to it, the `laoumia`… He would remember seeing the dead body over the water in the well for some time…
The well where Demetris Stroufos had been buried was somehow not excavated by the Cyprus Missing Persons' Committee for many years to come… It took CMP a whole of nine years to excavate this well… We had shown the well back in 2009 and then in 2010 to the officials of the CMP – and each time we went to the area to investigate, we would pass from there and look at this well… It was as if we were saying to Stroufos, `Don't worry, eventually they will find you here…`
Nine years is a long time – they were saying that the owner of the well was not giving `permission` to dig in his well… That there was water in the well so it was impossible to dig… They were talking about various different pretexts about why the well was not being explored…
Then finally last year, after a lapse of a whole nine years, we saw that the CMP started exploring the well…
They would bring expert well diggers who would take out the water from the well with pumps and instead of making a ramp and destroying this beautiful well, they would take out all the soil and all the water from the well to find the remains of Demetris Stroufos, just like my witness had told me and the CMP ten years ago that yes, he was inside this well…
So on the 19th of August 2019, we would go together with Kyriacos Andreou to attend his funeral in Larnaca so that I could say goodbye to him…
Hello and goodbye dear Demetris Stroufos…
You were one of the innocent who died in the hands of some evil Turkish Cypriots, ignorant and greedy, eager to steal your flock and make it `theirs`… So many Turkish Cypriots and Greek Cypriots were killed both in the 1963-64 conflict and in the war in 1974 who had nothing to do with the conflict. They were not soldiers, they were civilians minding their animals, trying to raise their children, working, sweating it out, building their homes, caring for their gardens, hugging their loved ones…
They were taken from the streets they were travelling on, they were taken from the fields they were working in, killed and thrown in a well or buried in a field… When they committed such terrible crimes of killing some people from `the other community`, they would wrap a blanket around themselves like a cape called `patriotism` - this was to cover up the murder of the innocent… `Patriotism` would hide the flocks they stole, the houses and fields they would take over and these `ultra-nationalists` like the cowboys of the wild west would prosper out of the misery of others… They would be the first to stand against any sort of `solution` to the `Cyprus problem`, afraid that their dirt and their war crimes would come out and become visible, if our two communities started communicating with each other and sharing their stories… They would fear peace and reconciliation like they would fear death…
I would search for the innocent victims dear Demetris, just as I was searching for you, just as I searched for Michalis Pekri from Vatyli, Rifat Salih from Lefka, Huseyin Ahmet Kamber and his wife Shefika Huseyin from Pervolia-Trikomo and so many others… They were all killed and thrown in the wells – Pekri was in a well that was deeper than 30 meters in Vatyli… Rifat Salih, together with the young boy Ertan Ali from Lefka was in a well outside Kokkinotrimitia… Huseyin Ahmet Kamber and his wife Shefika were in a well in Trikomo, just outside the wheat warehouse…
They had killed, some evil Turkish Cypriots and some evil Greek Cypriots and would try to hide the bodies and where to bury them but the well that became the graves of so many…
I would search for them dear Demetris – and some of them I would find through the help of my wonderful readers from both the Turkish Cypriot and Greek Cypriot communities…
I feel grateful that after 10 years, your remains were found in the well we had shown… I feel grateful that my wonderful reader and the old man – our witness – had shown us this well… I thank them with all my heart…
Even though we have some evil Turkish Cypriots and evil Greek Cypriots that we are forced to live with, we also have kind-hearted Turkish Cypriots and kind-hearted Greek Cypriots with compassion towards the other community and who help us… For this, I am grateful because this is the source of our hope for this land…
May you rest in peace now dear Demetris Stroufos… May you rest in peace finally in your grave in Larnaca…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 22nd of September, 2019.

Photo 1: The well we showed to the CMP in 2009 – that is ten years ago – and then in 2010... Here the CMP archaeologist at that time taking notes about the well... We would continue to show this well to the officials of the CMP since there were eye witnesses telling us the story of Demetris Stroufos and giving details about how he was thrown in this well... From the time we showed this well and wrote the story ten years ago, it would take a decade for the remains of Demetris Stroufos to be exhumed, identified and buried by his family...

Photo 2: The sad wife of Demetris Stroufos, Maria Strufos at the funeral... She is 95 years old...
  • September 22nd 2019 at 17:12

Ιστορίες από τη γειτονιά Αγίου Λουκά: ο Efendi Dede και η τραγωδία της αγάπης του…

By Sevgul Uludag

Ιστορίες από τη γειτονιά Αγίου Λουκά: ο Efendi Dede και η τραγωδία της αγάπης του…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Σήμερα θέλω να μοιραστώ με τους αναγνώστες μου ένα άρθρο που έγραψε ο αγαπητός μας φίλος Besim Baysal, του οποίου ο πατέρας γεννήθηκε και μεγάλωσε στη μιχτή γειτονιά του Αγίου Λουκά στη Λευκωσία…
Τη δεκαετία του '50 η γειτονιά αυτή είχε γίνει στόχος των φασιστών, σπρώχνοντας τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν την περιοχή…
Αυτό είναι το άρθρο του Besim Baysal:
«Ένα άτομο αναπτύσσει τον χαρακτήρα του/της και την κουλτούρα του/της σύμφωνα με την πόλη που γεννήθηκε, μεγάλωσε, οδήγησε το πρώτο του/της ποδήλατο, μοτοσυκλέτα, γύρισε τους δρόμους με το αυτοκίνητο, ήπιε την πρώτη μπύρα, κράτησε το χέρι της φίλης του για πρώτη φορά… Φυσικά αναπτύσσεται μια παθιασμένη αγάπη μεταξύ του και του μέρους όπου ζει. Γι αυτό για πολλούς από εμάς η Λευκωσία είναι μερικές φορές αφόρητη, αλλά τις περισσότερες φορές είναι μια πόλη που δεν μπορούμε να εγκαταλείψουμε.
Τις περισσότερες φορές μπορούμε να νιώσουμε αυτή την αγάπη μέσα μας, καθώς περπατούμε από το ένα μέρος στο άλλο ή καθώς οδηγούμε το αυτοκίνητο ή το ποδήλατο μας στην καθημερινότητα μας.
Δεν είναι ξεκάθαρο αν θέλουμε να περάσουμε τη ζωή μας εδώ ή αν έπρεπε να μείνουμε εδώ, η αντίφαση έρχεται σε σύγκρουση με τη Λευκωσία… Η Λευκωσία μας προσφέρει μια ιστορική ζωή χιλιάδων χρόνων, που μοιάζει με τα συναισθήματα της εξεύρεσης του/της αγαπημένου/ης μας ή της προσέγγισης του/της…
Υπάρχει αγάπη σε κάθε τετραγωνικό εκατοστό στη Λευκωσία: στο χρόνο, η καρδιά μας δεν είναι αρκετή για να χωρέσει τις ιστορικές της εμπειρίες και την αγάπη…
Τις τελευταίες βδομάδες, στο νότιο μέρος της Λευκωσίας είδα ένα γκράφιτι σε ένα τοίχο και ήταν αρκετά εντυπωσιακό… Το γκράφιτι που ήταν γραμμένο στα Τουρκικά ήταν σαν πως και θα επανένωνε τις αγάπες στη Λευκωσία… Ήταν μια εικόνα μιας υπέροχης θέλησης που έφερνε στο νου μας ιστορικές αναμνήσεις…
Μερικές λέξεις αγάπης στα Τουρκικά αλλά ήταν τόσο δυνατό που σαν πως και θα μπορούσε να αλλάξει τη μοίρα του νησιού… Ήταν μια δήλωση ενάντια στη διαίρεση και ενάντια στην ιστορία… Έλεγε: «Ψυχή μου σε αγαπώ πολύ – Κώστας» ("Canim seni cok seviyorum – Kostas")

Η ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΛΟΥΚΑ
Η γειτονιά του Αγίου Λουκά που υπάρχει ακόμα με την εκκλησία της και το τζαμί της, να την… Φωνάζει όλα όσα έχει ζήσει με τα μικρά μπακάλικα και το καφενείο, με το φούρνο της και τη μικρή της ταβέρνα… Όμως κάθε πρωί φωνάζει την αγάπη της… Περάστε ξανά από τους δρόμους της κάθε πρωί ξανά αν μπορείτε… Μην αλλάξετε ποτέ την πορεία σας: οι δρόμοι αυτοί σας συνδέουν με τη Λευκωσία, η Λευκωσία σας συνδέει με την Κύπρο και η Κύπρος είναι συνδεδεμένη με την αγάπη μέσα από αυτούς τους δρόμους… Βγαίνοντας από την ιστορία, ήθελε να έρθει ξανά στην επιφάνεια, αλλάζοντας την μνήμη μας…
Ίσως να ξέρουμε, ίσως να μην έρχεται στο μυαλό μας αφού πρώτα ο φασισμός και έπειτα η κουλτούρα του καταναλωτισμού έχει αφήσει τον αντίκτυπο και μας έκανε να ξεχάσουμε: Το να ερωτεύεσαι στην Κύπρο σημαίνει ότι πρέπει να πληρώνεις για αυτό… Σημαίνει να χάνεις την ταυτότητα σου… Σημαίνει να χάνεις τη γλώσσα σου, τη θρησκεία σου, τους συγγενείς σου, ακόμα και τους φίλους σου… Το νησί αυτό είναι περικυκλωμένο από ιστορίες μεγάλων αγαπών… Και οι αρνητικοί μετασεισμοί συνεχίζουν ακόμα μέχρι σήμερα…
Υπήρχε ακόμα και νόμος για αυτό – ψηφίστηκε στη διάρκεια της Βρετανικής αποικιοκρατίας. Ένα Ελληνοκύπριο άτομο δεν μπορούσε να παντρευτεί ένα Τουρκοκύπριο – έπρεπε να αλλάξεις τη θρησκεία και το όνομα σου και μόνο όταν το έκανες αυτό μπορούσες να παντρευτείς νόμιμα. Αυτό σήμαινε ότι αν ήσουν Τουρκοκύπριος, έπρεπε να γίνεις Ελληνοκύπριος και αν είχες γεννηθεί Ελληνοκύπριος, έπρεπε να γίνεις Τουρκοκύπριος. Δεν υπήρχε άλλος τρόπος…
Ήταν μια μεγάλη πρόκληση ζωής για όλους μας: Πόσο πολύ αγαπούσες το άτομο με το οποίο ήσουν ερωτευμένος; Αναρωτιέμαι πόσα άτομα εγκατέλειψαν την αγάπη τους για αυτούς τους λόγους… Το άλλο ερώτημα που έρχεται στο μυαλό μου είναι ποιοι αντιστάθηκαν σε αυτούς του νόμους, στο κράτος, τις κοινότητες και τις οικογένειες τους για την αγάπη τους και ποιοι πλήρωσαν για αυτό επιλέγοντας σχεδόν το θάνατο;

Η ΤΑΙΝΙΑ «ΑΚΑΜΑΣ» ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΗ ΣΙΩΠΗΛΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ…
Το 1974 το νησί μας μοιράστηκε στα δύο. Το παράδειγμα μιας τέτοιας αγάπης ήταν μέρος του ντοκιμαντέρ με τίτλο «Το Τείχος μας» του Niyazi Kizilyurek και του Πανίκου Χρυσάνθου. Ο Πανίκος Χρυσάνθου έφτιαξε την ταινία «Ακάμας» για να δείξει την σιωπηλή αντίσταση της αγάπης…
Υπήρχαν ιστορίες αγάπης στη Λευκωσία που δεν ήταν τόσο γνωστές που αποκόπηκαν το 1974 και που ξανάναψαν το 2003. Μετά από 30 χρόνια… Οι αγάπες αυτές ήταν μεγάλες αγάπες που συνάντησαν τους αγαπημένους τους μετά από αναμονή 30 χρόνων… Ήταν πλέον συγκεκριμένες, μπορούσες να τις αγγίξεις, ήταν ορατές… Αυτοί είναι οι θρύλοι της Λευκωσίας, κάποιοι είναι στη μνήμη αλλά όλοι εξιστορούνται προφορικά… Είναι σαν την αντίθεση του να είσαι μοιρασμένος όπως τη Λευκωσία – να νιώθεις μια λαχτάρα από το βόρειο στο νότιο μέρος και από το νότιο στο βόρειο μέρος της πόλης…

Η ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΛΟΥΚΑ
Πριν τις μάχες της περιόδου 1955-58, ο Άγιος Λουκάς ήταν μια από τις όμορφες και ιστορικές γειτονιές της Λευκωσίας όπου Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι ζούσαν μαζί ως φίλοι… Ήταν επίσης μια από τις περιοχές που φιλοξενούσε αγάπες και γάμους μεταξύ Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων. Οι γενιές που γεννήθηκαν μετά το 1974, γνωρίζουν την εκκλησία του Αγίου Λουκά ως το μέρος που φιλοξενεί το HAS-DER, τον πολιτιστικό σύνδεσμο Κυπριακής λαογραφίας. Όμως πριν από αυτό εκεί γινόταν το μεγάλο πανηγύρι (φεστιβάλ) που διοργανώνεται, όπου περνούσαν όμορφα τα παιδιά ανεξάρτητα από την εθνικότητα τους… Το πανηγύρι του Αγίου Λουκά φιλοξενείτο από την εκκλησία του Αγίου Λουκά και τη γειτονιά του Αγίου Λουκά.
Εκείνα τα χρόνια ζούσαν εκεί πολλές οικογένειες που ήταν ζωντανή απόδειξη ότι η αγάπη δεν αναγνωρίζει εθνικότητα… Ήταν οικογένειες Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων που είχαν ερωτευτεί και που ζούσαν μαζί παρόλο τον αποικιακό νόμο… Ήταν μια μιχτή ζωή και μια μιχτή γειτονιά που επιβίωσε μέχρι το 1955…
Ο πατέρας μου είχε συμμαθητές στο Δημοτικό Σχολείο Ataturk στο Yenidjami που γεννήθηκαν από τέτοιες αγάπες…
Η «Υπόγεια Οργάνωση» πρώτα κτύπησε στην πόρτα τους, τους εκφόβισε και μετά έσπαζε τα παράθυρα τους και ακόμα έκαψε και τα σπίτια τους… Εκείνοι που ήθελαν να σώσουν τον εαυτό τους έφυγαν… Πήραν τα παιδιά τους και έφυγαν το 1955 και το 1956…
Στο δρόμο του διάσημου φούρναρη Minnosh, υπήρχαν δύο σπίτια το ένα δίπλα στο άλλο, και τα δύο σπίτια ήταν σπίτια με τέτοια αγάπη, αλλά όταν η γειτονιά έγινε στόχος των Τουρκοκύπριων εθνικιστών – δηλαδή φασιστών και ρατσιστών – ήταν τα πρώτα σπίτια που καταστράφηκαν… Η πόρτα του ενός από τα σπίτια αυτά είχε καεί, αλλά το άλλο σπίτι είχε καεί εντελώς… Οι ιδιοκτήτες των σπιτιών αυτών αναγκάστηκαν να φύγουν για να σώσουν τη ζωή τους και πήγαν για να ζήσουν στο εξωτερικό…

Ο EFENDI DEDE ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΛΟΥΚΑ…
Στην οδό Yilancilar όπου γεννήθηκε ο πατέρας μου στον Άγιο Λουκά, ακριβώς απέναντι από το σπίτι που γεννήθηκε, ζούσε ο Efendi Dede του. Ο πατέρας μου δεν είχε συγγένεια αίματος με τον Efendi Dede του, αλλά είχαν μια σχέση παππού και εγγονού. Ο δρόμος τώρα ονομάζεται οδός Turan. Μέχρι το 1955 ο Efendi Dede – το πραγματικό του όνομα ήταν Mehmet Kalfa – ζούσε με την Ελληνοκύπρια σύντροφο του και τους δύο γιούς του κάτω από την ίδια στέγη. Καθώς οι μιχτές γειτονιές τρομοκρατούνταν από το 1955 και μετά, οι άνθρωποι στοχοποιούνταν και ο Efendi Dede πιέστηκε για να διώξει τη γυναίκα και τα παιδιά του από το σπίτι του. Η ζωή τους έγινε χάος… Ο Efendi Dede προσπάθησε να κρατηθεί μόνος στη ζωή… Η γυναίκα του ερχόταν όποτε έβρισκε ευκαιρία για να τον δει, να καθαρίσει, να του μαγειρέψει και να αγκαλιαστούν… Όταν η οικογένεια του πατέρα μου μετακόμισαν από εκείνο το δρόμο και πήγαν στην οδό Kuchuk Medrese στη γειτονιά Yenidjami, δεν διέκοψε τη σχέση του με τον Efendi Dede του. Συνέχιζε να πηγαίνει και να τον βλέπει… Σε ξεχωριστές μέρες όπως το Μπαϊράμι, ο πατέρας μου πήγαινε για να τον επισκεφτεί. Και ο Efendi Dede περπατούσε αργά προς το Yenidjami για να πάει να δει τον πατέρα μου και να του δώσει το Bayramlik (μικρό χρηματικό ποσό που δίνεται στα παιδιά στις γιορτές του Μπαϊραμιού).
Όταν το 1969 ο πατέρας μου θα πήγαινε στην Άγκυρα για θεραπεία, πήγε και τον επισκέφτηκε πριν να φύγει. Όμως όταν επέστρεψε δεν βρήκε τον Efendi Dede… Ο Efendi Dede δεν επέζησε και πέθανε…

ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ ΑΝ ΑΓΑΠΑΣ ΤΗ ΓΗ ΑΥΤΗ, ΤΟ ΠΛΗΡΩΝΕΙΣ…
Ξέρουμε ότι πολλοί Κύπριοι πλήρωσαν ακριβά επειδή ερωτεύτηκαν στην Κύπρο… Ξέρουμε ότι αν αγαπάς τη γη αυτή, το πληρώνεις…
Και θέλουμε τις επόμενες γενιές, τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας να μην πρέπει να πληρώνουν ακριβά το τίμημα που έπρεπε να πληρώσουν οι προηγούμενες γενιές, να μπορούν να ζήσουν ελεύθερα και να αγαπούν ελεύθερα… Το γκράφιτι που είδαμε στους δρόμους της Λευκωσίας να πολλαπλασιαστεί και θα χαμογελούμε, η καρδιά μας θα ζεσταίνεται… Και όλοι θα αγκαλιάσουν τις αγάπες αυτής της γης, την ιστορία και τον πολιτισμό της…
Κώστα και εμείς σε αγαπούμε…»
(BESIM BAYSAL – Αύγουστος 2019)

Photos:
1. Παλιά φωτογραφία του μαχαλλά του Αγίου Λουκά
2. Το φυτό tuli που μας έδωσε Efendi Dede ακόμα είναι ζωντανό στο σπίτι μας
3. Γκράφιτι στο νότιο μέρος της Λευκωσίας που λέει "Ψυχή μου σε αγαπώ πολύ – Κώστας"


(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 29th of September 2019, Sunday. Same article was published in the YENIDUZEN newspaper in Turkish on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 30th of August 2019 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/aylukada-efendi-dedenin-huzunlu-oykusu-14392yy.htm
  • September 29th 2019 at 13:22

Stories from the Agios Loucas neighbourhood: The Efendi Dede and the tragedy of his love…

By Sevgul Uludag

Stories from the Agios Loucas neighbourhood: The Efendi Dede and the tragedy of his love…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Today I would like to share with my readers an article written by our dear friend Besim Baysal whose father was born and grew up in the mixed neighbourhood of Agios Loucas, Nicosia…
This neighbourhood had become the target of fascists back in the 50s pushing people to leave the area…
Here is the article of Besim Baysal:
"A person develops his or her character and culture in line with the town he or she is born in, grew up, rode his or her first bicycle, first motor, toured the streets with the car, drank his first beer, held the hand of his girlfriend for the first time… Naturally there develops a passionate love with him and the place he lives in. That is why for many of us Nicosia is sometimes unbearable but most of the time a town we cannot give up.
Most of the time we can feel this love inside us while walking from one place to another or driving our car or bicycle in our daily lives.
It is not clear whether we want to spend our life here or whether we have had to stay here, the contradiction is in conflict with Nicosia… Nicosia offers us a historical life of thousands of years, resembling with the feelings of finding our loved one or reaching out to her…
There is love in every single square centimetre in Nicosia: in time our heart is not enough to fit its historical experiences and love…
In the previous weeks, in the southern part of Nicosia I saw a graffiti on a wall and it was quite impressive… This graffiti written in Turkish was as though it would reunite the loves in Nicosia… It was a picture of a wonderful will bringing back historical memories in our minds…
A few words of love in Turkish but it was as though it was as strong as to be able to change the fate of the island… It was a declaration against partition and against history… It said: "My dear I love you so much – Costas" ("Canim seni cok seviyorum – Kostas")

THE NEIGHBOURHOOD OF AGIOS LOUCAS
Agios Loucas which still stands with its church and its mosque, here it is… It shouts out what it has lived through with its small bakkalis and its coffeeshop, with its fourno and its small tavern… But every morning it shouts out its love… Pass from its streets every morning once again if you can… Don't ever change your course: these streets connect you to Nicosia, Nicosia connects you to Cyprus and Cyprus is connected to love with these streets… Springing out of history, it wanted to come to the surface once again, charging our memory…
Maybe we know, maybe it does not come to our minds since first fascism, and then the culture of consuming made an impact and made us forget: Falling in love in Cyprus means having to pay for it… It means losing your identity… It means losing your language, your religion, your relatives and even your friends… This island is surrounded by stories of great loves… And its negative aftershocks still continue until today…
There was even a law about it – it was passed during the British colonial years. A Greek Cypriot could not marry a Turkish Cypriot; you had to change your religion and your name and only if you did that you could legally be married. That meant if you were a Turkish Cypriot, you had to become a Greek Cypriot and if you were born as a Greek Cypriot, you had to become a Turkish Cypriot. There was no other way…
It was a big challenge of life for all of us: How much did you love the person you were in love with? I wonder how many persons gave up on his or her love due to these reasons…The other question that comes to mind is who resisted these laws, the state, the communities and their families for their love and who paid for it almost choosing death?

THE MOVIE OF AKAMAS SHOWING THE SILENT RESISTANCE OF LOVE…
Our island was split into two in 1974. The example of one such love was part of the documentary `Our Wall` by Niyazi Kizilyurek and Panicos Chrysanthou. Panicos Chrysanthou made the movie `Akamas` in order to show the silent resistance of love…
There were love stories of Nicosia that were not quite well known that were cut off in 1974 and that rose up with flames in 2003. After 30 years… These loves were great loves who would meet their loved ones after waiting for 30 years… It was now concrete, you could touch it, it was visible… These are the legends of Nicosia, some are in the memory but all of them would be told verbally… It is like the contradiction of being divided as Nicosia – feeling a longing from the northern part to the southern part and from the southern part to the northern part of the town…

THE NEIGHBOURHOOD OF AGIOS LOUCAS…
Before the fighting of the period 1955-1958, Agios Loucas was one of the beautiful and historical neighbourhoods of Nicosia where Turkish Cypriots and Greek Cypriots lived together in friendship… It was also one of the areas hosting love and marriages between Turkish Cypriots and Greek Cypriots. The generations born after 1974 only know the Agios Loucas church as the place hosting HAS-DER, a cultural association of Cypriot folklore. But before that there used to be a big panagiri (festival) organised here where children regardless of their ethnicity would have fun… The panagiri of Agios Loucas would be hosted by the Agios Loucas church and the Agios Loucas neighbourhood.
In those years there lived a lot of families here who were living proof that love did not recognize nationality… These were families of Turkish Cypriots and Greek Cypriots who had fallen in love and would live together despite the colonial law… It was a mixed life and a mixed neighbourhood that could survive until the 1955s…
My father would have classmates in the Ataturk Primary School at Yenidjami born out of such love…
The `Underground Organisation` would first knock on their doors, frighten them, then break their windows and even burned their houses… Those who wanted to save themselves would flee… They would take their kids and leave in 1955 and 1956…
In the street of the famous baker Minnosh, there had been two adjacent houses, both houses had been set up as homes with such love but when the neighbourhood became the target of Turkish Cypriot nationalists – that is the fascists and racists – the very first houses to be destroyed were these houses… Only the door of one of them is burned but the other house is completely burned down… The owners of these houses would have to flee to save their own lives and they would go abroad to live…

THE EFENDI DEDE OF AGIOS LOUCAS…
In the Yilancilar Street where my father was born in Agios Loucas, just across the house where he was born in there used to live his Efendi Dede. My father had no blood relation with his Efendi Dede but they had a relationship like a grandpa and a grandson. The street is now called the Turan Street. Until 1955, the Efendi Dede – his real name being Mehmet Kalfa – would live with his Greek Cypriot partner and their two sons under the same roof. As the mixed neighbourhoods were being terrorised from 1955 onwards, people would become a target and the Efendi Dede would be pushed to send his wife and kids away from his house. Their lives would become chaos… Efendi Dede would try to hold on to life alone… His wife would come when she found the opportunity to see him, to clean up, to cook for him and to embrace each other… When my father's family would move from that street to the Kuchuk Medrese Street in Yenidjami neighbourhood, he would not cut off his relationship with his Efendi Dede. He continued to go and see him… On special days like Bayram, my father would go to visit him. And Efendi Dede would walk slowly towards Yenidjami to go and see my father and give him some `Bayramlik` (small amount of money given to kids during the festivities of Bayram).
When my father went to Ankara for treatment in 1969, he would go and visit him before his departure but when he would come back, he would not find Efendi Dede… Efendi Dede would not survive and would pass away…

WE KNOW THAT IF YOU LOVE THIS LAND, YOU PAY FOR IT…
We know that a lot of Cypriots had paid dearly for falling in love in Cyprus… We know that if you love this land, you pay for it…
And we want the future generations, our children and grandchildren would not have to pay dearly the price that the previous generations had to pay, that they live freely and love freely… That graffiti such as we saw in the streets of Nicosia would multiply and we would smile, our heart warming… And everyone would embrace the loves of this land, its history and its culture…
Costas, we too love you…"
(BESIM BAYSAL – August 2019)

31.8.2019

Photos:
*** Old Photo of Ayios Loukas neighbourhood…
*** Grafitti in Turkish on a wall in the southern part of Nicosia saying `I love you my dear, Costas`
*** The flower "tulli" given to us by Efendi Dede still survives in our house…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 29th of September 2019, Sunday. Same article was published in the YENIDUZEN newspaper in Turkish on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 30th of August 2019 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/aylukada-efendi-dedenin-huzunlu-oykusu-14392yy.htm
  • September 29th 2019 at 13:25

Stories from the Agios Loucas neighbourhood: The Efendi Dede and the tragedy of his love…

By Sevgul Uludag

Stories from the Agios Loucas neighbourhood: The Efendi Dede and the tragedy of his love…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Today I would like to share with my readers an article written by our dear friend Besim Baysal whose father was born and grew up in the mixed neighbourhood of Agios Loucas, Nicosia…
This neighbourhood had become the target of fascists back in the 50s pushing people to leave the area…
Here is the article of Besim Baysal:
"A person develops his or her character and culture in line with the town he or she is born in, grew up, rode his or her first bicycle, first motor, toured the streets with the car, drank his first beer, held the hand of his girlfriend for the first time… Naturally there develops a passionate love with him and the place he lives in. That is why for many of us Nicosia is sometimes unbearable but most of the time a town we cannot give up.
Most of the time we can feel this love inside us while walking from one place to another or driving our car or bicycle in our daily lives.
It is not clear whether we want to spend our life here or whether we have had to stay here, the contradiction is in conflict with Nicosia… Nicosia offers us a historical life of thousands of years, resembling with the feelings of finding our loved one or reaching out to her…
There is love in every single square centimetre in Nicosia: in time our heart is not enough to fit its historical experiences and love…
In the previous weeks, in the southern part of Nicosia I saw a graffiti on a wall and it was quite impressive… This graffiti written in Turkish was as though it would reunite the loves in Nicosia… It was a picture of a wonderful will bringing back historical memories in our minds…
A few words of love in Turkish but it was as though it was as strong as to be able to change the fate of the island… It was a declaration against partition and against history… It said: "My dear I love you so much – Costas" ("Canim seni cok seviyorum – Kostas")

THE NEIGHBOURHOOD OF AGIOS LOUCAS
Agios Loucas which still stands with its church and its mosque, here it is… It shouts out what it has lived through with its small bakkalis and its coffeeshop, with its fourno and its small tavern… But every morning it shouts out its love… Pass from its streets every morning once again if you can… Don't ever change your course: these streets connect you to Nicosia, Nicosia connects you to Cyprus and Cyprus is connected to love with these streets… Springing out of history, it wanted to come to the surface once again, charging our memory…
Maybe we know, maybe it does not come to our minds since first fascism, and then the culture of consuming made an impact and made us forget: Falling in love in Cyprus means having to pay for it… It means losing your identity… It means losing your language, your religion, your relatives and even your friends… This island is surrounded by stories of great loves… And its negative aftershocks still continue until today…
There was even a law about it – it was passed during the British colonial years. A Greek Cypriot could not marry a Turkish Cypriot; you had to change your religion and your name and only if you did that you could legally be married. That meant if you were a Turkish Cypriot, you had to become a Greek Cypriot and if you were born as a Greek Cypriot, you had to become a Turkish Cypriot. There was no other way…
It was a big challenge of life for all of us: How much did you love the person you were in love with? I wonder how many persons gave up on his or her love due to these reasons…The other question that comes to mind is who resisted these laws, the state, the communities and their families for their love and who paid for it almost choosing death?

THE MOVIE OF AKAMAS SHOWING THE SILENT RESISTANCE OF LOVE…
Our island was split into two in 1974. The example of one such love was part of the documentary `Our Wall` by Niyazi Kizilyurek and Panicos Chrysanthou. Panicos Chrysanthou made the movie `Akamas` in order to show the silent resistance of love…
There were love stories of Nicosia that were not quite well known that were cut off in 1974 and that rose up with flames in 2003. After 30 years… These loves were great loves who would meet their loved ones after waiting for 30 years… It was now concrete, you could touch it, it was visible… These are the legends of Nicosia, some are in the memory but all of them would be told verbally… It is like the contradiction of being divided as Nicosia – feeling a longing from the northern part to the southern part and from the southern part to the northern part of the town…

THE NEIGHBOURHOOD OF AGIOS LOUCAS…
Before the fighting of the period 1955-1958, Agios Loucas was one of the beautiful and historical neighbourhoods of Nicosia where Turkish Cypriots and Greek Cypriots lived together in friendship… It was also one of the areas hosting love and marriages between Turkish Cypriots and Greek Cypriots. The generations born after 1974 only know the Agios Loucas church as the place hosting HAS-DER, a cultural association of Cypriot folklore. But before that there used to be a big panagiri (festival) organised here where children regardless of their ethnicity would have fun… The panagiri of Agios Loucas would be hosted by the Agios Loucas church and the Agios Loucas neighbourhood.
In those years there lived a lot of families here who were living proof that love did not recognize nationality… These were families of Turkish Cypriots and Greek Cypriots who had fallen in love and would live together despite the colonial law… It was a mixed life and a mixed neighbourhood that could survive until the 1955s…
My father would have classmates in the Ataturk Primary School at Yenidjami born out of such love…
The `Underground Organisation` would first knock on their doors, frighten them, then break their windows and even burned their houses… Those who wanted to save themselves would flee… They would take their kids and leave in 1955 and 1956…
In the street of the famous baker Minnosh, there had been two adjacent houses, both houses had been set up as homes with such love but when the neighbourhood became the target of Turkish Cypriot nationalists – that is the fascists and racists – the very first houses to be destroyed were these houses… Only the door of one of them is burned but the other house is completely burned down… The owners of these houses would have to flee to save their own lives and they would go abroad to live…

THE EFENDI DEDE OF AGIOS LOUCAS…
In the Yilancilar Street where my father was born in Agios Loucas, just across the house where he was born in there used to live his Efendi Dede. My father had no blood relation with his Efendi Dede but they had a relationship like a grandpa and a grandson. The street is now called the Turan Street. Until 1955, the Efendi Dede – his real name being Mehmet Kalfa – would live with his Greek Cypriot partner and their two sons under the same roof. As the mixed neighbourhoods were being terrorised from 1955 onwards, people would become a target and the Efendi Dede would be pushed to send his wife and kids away from his house. Their lives would become chaos… Efendi Dede would try to hold on to life alone… His wife would come when she found the opportunity to see him, to clean up, to cook for him and to embrace each other… When my father's family would move from that street to the Kuchuk Medrese Street in Yenidjami neighbourhood, he would not cut off his relationship with his Efendi Dede. He continued to go and see him… On special days like Bayram, my father would go to visit him. And Efendi Dede would walk slowly towards Yenidjami to go and see my father and give him some `Bayramlik` (small amount of money given to kids during the festivities of Bayram).
When my father went to Ankara for treatment in 1969, he would go and visit him before his departure but when he would come back, he would not find Efendi Dede… Efendi Dede would not survive and would pass away…

WE KNOW THAT IF YOU LOVE THIS LAND, YOU PAY FOR IT…
We know that a lot of Cypriots had paid dearly for falling in love in Cyprus… We know that if you love this land, you pay for it…
And we want the future generations, our children and grandchildren would not have to pay dearly the price that the previous generations had to pay, that they live freely and love freely… That graffiti such as we saw in the streets of Nicosia would multiply and we would smile, our heart warming… And everyone would embrace the loves of this land, its history and its culture…
Costas, we too love you…"
(BESIM BAYSAL – August 2019)

31.8.2019

Photos:
*** Old Photo of Ayios Loukas neighbourhood…
*** Grafitti in Turkish on a wall in the southern part of Nicosia saying `I love you my dear, Costas`
*** The flower "tulli" given to us by Efendi Dede still survives in our house…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 29th of September 2019, Sunday. Same article was published in the YENIDUZEN newspaper in Turkish on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 30th of August 2019 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/aylukada-efendi-dedenin-huzunlu-oykusu-14392yy.htm
  • September 29th 2019 at 13:28

Φτάνει πια! Πόσες κηδείες, πόσοι θάνατοι, πόσοι τάφοι;…

By Sevgul Uludag

Φτάνει πια! Πόσες κηδείες, πόσοι θάνατοι, πόσοι τάφοι;…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Πόσες κηδείες, πόσοι θάνατοι, πόσοι τάφοι;… Πόσων «αγνοουμένων» τα οστά έχω δει να τα βγάζουν από πόσα πηγάδια… Πόσα δάκρυα συγγενών έχουν πνίξει την καρδιά μου… Φτάνει πια!
Φτάνει!
Είμαστε όλοι άνθρωποι… Σε αυτό το μικρό νησί, εκατοντάδες άνθρωποι μας έχουν καταστραφεί για το τίποτα, με προφάσεις όπως «έχεις φρύδια πάνω από τα μάτια σου, τα μαλλιά σου δεν είναι καφέ, τα μαλλιά σου δεν είναι ξανθά, μιλάς Τουρκικά, μιλάς Ελληνικά!» Είτε ήταν Τουρκοκύπριοι είτε Ελληνοκύπριοι, άνθρωποι έχουν σκοτωθεί…
Για το συμφέρον ποιων έχει γίνει αυτό; Για να γίνει «πλούσια» μια χούφτα τουρκοκυπριακών και ελληνοκυπριακών οικογενειών, γι αυτό έχει γίνει. Δημιούργησαν ένα μάτσο υπερβολικά πλουσίων ατόμων έτσι ώστε να μπορέσουν να συνεχίζουν να εκμεταλλεύονται το νησί μας για τα δικά τους συμφέροντα… Εκείνοι που το σχεδίασαν, το εμπλούτισαν με προκλήσεις, έλαβαν βοήθεια από εξωτερικό και το εφάρμοσαν, προκάλεσαν τα τραύματα με τα οποία ζουν οι κοινότητες μας…
Έχουν προκαλέσει τα τραύματα των συγγενών των γυναικών και των παιδιών που σκοτώθηκαν στη Μαράθα-Σανταλλάρη-Αλόα… Έχουν προκαλέσει τραύματα στο Παλαίκυθρο, τη Δερύνεια, την Τόχνη, την Κώμη Κεπήρ, την Επτακώμη, το Δίκωμο, το Συγχαρί, το Μενεού, την Αμμόχωστο, τις Γούφες, τη Μόρφου, την Κερύνεια, τον Άγιο Γεώργιο, τη Λάπηθο, το Καραβά, την Πάφο, τα Βρέτσια και τα Πολεμίδια… Σαν ένας ιστός εγκληματικών σκηνών σε όλο το νησί, αυτοί που έχουν σκοτώσει έχουν προκαλέσει τρομερή ψυχολογική καταστροφή σε εκείνους που έμειναν πίσω… Οι συγγενείς εκείνων που σκοτώθηκαν παρέμειναν ζωντανοί για να βιώσουν τόσο βαθύ πόνο και θλίψη…
Είτε ήταν στη δεκαετία του '50, είτε το 1963-64, είτε το 1974, ο πόνος που βίωσαν οι κοινότητες μας ήταν ο ίδιος: Ένας αγνοούμενος πατέρας, ένας αγνοούμενος αδελφός, να γίνεται κάποιος πρόσφυγας, φτώχεια, η παιδική ηλικία που κλάπηκε από τα παιδιά…
Λέω «Ντροπή σας, ντροπή!»
Ακόμα και σήμερα υπάρχουν εκείνοι που υπερασπίζονται την ένταση αντί την ειρήνη και που μας θέλουν να ζούμε με το αποτέλεσμα όλων αυτών των εγκλημάτων παρά τη λύση… Λέω ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ αφού αγνοείτε τον τρόπο που καταστράφηκαν ανθρώπινες ζωές για μικροσυμφέροντα… ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ… ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ που υπερασπίζεστε την ένταση και τη σύγκρουση αντί την ειρήνη και την κατανόηση…
Μόλις έχω επιστρέψει από την κηδεία ενός «αγνοουμένου»… Είμαι πολύ λυπημένη… Η κόρη αυτού του ατόμου ήταν πολύ μικρή όταν έγινε «αγνοούμενος» - η μικρή Παντελίτσα ήταν μόνο δύο χρονών… Καθώς αποχαιρετούσε τον πατέρα της, διαβάζοντας την ομιλία της με δάκρυα και τρεμάμενη φωνή, η αγαπητή μου φίλη Μαρία Γεωργιάδου είχε καταρρεύσει σε μια καρέκλα σαν πως και κουβαλούσε το βάρος ολόκληρης της Κύπρου στους ώμους της… Ο «αγνοούμενος» ήταν ο Στέλιος Ορφανίδης από την Κυθρέα που ήταν παντρεμένος με την Ξένια από το Νέο Χωριό Κυθρέας… Η Ξένια είχε καταρρεύσει, δεν μπορούσε να κινηθεί… Αυτή ήταν μια από τις πιο δραματικές μέρες για τη Μαρία Γεωργιάδου, την αδελφή του, το Γιώργο που ήταν απαρηγόρητος και αγκάλιαζε εκείνους που ήρθαν για να τους συλλυπηθούν και έκλαιγε… Η Μαρία και ο Γιώργος, μόλις πριν από μερικούς μήνες είχαν θάψει τον αγαπημένο τους γιο Στέλιο που είχε πάρει το όνομα του από τον «αγνοούμενο» θείο του Στέλιο Ορφανίδη…
Η Μαρία και ολόκληρη η οικογένεια της είχαν περάσει πολύ δύσκολα τους τελευταίους μήνες – έχασαν το γιο τους Στέλιο σε νεαρή ηλικία και μετά ειδοποιήθηκαν ότι τα οστά του αδελφού της Στέλιου είχαν βρεθεί στη Βώνη… Πήγαν στο εργαστήριο για να δουν τα οστά του αγαπημένου της αδελφού, προσπαθούσαν να παρηγορήσουν τη γυναίκα του Ξένια και την κόρη του Παντελίτσα… Ποιος θα μας παρηγορήσει εμάς αγαπητή μου Μαρία, που έχουμε χάσει τόσο πολλούς από τις κοινότητες μας; Ποιος θα θεραπεύσει τις καρδιές μας;… Σίγουρα όχι εκείνοι που μιλούν για περισσότερη ένταση και περισσότερη σύγκρουση… Σίγουρα όχι εκείνοι που μιλούν μόνο για λεφτά, μόνο για φυσικό αέριο, μόνο για «άμυνα», μόνο για «ιδιοκτησίες», αλλά ποτέ δεν μιλούν για τις ραγισμένες μας καρδιές, για τον πόνο μας, την ταλαιπωρία μας, με ανθρώπινο τρόπο… Νοιάζονται άραγε αγαπητή μου Μαρία, για το ότι η μητέρα και ο πατέρας σου και η αδελφή σου είναι ακόμα «αγνοούμενοι» από την Κυθρέα; Χάνουν άραγε καθόλου τον ύπνο τους το βράδυ καθώς τους σκέφτονται; Όλοι εκείνοι που είναι στην «εξουσία» που κάνουν συμφωνίες και πουλούν αυτό ή εκείνο το κομμάτι της χώρας μας, όλοι εκείνοι που αγαπούν τους διαδρόμους της «εξουσίας» και που κάνουν περιηγήσεις στο Βαρώσι για να προσπαθήσουν να προκαλέσουν περισσότερο μίσος και περισσότερο πόνο και που προσπαθούν να πυροδοτήσουν και να κτίσουν άλλους πιο ψηλούς τοίχους μεταξύ των κοινοτήτων μας… Χάνουν άραγε τον ύπνο τους τη νύχτα για τους «αγνοουμένους» των κοινοτήτων μας;
Ήρθα στη κηδεία του Στέλιου Ορφανίδη μαζί με τη Sevilay Berk που και αυτή έχει χάσει τη μητέρα και τον πατέρα της όταν ήταν μόλις 17 χρονών και είχε πολλά αδέλφια που έμειναν πίσω… Έπρεπε να γίνει για αυτά και μητέρα και πατέρας, έπρεπε να τα φροντίζει, ένα 17χρονο κορίτσι… Ο σύζυγος της Mustafa Berk είναι επίσης εδώ… Ο σύζυγος μου, ο σύντροφος της καρδιάς μου Zeki Erkut είναι επίσης εδώ… Είμαστε μαζί με τον Χρίστο Ευθυμίου, του οποίου ο αδελφός στάλθηκε για να σφαγιαστεί σε πολύ νεαρή ηλικία, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η διαίρεση αυτής της γης… Ο Μιχάλης Γιάγκου Σάββα είναι εδώ, του οποίου ο αδελφός σκοτώθηκε για τον ίδιο λόγο: για να διαιρεθεί το νησί… Η απόφαση των «μεγάλων δυνάμεων» που για αιώνες παίζουν παιγνίδια σε αυτή τη γη και χρησιμοποιούν τους «τοπικούς συνεργάτες» και από τις δύο κοινότητες για να επιτύχουν αυτή την διαίρεση…
Είμαστε μαζί με την Χριστίνα Παύλου Σολωμή Πατσιά που είχε αφήσει τη μητέρα της στο σπίτι στη Λεμεσό και ήρθε εδώ – αγκαλιαστήκαμε, προσπαθώντας να μοιραστούμε αυτόν τον πόνο… Η μητέρα της Χριστίνας χειροτερεύει όλο και περισσότερο ψυχολογικά – μετά από όλα τα τραύματα που έχει περάσει, έχοντας χάσει το γιο της και το σύζυγο της, έχοντας γίνει πρόσφυγας στη ίδια της τη χώρα, έχοντας χάσει όλη της τη γη, το σπίτι της, την περιουσία της, αναγκασμένη να ξεκινήσει από το τίποτα και να κρατηθεί στη ζωή με την ελπίδα ότι θα «επιστρέψουν», αγοράζοντας ακόμα και ένα σπίτι για τον «αγνοούμενο» γιο της για να έχει ένα μέρος να ζει σε περίπτωση που επιστρέψει… Όλα αυτά την κατέστρεψαν και τώρα έχοντας θάψει το σύζυγο της και το γιο της, των οποίων τα οστά βρέθηκαν σε ένα μαζικό τάφο στη Γαλάτεια, έχει χάσει την κατεύθυνση για το πως να επιβιώσει σε αυτή τη γη ή αν θα επιβιώσει ή όχι… Με τη Χριστίνα, με ραγισμένη καρδιά, με δάκρυα στα μάτια, αγκαλιαζόμαστε για να τα μοιραστούμε όλα αυτά…
Τον Οκτώβριο περισσότερες κηδείες… Θα πάμε στη Μαράθα για να θάψουμε 19 Τουρκοκύπριους «αγνοούμενους»… Ανήκουν στην ομάδα των 126 γυναικών και παιδιών και ηλικιωμένων αντρών και ηλικιωμένων γυναικών που είχαν εκτελεστεί από την ΕΟΚΑ Β και θάφτηκαν σε μαζικούς τάφους… Η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων έχει κάνει εκταφές στη Μαράθα και τα οστά έχουν ταυτοποιηθεί – πέρσι θάψαμε ομάδες γυναικών και παιδιών… Και η ΔΕΑ θα συνεχίσει να σκάβει το μαζικό τάφο στην Αλόα… Περισσότερες κηδείες, περισσότερος πόνος, περισσότερη απόδειξη για το τι έχει κάνει ο πόλεμος σε αυτή τη χώρα… Περισσότερη απόδειξη σε εκείνους που προσποιούνται ότι δεν βλέπουν και δεν ακούνε το πως καταστρέφονται ανθρώπινες ζωές όσο δημιουργείται ένταση και μίσος…
Θα πάμε στη Μαράθα για να τους θάψουμε ξανά, τα λόγια μας θα γίνουν αγκάθια στο λαιμό μας, τα λόγια θα γίνουν πέτρες στο στομάχι μας και τα δάκρια μας θα ρέουν σαν ποταμοί… Εκείνοι που δεν νιώθουν τόσο βαρύ πόνο πρέπει τώρα να σιωπήσουν! Φτάνει πια! Αρκετά! Απλά σιωπήστε!
Φτάνει πια, τόσα νεκρά σώματα, τόσες αναμνήσεις, τόσοι φόβοι, τόσα βασανιστήρια και τόσος πολύς πόνος!
Φτάνει πια!
Θέλουμε να ζούμε ειρηνικά σε αυτή τη γη. Θέλουμε ειρήνη… Δεν θέλουμε μάχες, ένταση, εκδίκηση και μίσος… Δεν θέλουμε η ζωή των παιδιών μας και των συγγενών μας να θυσιαστεί για τα μικροσυμφέροντα μερικών…Θέλουμε να είμαστε μέρος της ανθρωπότητας όπου το διεθνές δίκαιο θα εφαρμόζεται πραγματικά, χωρίς «προσωρινές» ρήτρες… Δεν θέλουμε τα παιδιά μας να ζουν με φόβο, καχυποψίες και αβεβαιότητες – θέλουμε ειρηνική ζωή για αυτά…
Θέλουμε τα παιδιά μας να κοιτάζουν το φεγγάρι και τα αστέρια, να ζουν κάτω από το γαλάζιο ουρανό, να απολαμβάνουν την τουρκουάζ θάλασσα και τον λαμπερό ήλιο και να ονειρεύονται ένα όμορφο μέλλον…
Φτάνει πια!
Σε πόσες κηδείες «αγνοουμένων» έχω παραστεί… Πόσες κηδείες, πόσοι θάνατοι, πόσοι τάφοι…
Πόσων «αγνοουμένων» τα οστά έχω δει να τα βγάζουν από πόσα πηγάδια… Πόσα δάκρυα συγγενών έχουν πνίξει την καρδιά μου… Φτάνει πια!
Φτάνει πια!
Εκείνοι που δεν έχουν ανοίξει ένα τάφο και έθαψαν εκεί τους αγαπημένους τους δεν τα νιώθουν αυτά, φτάνει πια!
Εκείνοι που δεν νιώθουν το βαθύ σκοτάδι στις καρδιές εκείνων που περιμένουν τους αγαπημένους τους να επιστρέψουν, ας σιωπήσουν και να μην μιλούν πια!

Photos:
1. Η Μαρία Γεωργιάδου, η Παντελίτσα και η Ξένια Ορφανίδου δέχονται συλλυπητήρια στην κηδεία του αγαπημένου τους Στέλιου
2. Τα οστά του Στέλιου Ορφανίδη ανευρέθηκαν στη Βώνη


(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 6th of October, 2019 – Sunday. Similar article was published in Turkish in the YENIDUZEN newspaper on the 6th of September 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/artik-yeter-14421yy.htm
  • October 6th 2019 at 16:31

Enough! How many funerals, how many deaths, how many graves?...

By Sevgul Uludag

Enough! How many funerals, how many deaths, how many graves?...

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

How many funerals, how many deaths, how many graves?… How many `missing persons'` remains have I witnessed being taken out of how many wells… How many relatives' tears have drowned my heart… Enough!
It is enough!
We are all human beings… In this small island, hundreds of our humans have been destroyed for nothing with pretexts like "you have eyebrows over your eyes, your hair is not brown, your hair is not blond, you speak Turkish, you speak Greek!" Whether they were Turkish Cypriots or Greek Cypriots, humans were killed…
For whose interest was this done? For just a handful of Turkish Cypriot and Greek Cypriot families to become "rich", that's why it was done. They created a bunch of overly rich persons so that they can continue to exploit our island for their own interests… Those who planned this, enriched it with provocations, got help from outside and implemented it have caused the traumas that our communities have been living with…
They have caused traumas of the relatives of women and children killed in Maratha-Sandallaris-Aloa… They have caused traumas in Palekythro, in Derinia, in Tochni, Komi Kepir, Eftagomi, Dikomo, Synchari, Meneou, Famagusta, Gouphes, Morphou, Kyrenia, Agios Georgios, Lapithos, Karavas, Paphos, Vretcha and Polemidia… Like a web of crime scenes all over the island, those who have killed have caused horrible psychological destruction to those who remained behind… The relatives of those killed remained alive to experience such deep pain and sorrow…
Whether in the 1950s or in 1963-64 or 1974, the pain our communities went through was the same: A missing father, a missing brother, becoming a refugee, poverty, the childhood stolen from children…
I say "Shame on you, shame!"
Even today there are those who defend tension instead of peace and who wants us to live with the result of all these crimes instead of the solution… I say SHAME ON YOU since they disregard how human lives were destroyed for petty interests… SHAME ON YOU… SHAME ON YOU who defend tension and conflict, instead of peace and understanding…
I just got back from the funeral of a "missing person"… I am very sorry… This person's daughter was tiny when he had gone "missing" – little Pantelitsa was only two years old… As she was saying goodbye to her father, reading her speech in tears and with a shaky voice, my dear friend Maria Georgiadou had collapsed on a chair, as though carrying the weight of all of Cyprus on her shoulders… The "missing person" was Stelios Orphanides from Kythrea who was married to Xenia from Neo Chorio Kythrea… Xenia was devastated, not being able to move… This was one of the most dramatic days for Maria Georgiadou, his sister, George who was inconsolable and hugging those who came to pay their condolences and crying… Maria and George, only some months ago had buried their beloved son Stelios who had been named after the "missing" uncle Stelios Orphanides…
Maria and her whole family had gone through a very difficult period in the past months – losing their son Stelios at a young age and then being notified that her brother Stelios' remains had been found in Voni… Going to the laboratory to see the remains of her beloved brother, trying to console his wife Xenia and his daughter Pantelitsa… Who will console us my dear Maria, having lost so many of our communities? Who will cure our hearts?... Definitely not those who talk about more tension and more conflict… Definitely not those who talk only about money, only about gas, only about "defence", only about "property" but never about our broken hearts, our pain, our suffering in a humane way… Do they care my dear Maria that your mother and father and sister are still "missing" from Kythrea? Do they lose any sleep at night thinking of them? All those people in "power" who make deals and sell this piece or that piece of our country, all those who love the corridors of "power" and who make tours in Varosha to try to trigger more hatred and more pain and who try to trigger other higher walls between our communities… Do they lose sleep at night over our "missing" persons of our communities?
I came to the funeral of Stelios Orphanides together with Sevilay Berk who herself lost her mother and father when she was only 17 years old and had a lot of siblings left behind… She had to become a mother and father to them, she had to take care of them, a girl of 17… Her husband Mustafa Berk is also here… My husband, my heart comrade Zeki Erkut is also here… We were together with Christos Efthymiou whose brother was sent to be massacred at a young age so that the partition of this land could be accomplished… Michalis Yiangou Savva is here, whose brother was killed for the same reason: To partition the island… The decision of the "big powers" who had been playing games on this land for centuries and using "local co-operators" from both communities to achieve this partition…
We were together with Christina Pavlou Solomi Patsia who had left her mother at home in Limassol and came here – we embraced, trying to share this pain… Christina's mother is getting worse and worse psychologically – after all the traumas she has gone through, having lost her son and husband, having become a refugee in her own land, having lost all her land, her house, her property, having to start from scratch and hold on to life with the hope that they will "return", even going and buying a house for her "missing" son, to have a place to live in in case he returns… All of this devastating her and now having buried her husband and son whose remains were found in a mass grave in Galatia, now she has lost direction about how to survive on this earth or whether to survive or not… Christina, with a broken heart, on the edge of tears and we embrace, to share all this…
In October, more funerals… We will go to Maratha to bury 19 Turkish Cypriot "missing" persons… They are from the group of 126 women and children and old men and old women who have been executed by EOKA-B and buried in mass graves… The Cyprus Missing Persons' Committee did exhumations in Maratha and the remains are being identified – last year we buried groups of women and children… And CMP will continue to dig the mass grave in Aloa… More funerals, more pain, more proof of what war has done to this country… More proof to those who pretend not to see and not to hear about how human lives are destroyed so long as you create tension and hatred…
We will go to Maratha to bury them again, our words will become thorns in our throats, words will become stones in our stomach and our tears will flow like rivers… Those who do not feel such heavy pain should shut up now! Enough! It is enough! Just shut up!
It is enough so many dead bodies, so many memories, so many fears, so much torture and so much pain!
It is enough!
We want to live peacefully on this soil. We want peace… We do not want fighting, tension, vengeance and hatred… We do not want the lives of our children and our relatives to be sacrificed for the petty interests of a few… We want to be part of humanity where international law will be truly implemented without any "temporary" clauses… We do not want our children to live in fear, with suspicions and with uncertainties – we want peaceful lives for them…
We want our children to look at the moon and the stars, living under the blue sky, enjoying our turquoise sea and bright sun and dream of a beautiful future…
It is enough!
How many funerals of "missing persons" I have attended… How many funerals, how many deaths, how many graves…
How many `missing persons'` remains have I witnessed being taken out of how many wells… How many relatives' tears have drowned my heart… Enough!
It is enough!
Those who have not opened a grave and buried their loved one there don't feel these, it is enough!
Those who do not feel the deep darkness in the hearts of those who wait for their loved ones to come back, let them shut up and not speak anymore!
It is enough!

7.9.2019

Photos:

Maria Georgiadou, Pantelitsa and Xenia Orphanidou, receiving condolences at the funeral of their beloved Stelios...

The remains of Stelios Orphanides were found in Voni...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 6th of October, 2019 – Sunday. Similar article was published in Turkish in the YENIDUZEN newspaper on the 6th of September 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/artik-yeter-14421yy.htm
  • October 6th 2019 at 16:32

Τρεις δικοινοτικές ιστορίες…

By Sevgul Uludag

Τρεις δικοινοτικές ιστορίες…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Σήμερα θέλω να μοιραστώ μαζί σας τρεις δικοινοτικές ιστορίες, γραμμένες από το φίλο μας, ερευνητή και συγγραφέα Ulus Irkad… Έγραψε τα ακόλουθα:
«Το 1994 είχαμε ξεκινήσει μαζί με Ελληνοκύπριους φίλους δικοινοτικές δραστηριότητες συμφιλίωσης στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας. Εκείνο τον καιρό, η συμμετοχή σε τέτοιες εκδηλώσεις απαιτούσε πολύ θάρρος αφού αμέσως θα σε αποκαλούσαν «προδότη» ή «κατάσκοπο» και θα γινόσουν στόχος. Εκτός από αυτό, για να μπορέσει απλά κάποιος να φτάσει στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας περνώντας από το τουρκοκυπριακό οδόφραγμα, χρειαζόταν «άδεια» από τις Τουρκοκυπριακές αρχές. Χρειαζόταν να κάνεις αίτηση για «άδεια» στις υπηρεσίες εξωτερικών υποθέσεων τουλάχιστον μια βδομάδα νωρίτερα. Δεν γίνονταν δεκτές όλες οι αιτήσεις. Και γενικά, ακόμα και αν σου έλεγαν ότι «δόθηκε η άδεια», όταν πήγαινες στο οδόφραγμα στο Λήδρα Πάλας, την τελευταία στιγμή θα έλεγαν «δεν υπάρχει άδεια» και έπρεπε να επιστρέψεις.
Κάποτε, ήταν αρκετά σύνηθες να ταξιδεύεις για χιλιόμετρα από την Αμμόχωστο προς τη Λευκωσία στο οδόφραγμα Λήδρα Πάλας και μόλις έφτανες εκεί να σου λένε «η άδεια έχει αποσυρθεί» – έτσι έπρεπε να ταξιδέψουμε πίσω στην Αμμόχωστο χωρίς να έχουμε καταφέρει να περάσουμε το οδόφραγμα και να έχουμε ταξιδέψει τον δρόμο από την Αμμόχωστο στη Λευκωσία για το τίποτα.
Όμως για μένα και τους φίλους μου, δεν ήταν μεγάλο πρόβλημα να ζητήσουμε την επόμενη μέρα ή την επόμενη βδομάδα «άδεια» και να πάμε στις αρμόδιες αρχές και να τους πιέσουμε. Γι αυτό είναι που πάντοτε ήμασταν στόχος στην άκρη του όπλου. Γι αυτό είναι που εξερράγησαν βόμβες μπροστά από τα σπίτια ή κάτω από τα αυτοκίνητα των φίλων και αδελφών μας. Γι αυτό είναι που δολοφονήθηκε ένας από τους πιο στενούς μας φίλους, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Kutlu Adali. Σήμερα χιλιάδες άνθρωποι χρησιμοποιούν τα οδοφράγματα για να περάσουν από τη μια στην άλλη πλευρά, χάρη στον αγώνα τόσων πολλών φίλων – το χρωστούμε στον φίλο μας Kutlu Adali, του οποίου το αίμα δεν έχει στεγνώσει στο μέρος όπου πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε, το χρωστούμε στον Huseyin Chakmak που δεν μπόρεσε να ταξιδέψει στην Ευρώπη για να παραλάβει το βραβείο του για τις καρικατούρες που υποστήριζαν την ειρήνη και ο οποίος είχε διωχθεί και προσαχθεί στο δικαστήριο, το χρωστούμε στον Alpay Durduran του οποίου το αυτοκίνητο βομβαρδίστηκε αρκετές φορές, του οποίου το κόμμα υπέστηκε πυροβολισμούς… Το χρωστούμε σε εκείνους που αντιστάθηκαν και διώχθηκαν με ψεύτικους μάρτυρες στα δικαστήρια… Ένας από τους φίλους μας το συνόψισε ως «Αυτό που είναι σημαντικό στη διάρκεια του πολέμου είναι να υπερασπιστούμε την ειρήνη…»

ΜΙΑ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΑΝΑΖΗΤΑ ΤΗΝ ΔΙΔΥΜΗ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΑ ΑΔΕΛΦΗ ΤΗΣ

Αφού αντιμετώπισα πολλά εμπόδια, πριν από χρόνια είχα φτάσει στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας όταν μου είπαν ότι μια γυναίκα με περίμενε έξω, για να με δει. Όταν λέω «έξω» εννοώ έξω από το μεγάλο δωμάτιο όπου διοργανώναμε εργαστήρια και εκπαίδευση για την ειρήνη. Ήταν εκεί, μια κοντή και παχουλή γυναίκα.
Φαινόταν μεσήλικας, και ακόμα και εγώ διερωτήθηκα αν ήταν Τουρκοκύπρια. Ως Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι είμαστε σωματικά τόσο όμοιοι μεταξύ μας. Όμως όχι, δεν ήταν Τουρκοκύπρια αφού μόλις με είδε άρχισε να μιλά ελληνικά. Δεν μπορούσα να επικοινωνήσω μαζί της, αλλά φώναξα τον φίλο μου το Νίκο, που είναι δάσκαλος, με τον οποίο συντονίζαμε τα εργαστήρια. Σκέφτηκα ότι εφόσον μπορεί να υπάρχουν ελληνικές λέξεις που δεν ήξερα, θα ήταν καλύτερα να είχα ένα ελληνόφωνο φίλο δίπλα μου.
Μου μετάφραζε από τα ελληνικά στα αγγλικά. Ο Νίκος μετάφραζε από τα ελληνικά στα αγγλικά αυτά που έλεγε η γυναίκα. Έβλεπα επίσης ότι η κοντή γυναίκα κρατούσε ένα δώρο στα χέρια της. Κατάλαβα ότι είχε φέρει το δώρο αυτό για κάποιους φίλους της που ζούσαν στο βόρειο μέρος της Κύπρου. Ο Νίκος συνόψισε αυτά που ήθελε η γυναίκα:
Τη δεκαετία του '50 ο πατέρας της γυναίκας αυτής ήταν παντρεμένος με μια Τουρκοκύπρια. Από το γάμο αυτό είχαν δίδυμες κόρες. Όμως μετά από κάποιο καιρό, δεν κατάφεραν να συνεχίσουν το γάμο τους και χώρισαν.
Όταν χώρισαν, η Τουρκοκύπρια γυναίκα πήρε τη μια δίδυμη κόρη και ο Ελληνοκύπριος πατέρας την άλλη. Και η δίδυμη της αδελφή που έμοιαζε ακριβώς όπως και αυτή τώρα ζούσε στο βόρειο μέρος… Φανταστείτε αυτό: Αυτές ήταν δίδυμες, η μια ήταν ελληνόφωνη Κύπρια και η άλλη τουρκόφωνη Κύπρια. Ακόμα και από αυτό μπορείτε να δείτε πόσο παράλογες είναι οι ταυτότητες και θυμούμαι να καταριέμαι τους εθνικιστές που διαίρεσαν την Κύπρο…

ΟΤΑΝ ΜΙΑ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΑ ΧΗΡΑ ΑΓΑΠΑ ΕΝΑ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΟ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟ ΠΟΛΕΜΟΥ…
Όταν εκπαιδεύαμε νέους μέσα από εκπαίδευση ειρήνης και προσπαθούσαμε να εξαλείψουμε το μίσος και τον εθνικισμό εκείνες τις μέρες, μέσα από τις δικοινοτικές δραστηριότητες στο Λήδρα Πάλας, ήταν φυσικό να αντιμετωπίσουμε διάφορα προβλήματα οικογενειών που είχαν χωριστεί. Βοηθήσαμε ένα Τουρκοκύπριο φίλο, του οποίου ο πατέρας είχε παραμείνει στην Πάφο το 1974 και παντρεύτηκε μια Ελληνοκύπρια φίλη… Επίσης βοηθήσαμε ένα ηλικιωμένο Τουρκοκύπριο φίλο που είχε πρόβλημα με το δέρμα στα πόδια του να βρει ένα Ελληνοκύπριο γιατρό και να τον θεραπεύσει.
Μια από εκείνες τις μέρες, καθώς έκανα έναν από τους συνήθεις περιπάτους μου, μια νεαρή γυναίκα με σταμάτησε με μια φωτογραφία μιας νεαρής και όμορφης γυναίκας. Ήθελε να βρω τη χαμένη μεγαλύτερη της αδελφή.
Η ιστορία της ήταν η ακόλουθη: Σε ένα από τα χωριά της Καρπασίας, ο σύζυγος της νεαρής και όμορφης γυναίκας τη φωτογραφίας είχε πεθάνει. Είχε ερωτευθεί ένα νεαρό και όμορφο Ελληνοκύπριο από ένα από τα γύρω χωριά και καθώς ετοιμάζονταν για να φύγουν και να παντρευτούν, έγινε το πραξικόπημα του 1974 και μετά η τουρκική επιχείρηση των Τούρκων στρατιωτών. Δεν μπορούσε να διαφύγει στον αγαπημένο της.
Όταν η χερσόνησος της Καρπασίας βρισκόταν κάτω από τον Τουρκικό έλεγχο από τις 14 Αυγούστου 1974, είχε ακούσει ότι ο άντρας που αγαπούσε είχε πιαστεί αιχμάλωτος πολέμου και έτρεξε να τον βρει στο στρατόπεδο αιχμαλώτων και να προσπαθήσει να τον φροντίσει. Όταν τον έστειλαν στο νότιο μέρος του νησιού μας κατά την ανταλλαγή αιχμαλώτων, έτρεξε πίσω του και πήγε στο νότιο μέρος του νησιού, αφήνοντας το μικρό γιο της από τον γάμο της με την οικογένεια της. Γι αυτό η οικογένεια της αρνήθηκαν να την ξαναδούν ή να έχουν οποιαδήποτε σχέση μαζί της.
Αργότερα προσπάθησε να έρθει σε επαφή με την οικογένεια της, αλλά η οικογένεια της αρνήθηκε να επικοινωνήσει μαζί της… Έτσι, μετά από 30 χρόνια, η μόνη που την έψαχνε ήταν η μικρή της αδελφή.
Ήξερα ότι είχαν περάσει 30 χρόνια, αλλά ήξερα ότι η βοήθεια των Ελληνοκύπριων φίλων μου δεν θα καθυστερούσε, έτσι σάρωσα τη φωτογραφία της Τουρκοκύπριας γυναίκας και την έστειλα στους Ελληνοκύπριους φίλους μου… Σε λίγο έλαβα απάντηση. Η γυναίκα ζούσε σε ένα Ελληνοκυπριακό χωριό κοντά στη Λευκωσία, ήθελε ακόμα να δει την οικογένεια της και το γιο της, αλλά ακόμα φοβόταν την αντίδραση τους.
Μετά από τόσα χρόνια, η γυναίκα αυτή που ζει στο νότιο μέρος με τα Ελληνοκύπρια παιδιά της, έχει ξαναβρεθεί με τον Τουρκοκύπριο γιο της και την οικογένεια της και είναι χαρούμενη που την έχουν συγχωρέσει…

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ
Ήταν το 1957 ή το 1958. Ήταν ο καιρός της ΕΟΚΑ και της ΤΜΤ. Κάποιες Τουρκοκυπριακές ομάδες υπηρετούσαν ως Βρετανοί στρατιώτες με τις Βρετανικές μονάδες ενάντια στην Ελληνοκυπριακή ΕΟΚΑ. Στην περιοχή Αγίας Νάπας, Παραλιμνιού και Δερύνειας μια Ελληνοκύπρια μητέρα και πατέρας είχαν ένα ατύχημα. Ανάμεσα στους αστυνομικούς που στάλθηκαν στην περιοχή για να ερευνήσουν το ατύχημα ήταν ένας Τουρκοκύπριος που διοικούσε την ομάδα της αστυνομίας και ένας Άγγλος αστυνομικός.
Στο αυτοκίνητο που είχε το ατύχημα ήταν ένα εξάμηνο βρέφος που ήταν ζωντανό. Το κλάμα του βρέφους άγγιξε την καρδιά του Τουρκοκύπριου αστυνομικού τόσο πολύ που ήθελε να το υιοθετήσει από την πρώτη στιγμή – ήταν παντρεμένος αλλά δεν είχαν ακόμα παιδί. Οι Ελληνοκύπριοι γονείς είχαν σκοτωθεί στο αυτοκινητιστικό ατύχημα αλλά η εξάμηνη κόρη ήταν σώα και αβλαβής. Ο Τουρκοκύπριος αστυνομικός την αγκαλιάζει αμέσως και ξέρει ότι η γυναίκα του θα φροντίσει αυτό το βρέφος… Το μικρό κορίτσι έχει τρεις αδελφούς αλλά δεν ήταν στο αυτοκίνητο εκείνη τη στιγμή. Η Εκκλησία θα φροντίσει αυτά τα τρία αγόρια ως νόμιμος κηδεμόνας τους. Και το μικρό κορίτσι το παίρνει και το μεγαλώνει η οικογένεια του Τουρκοκύπριου αστυνομικού. Το μικρό κορίτσι μεγαλώνει και αποκτά σημαντικές θέσεις με την Τουρκοκυπριακή της ταυτότητα και αγωνίζεται να μεγαλώσει Τουρκοκύπρια παιδιά σε πανεπιστήμια. Το κορίτσι πάντα θεωρούσε τον εαυτό της Τουρκοκύπρια και η ταυτότητα της είναι Τουρκοκυπριακή. Οι τρεις αδελφοί της που μεγάλωσαν από την Ελληνοκυπριακή Εκκλησία επίσης αποκτούν σημαντικές θέσεις… Καθώς μεγάλωναν αυτά τα παιδιά, οι ιερείς τους λένε ότι έχουν μια αδελφή που ζει στην Τουρκοκυπριακή πλευρά. Το 2003, και οι τρεις αδελφοί έχουν σημαντικές θέσεις στην Ελληνοκυπριακή κοινότητα… Ένας από αυτούς λέγεται ότι είναι επαρχιακός διοικητής σε μια περιοχή κοντά στη διαχωριστική γραμμή, ένας από αυτούς ένας σημαντικός επιχειρηματίας και ο άλλος σε σημαντική θέση στην κυβέρνηση.
Όταν άνοιξαν τα οδοφράγματα το 2003, οι τρείς αδελφοί ήρθαν στο βόρειο μέρος για να βρουν τον αστυνομικό που υιοθέτησε την αδελφή τους μετά το ατύχημα πριν από 50 χρόνια. Μετά επικοινωνούν με την αδελφή τους. Αγκαλιάζονται και αρχίζουν να βοηθούν την αδελφή τους και την οικογένεια της…

Και εγώ εύχομαι ευτυχία στους ανθρώπους που αναφέρω σε αυτές τις αληθινές ιστορίες… Εύχομαι η ειρήνη να χαμογελάσει σε όλη την ανθρωπότητα και σε εμάς τους Κύπριους. Οι ιστορίες που σας έχω πει είναι αληθινές ιστορίες. Την τελευταία ιστορία μου την έχει αφηγηθεί ένας φίλος αλλά λόγω ασφάλειας δεν μου ανάφερε ονόματα. Και εγώ δεν ανάφερα ονόματα στις προηγούμενες δύο ιστορίες… Ελπίζω ότι μια μέρα θα μπορούμε να λέμε τέτοιες ιστορίες με ονόματα και να αντικατοπτρίζουμε την ευτυχία τους…»

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 15th of September 2019, Sunday. Similar series of articles was published in the YENIDUZEN newspaper on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" in Turkish on the 3rd, 5th and 6th of August 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/kibrista-catismalarin-bolup-parcaladigi-aileler1-14312yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kibrista-catismalarin-bolup-parcaladigi-aileler2-14319yy.htm
http://www.yeniduzen.com/yillar-gecti-aradan-ama-ben-unutmadim-14324yy.htm
  • October 6th 2019 at 16:58

Three bicommunal stories: Families that the conflict has torn apart...

By Sevgul Uludag

Three bicommunal stories: Families that the conflict has torn apart...

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Today I want to share with you three bicommunal stories written by our friend, researcher and author Ulus Irkad… Here is what he has written:
`Back in 1994, together with Greek Cypriot friends, we had begun bicommunal reconciliation activities at the Ledra Palace Hotel. In those days, participating in such events needed a lot of courage since you would immediately be called a `traitor` or a `spy` and become a target. Apart from this, just to be able to get to the Ledra Palace Hotel, passing from the Turkish Cypriot checkpoint needed a `permission` from the Turkish Cypriot authorities. You needed to apply for `permission` to the foreign affairs at least one week before. Not all applications were accepted. And in general, even if you were told `permission has been given`, when you would go to the Ledra Palace checkpoint, at the last moment they would say `no permission` and you had to go back.
Once upon a time, travelling from Famagusta to Nicosia to the Ledra Palace checkpoint for kilometres and then reaching there and being told `the permission has been taken back` was quite common – so we would have to travel back to Famagusta without having been able to cross and having travelled the road from Famagusta to Nicosia for nothing.
But for me and my friends, it was not a big problem to ask the following day or the following week for `permission` and go to the relevant authorities and push for it. That is why we have always been a target at the barrel of a gun. That is why bombs were exploded in front of the houses or under the cars of our friends and brothers. That is why one of our closest friends, the journalist and author Kutlu Adali was killed. Today, thousands of people use these checkpoints to cross to either side due to the struggle of so many friends – we owe it to our friend Kutlu Adali whose blood has not dried on the place he was shot and killed, we owe it to Huseyin Chakmak who could not travel to Europe to take his prize for his cartoons defending peace and who has been persecuted and brought to court, we owe it to Alpay Durduran whose car was bombed several times, whose party offices were shot at… We owe it to those who resisted and were persecuted with fake witnesses in courts… One of our friends summarized it as `What is important during times of war is to defend peace…`

A GREEK CYPRIOT WOMAN SEARCHING FOR HER TWIN TURKISH CYPRIOT SISTER
After encountering a lot of obstacles, years ago I had reached the Ledra Palace Hotel when they told me that a woman was waiting for me outside, to see me. When I say `outside`, I mean outside the big room where we held workshops and education for peace. She was there, a short and chubby woman.
She looked middle aged and I even wondered whether she was a Turkish Cypriot. As Turkish Cypriots and Greek Cypriots, we are physically so similar with each other. But no, she was not a Turkish Cypriot since as soon as she saw me, she started speaking in Greek. I could communicate with her but I called my friend who is a teacher like me, Nicos, with whom we were facilitating the workshops. I had thought that since there might be Greek words I did not know of, it would be better to have a Greek speaking friend next to me.
He would translate from Greek to English to me. Nicos was translating from Greek to English what the woman was saying. I could also see that the short woman was holding a gift package under her arm. I understood that she had brought this present to some of her friends living in the northern part of Cyprus. Nicos summarized what the woman wanted:
In the 1950s this woman's father had been married with a Turkish Cypriot woman. From this marriage they had twin daughters. But after some time, they would fail to continue their marriage and would split.
When they divorced, the Turkish Cypriot woman had taken one of the twins and the Greek Cypriot father had taken one of the twins. And her twin sister who looked exactly like her was now living in the northern part… Imagine this: These were twin sisters, one of them was a Greek speaking Cypriot and the other was a Turkish speaking Cypriot. Even from this you can see how senseless identities are and I remember cursing the nationalists who have divided Cyprus…

WHEN A TURKISH CYPRIOT WIDOW LOVES A GREEK CYPRIOT PRISONER OF WAR…
When we were training youth through peace education and trying to wipe out hatred and nationalism on those days through the bicommunal activities at the Ledra Palace, naturally we were encountering different problems of split families. We helped a Turkish Cypriot friend whose father had remained in Paphos in 1974 and married a Greek Cypriot friend… We also helped an elder Turkish Cypriot friend who had a skin problem on his feet, finding a Greek Cypriot doctor to heal him.
On one of those days as I was taking one of my routine walks, a young woman stopped me with a young and beautiful woman's photograph. She wanted me to find her missing older sister.
Her story was this: In one of the villages of Karpaz, the husband of the young and beautiful woman in the photograph had passed away. She had fallen in love with a young and handsome Greek Cypriot from one of the surrounding villages and just as they were getting ready for her to flee so they could get married, there came the coup of 1974 and then the military operation of Turkish soldiers. She could not escape to the one she loved.
When the Karpaz peninsula came under the Turkish control from the 14th of August 1974, she had heard that the man she loved had been taken as a prisoner of war and she would run to find him in the prisoners of war camp, to try to take care of him. When he was sent to the southern part of our island during exchange of prisoners of war, she would flee after him, going to the southern part of the island, leaving her small son from her marriage with her family. So that was why her family refused to see her again or have anything to do with her.
Later she would try to contact her family, but her family would refuse to communicate with her… So after 30 years, the only one looking for her was her smaller sister.
I knew that 30 years had gone by, but I knew that my Greek Cypriot friends' help would not be delayed so I scanned the photo of the Turkish Cypriot woman and sent it to my Greek Cypriot friends… I would get an answer in a little while. The woman was living in a Greek Cypriot village close to Nicosia, she still wanted to see her family and her son but she was still afraid of their reaction…
After so many years, this woman who lives in the south with her Greek Cypriot children finally has come together with her Turkish Cypriot son and her family and is happy that they have forgiven her…

THE STORY OF AN ACCIDENT
It was the year 1957 or 1958. These were times of EOKA and TMT. Some Turkish Cypriot groups were serving as British soldiers with the British units against the Greek Cypriot EOKA. In the area of Ayia Napa, Paralimni and Dherinia, a Greek Cypriot mother and father had an accident. Among the police sent to the area to investigate the accident is a Turkish Cypriot commanding the police group and an English police constable.
In the car that had the accident, was a six-month-old baby who was alive. The cries of the baby touch the heart of the Turkish Cypriot police constable so much that he wants to adopt her from the first moment – he had been married but did not yet have a child. The Greek Cypriot father and mother have been killed in the car accident but the six-month-old baby girl is safe and sound. The Turkish Cypriot police constable hugs her immediately and knows that his wife would take care of this baby… The baby girl has three brothers, but they were not in the car at that moment. The Church would take care of these three boys as their legal guardian. And the baby girl is taken and raised by the Turkish Cypriot policeman's family. The baby girl grows up and gets to important positions with her Turkish Cypriot identity and struggles to raise Turkish Cypriot kids in universities. The girl always saw herself as a Turkish Cypriot and her identity is Turkish Cypriot. Her three brothers raised by the Greek Cypriot Church also reach important positions… When these kids are growing up, the priests tell them that they have a sister living in the Turkish Cypriot side. In 2003, all these three brothers hold very important positions among the Greek Cypriot community… One of them is said to be a district governor in an area close to the partition line, one of them an important businessman and the other in an important position in the government.
When checkpoints open in 2003, the three brothers come to the northern part to find the policeman who adopted their sister 50 years ago after the accident. Then they contact their sister. They would embrace each other and would start helping their sister and her family…
And I wish happiness to the people I mention in these three true stories… I wish that peace would smile at all of humanity and to us Cypriots. The stories I have told you are true stories. The last story was told to me by a friend but due to safety, would not mention names. And I do not mention any names in the previous two stories… I hope that one day we can be able to tell such stories by also telling names and reflect their happiness…`

2.8.2019

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 15th of September 2019, Sunday. Similar series of articles was published in the YENIDUZEN newspaper on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" in Turkish on the 3rd, 5th and 6th of August 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/kibrista-catismalarin-bolup-parcaladigi-aileler1-14312yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kibrista-catismalarin-bolup-parcaladigi-aileler2-14319yy.htm
http://www.yeniduzen.com/yillar-gecti-aradan-ama-ben-unutmadim-14324yy.htm
  • October 6th 2019 at 17:00
❌